Tural İsmayılov: “Ermənistanın ratifikasiya prosesinə başlaması rəsmi Bakının irəli sürdüyü regional əməkdaşlıq konsepsiyasının praktik müstəviyə keçməsinin növbəti əlaməti kimi qiymətləndirilə bilər”
Ermənistan Nazirlər Kabinetinin 16 iyul tarixində keçirilən iclasında İrəvan və ABŞ arasında "Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Marşrutu" (TRIPP, Zəngəzur dəhlizi) layihəsi üzrə Strateji Əməkdaşlıq haqqında Çərçivə Sazişinin təsdiq edilməsi haqqında qanun layihəsini təsdiqləyib.
Bundan sonra Ermənistan hökuməti TRIPP layihəsi üzrə beynəlxalq müqavilədə təsbit olunmuş öhdəliklərin Konstitusiyaya uyğunluğunu müəyyən etmək üçün Konstitusiya Məhkəməsinə müraciət edəcək.
Əgər Konstitusiya Məhkəməsi beynəlxalq müqavilədə təsbit olunmuş öhdəliklərin Konstitusiyaya uyğun olduğuna qərar verərsə, Hökumətin qanunvericilik təşəbbüsü müəyyən edilmiş qaydada təsdiq üçün parlamentə təqdim ediləcək.
Ermənistan xarici işlər nazirinin müavini Vahan Kostanyan Konstitusiya Məhkəməsində Nazirlər Kabinetinin nümayəndəsi təyin edilib və "Konstitusiya Məhkəməsi haqqında" konstitusiya qanunu ilə partiyaya verilən bütün hüquqlara malikdir.
Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan layihə sənədləşdirmə prosesini başa çatdırmaq üçün səhmdar müqaviləsi və layihəni həyata keçirəcək şirkətin nizamnaməsinin imzalanmalı olduğunu açıqlayıb.
Onun sözlərinə görə, Ermənistan və ABŞ Cənubi Qafqazda nəqliyyat kommunikasiyalarını inkişaf etdirməyi, nəqliyyat infrastrukturunu, qlobal və regional ticarəti inkişaf etdirməyi, eləcə də regionda bərqərar olmuş sülhü möhkəmləndirməyi hədəfləyirlər.
O əlavə edib ki, layihə sərhəd nəzarəti məsələlərində də daxil olmaqla, Ermənistanın suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və yurisdiksiyasına tam hörmətlə həyata keçirilir.
A.Mirzoyan qeyd edib, layihə ABŞ və Ermənistanın müxtəlif yerlərində fərdi layihələr həyata keçirmək üçün müxtəlif tərəfdaşları cəlb edə biləcək bir şirkət yaratmasını nəzərdə tutur.
"Layihənin 49 illik icra müddəti bitdikdən sonra tərəflər onu eyni müddətə uzada biləcəklər. Bu halda, Ermənistanın şirkətdəki payı 26%-dən 49%-ə qədər artacaq", - Mirzoyan qeyd edib.
O, TRIPP layihəsinə xidmət göstərmək üçün "TRIPP+" şirkətinin yaradıldığını vurğuladı. Onun sözlərinə görə, "TRIPP+" TRIPP layihəsinə investisiya cəlb etməkdən məsul olacaq.
Ermənistan TRİPP marşrutu üzrə sazişlərin rəsmi ratifikasiyasına başladı. Ermənistan Nazirlər Kabinetinin iclasında layihə təsdiqlənib, sonra Konstitusiya Məhkəməsinə, daha sonra isə parlamentə çıxarılacaq.
Politoloq Tural İsmayılov məsələ ilə əlaqədar baki-xeber.com-a bildirdi ki, Ermənistanın TRİPP marşrutu üzrə sazişlərin ratifikasiyasına başlaması Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi mərhələnin formalaşdığını göstərən mühüm siyasi siqnaldır. “Bu addım onu göstərir ki, uzun müddət siyasi bəyanatlar səviyyəsində qalan nəqliyyat-kommunikasiya gündəliyi artıq hüquqi və institusional müstəviyə keçirilir. Ratifikasiya prosesinin hökumət, Konstitusiya Məhkəməsi və parlament mərhələlərindən keçməsi Ermənistanın bu təşəbbüsə dövlət səviyyəsində hüquqi legitimlik qazandırmaq niyyətini ortaya qoyur”.
T.İsmayılov qeyd etdi ki, Azərbaycan uzun illərdir regionda kommunikasiyaların açılmasının, qarşılıqlı iqtisadi asılılığın və nəqliyyat inteqrasiyasının dayanıqlı sülhün əsas şərtlərindən biri olduğunu vurğulayırdı. “Bu baxımdan, Ermənistanın ratifikasiya prosesinə başlaması rəsmi Bakının irəli sürdüyü regional əməkdaşlıq konsepsiyasının praktik müstəviyə keçməsinin növbəti əlaməti kimi qiymətləndirilə bilər. Əlbəttə, hüquqi prosedurun başlanması hələ layihənin tam reallaşması demək deyil. Qarşıda siyasi iradənin davamlılığı, texniki detalların razılaşdırılması və öhdəliklərin icrası kimi mühüm mərhələlər qalır.
TRİPP marşrutu təkcə Azərbaycan və Ermənistan üçün deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanında yükdaşımaların diversifikasiyası baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu marşrutun işlək hala gəlməsi Orta Dəhlizin imkanlarını genişləndirə, Cənubi Qafqazı qlobal logistika zəncirinin daha mühüm həlqəsinə çevirə bilər. Bu isə regionun geoiqtisadi çəkisini artırmaqla yanaşı, siyasi sabitliyə də əlavə stimul verə bilər”.
T.İsmayılovun fikrincə, digər mühüm məqam ondan ibarətdir ki, Ermənistan ilk dəfədir regional nəqliyyat layihələrinə münasibətdə daha praqmatik yanaşma nümayiş etdirməyə çalışır. “Əgər bu kurs daxili siyasi mübarizənin təsiri altında dəyişməzsə, İrəvan həm iqtisadi baxımdan yeni imkanlar əldə edə, həm də uzun illər davam edən nəqliyyat təcridini mərhələli şəkildə aradan qaldıra bilər.
Nəticə etibarilə, sazişlərin ratifikasiyasına başlanması müsbət siyasi siqnal sayılsa da, əsas qiymətləndirmə hüquqi prosedurlar başa çatdıqdan və əldə olunan razılaşmalar real icra mərhələsinə keçdikdən sonra verilə bilər. Regionun gələcəyi artıq bəyanatlardan deyil, imzalanan sənədlərin ardıcıl və vicdanlı icrasından asılı olacaq. Bu baxımdan, Ermənistanın atdığı addım diqqətlə izlənilməli, eyni zamanda praktik nəticələr əsasında qiymətləndirilməlidir”-deyə T.İsmayılov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
