Münasibətlərin inkişafı hər bir dövlətin xarici siyasətində qarşılıqlı etimad və ortaq maraqların göstəricisidir. Azərbaycan müstəqil xarici siyasət kursu çərçivəsində Avropa ölkələri ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsinə xüsusi önəm verir. Bu baxımdan Slovakiya ilə münasibətlər son illərdə keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyaraq strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər, imzalanan mühüm sənədlər, iqtisadi və enerji sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi Bakı ilə Bratislava arasında münasibətlərin perspektivlərinin kifayət qədər geniş olduğunu göstərir.
Slovakiya prezidenti Peter Pelleqrinin Azərbaycana səfəri ikitərəfli tərəfdaşlığı inkişaf etdirmək baxımından yeni imkanlar yaradır. Bu səfərə Peter Pelleqrini Slovakiya üçün yeni imkanlar yaratmaq fürsəti kimi baxır: "Ölkələrimiz möhkəm münasibətlər qurub. Bu səfər bu etimadı energetika, ticarət və investisiya sahələrində daha sıx əməkdaşlığa çevirmək üçün bir fürsətdir". Azərbaycan və Slovakiya arasında diplomatik münasibətlər uzun illər əvvəl qurulsa da, son dövrdə əlaqələrin inkişaf tempi əhəmiyyətli dərəcədə sürətlənib. Xüsusilə dövlət və hökumət başçıları arasında keçirilən görüşlər iki ölkənin münasibətlərə verdiyi strateji əhəmiyyəti nümayiş etdirir. 2024-cü ildə imzalanmış Strateji Tərəfdaşlığın yaradılması haqqında Birgə Bəyannamə münasibətlərin hüquqi və siyasi bazasını daha da möhkəmləndirərək əməkdaşlığın yeni mərhələsini formalaşdırıb. Siyasi dialoqun intensivləşməsi iqtisadi əməkdaşlıq üçün də əlverişli şərait yaradıb. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayan ölkələrdən biridir. Slovakiya isə enerji mənbələrinin şaxələndirilməsində Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş kimi əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirir. Cənub Qaz Dəhlizi və digər regional enerji layihələri Avropa ölkələrinin enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verir. Bu baxımdan Azərbaycan ilə Slovakiya arasında enerji sahəsində əməkdaşlığın daha da genişlənməsi hər iki ölkənin maraqlarına cavab verir. İki ölkə arasında nəqliyyat və logistika sahəsində də əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar mövcuddur. Azərbaycanın Şərqlə Qərbi birləşdirən mühüm tranzit ölkəsi kimi mövqeyi Slovakiya üçün də iqtisadi baxımdan cəlbedicidir. Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaların artması Avropa ilə Asiya arasında ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə xidmət edir. Slovakiya şirkətlərinin Azərbaycanın nəqliyyat və sənaye layihələrində iştirakı gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur. Münasibətlərin inkişafında parlament diplomatiyası da mühüm rol oynayır. Hər iki ölkənin qanunverici orqanlarında fəaliyyət göstərən dostluq qrupları siyasi dialoqun davamlılığını təmin edir, qarşılıqlı səfərlər və təcrübə mübadiləsi isə əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Humanitar sahədə əməkdaşlıq, elm, təhsil, mədəniyyət və turizm istiqamətlərində həyata keçirilən layihələr xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirir. Azərbaycanın yaşıl enerji strategiyası Slovakiya üçün də maraq doğuran istiqamətlərdəndir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında həyata keçirilən bərpaolunan enerji layihələri Avropa ölkələrinin diqqət mərkəzindədir. Slovakiya şirkətlərinin bu sahədə mümkün iştirakı gələcək əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaradır. Bununla yanaşı, rəqəmsallaşma, innovasiya, sənaye və yüksək texnologiyalar sahəsində birgə layihələrin həyata keçirilməsi də gündəmdədir. Azərbaycan ilə Slovakiya beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində də əməkdaşlığı davam etdirirlər. Beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə hörmət, dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünün dəstəklənməsi iki ölkənin münasibətlərində mühüm prinsip kimi çıxış edir. Qarşılıqlı etimad və konstruktiv dialoq əməkdaşlığın uzunmüddətli inkişafına zəmin yaradır. Son illərdə prezidentlər və hökumət nümayəndələri arasında keçirilən görüşlər göstərir ki, Bakı-Bratislava münasibətləri artıq yalnız diplomatik əlaqələrlə məhdudlaşmır. Enerji, nəqliyyat, investisiya, müdafiə sənayesi, kənd təsərrüfatı, informasiya texnologiyaları və humanitar sahələrdə konkret layihələrin həyata keçirilməsi strateji tərəfdaşlığın real məzmun qazandığını nümayiş etdirir. Mövcud dinamika onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan–Slovakiya münasibətləri gələcək illərdə daha da inkişaf edəcək. Avropanın enerji təhlükəsizliyi, regional nəqliyyat marşrutlarının inkişafı və iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində ortaq maraqlar tərəfləri bir-birinə daha da yaxınlaşdırır. Qarşılıqlı siyasi iradə, etibarlı tərəfdaşlıq və imzalanmış sənədlərin praktiki icrası iki ölkə arasında münasibətlərin strateji xarakterini daha da möhkəmləndirəcək. Azərbaycan və Slovakiya arasında münasibətlər artıq klassik diplomatik əlaqələr çərçivəsini aşaraq çoxşaxəli strateji tərəfdaşlıq modelinə çevrilməkdədir. Bu əməkdaşlıq həm ikitərəfli münasibətlərin inkişafına, həm də Avropa ilə Cənubi Qafqaz arasında iqtisadi və siyasi əlaqələrin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir. Mövcud siyasi dialoq, qarşılıqlı etimad və ortaq maraqlar gələcəkdə daha genişmiqyaslı layihələrin həyata keçirilməsinə və tərəfdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə inkişafına möhkəm zəmin yaradır.
Tahir TAĞIYEV
