İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu siyasi-hərbi kabinetin iclasını çağırıb. İclasın əsas mövzusu Livandakı vəziyyət olub. İsrail mediasının məlumatına görə, Suriya keçid administrasiyasının “Hizbullah”a qarşı mübarizə aparmaq üçün Livana qüvvələr göndərməyə məcbur olacağı ilə bağlı narahatlıqlar var. Tramp administrasiyası Dəməşqi buna məcbur edir.
Mənbələr “Yedioth Ahronoth” qəzetinə bildiriblər ki, Netanyahu Livandakı vəziyyətlə əlaqədar olaraq təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı kiçik kabinetinin iclasını çağırıb. Onların sözlərinə görə, görüşün əsas mövzusu Trampın Suriyanın öz qoşunlarını Livana yerləşdirməli olduğu barədə açıqlamaları olub, çünki onlar “Hizbullah”ı İsrail Müdafiə Qüvvələrindən daha yaxşı zəiflədə biləcəklər. “Yedioth Ahronoth” qəzetinin məlumatına görə, İsrail hökuməti Suriya prezidenti Əhməd əl-Şaraanın Amerikanın təzyiqi altında öz qoşunlarının qonşu ölkəyə göndərilməsinə icazə verə biləcəyindən narahatdır. Lakin İsrail belə bir ssenariyə qəti şəkildə qarşı çıxır. Görüş, Vaşinqtonda Livan-İsrail danışıqlarının son raundu fonunda keçirilib. Mövzu Livanın cənubunda İsrail Müdafiə Qüvvələri tərəfindən deyil, nizami Livan ordusu tərəfindən idarə olunan xüsusi steril zonaların yaradılması idi. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Bəhreyndə çıxışında bildirib ki, "İki ölkə arasında niyyət bəyannaməsi imzalamağa çox yaxınıq və inanıram ki, bu, ümidverici bir gələcəyin təsvirini verməyə başlayacaq. Bu, bir proses olacaq, vaxt aparacaq və çox iş tələb edəcək". Amerika diplomatiyası rəhbərinin sözlərinə görə, 30 il ərzində ilk dəfədir ki, Livan mərkəzi hökuməti İsrail hökuməti ilə birbaşa danışır. ABŞ Livandakı hərəkətlərinə görə yəhudi dövlətini fəal şəkildə tənqid edir və bu hərəkətlər ABŞ-İran danışıqlar prosesini dəfələrlə təhdid edir. Ötən həftə sonu Donald Tramp “Fox News”a verdiyi müsahibədə Yaxın Şərq müttəfiqinə qarşı son dərəcə sərt danışıb: "İsrailin “Hizbullah”ı məğlub edə bilməməsindən məyus oldum. Mən “Hizbullah”ı zəiflətmək missiyasını Suriyaya təhvil verəcəyəm. Əgər İsrail ətrafındakı hər kəsi öldürmədən bu işi görə bilmirsə, onda Suriya bu işi görəcək". Ağ Ev rəhbəri bu yaxınlarda dəfələrlə belə açıqlamalar verib. Amerikalılar diplomatik kanallar vasitəsilə Dəməşqin Cənubi Livana daxil olmasında suriyalılara maraqlı olduqlarını bildiriblər.
Lakin əl-Şaraa bu yanaşma ilə razılaşmadığını açıq şəkildə bildirib: "Biz Livan və Suriya arasında hərbi deyil, iqtisadi ünsiyyət kanalları axtarırıq. Bizim vizyonumuz Livan dövlətini bərpa etmək, onun institutlarını gücləndirmək və hər kəsin inana biləcəyi bir həll yolu tapmaq ehtiyacına əsaslanır. Livanda baş verənlərə son qoymaq üçün ənənəvi və köhnəlmiş həll yolları deyil, yaradıcı həll yolları lazımdır". Suriya liderinin sözlərinə görə, Livandakı problemlər müharibə ilə həll edilə bilməz. Lakin Suriya keçid hökumətinin “Hizbullah”ın zəiflədilməsində fəal iştirakı məsələsi gündəmdə qalır. Bu məsələ 2025-ci ildən bəri müzakirə olunur, lakin indi, İrandakı müharibədən sonra müzakirə yeni vüsət alıb. Suriyanın keçid rəhbərliyi ABŞ-a qəti müsbət cavab verməkdə tərəddüd edir, Livan hökumətinin “Hizbullah”ı silahsızlaşdırmaq və hərbi fəaliyyətini qadağan etmək siyasətini dəstəkləyən bəyanatlarla məhdudlaşır. Tramp administrasiyasına gəldikdə isə, o, Dəməşqə Suriya qüvvələrinin Livanın şərqinə müdaxilə etməsini və Hizbullahın tərksilah proqramında iştirak etməsini istədiyini açıq şəkildə bildirib. Bir neçə media xəbərinə görə, Ağ Ev heç bir təşviq vəd etmədən əş-Şaraaya qarşı tələblərini irəli sürür. Tramp administrasiyasının mövqeyinə görə, Livana qoşun yeritmək Suriya rəhbərliyinin sərhədlərini qorumaq üçün birbaşa məsuliyyətidir. ABŞ hesab edir ki, bu, tamamilə təbii bir addımdır və artıq Suriyaya göstərdiyi etimada uyğundur. Ərəb mediasının məlumatına görə, Suriyanın Livanda iştirakı ilə bağlı pərdəarxası müzakirələrdə Vaşinqton keçid hökumətinə yalnız hərbi və texniki yardım təklif edib. Buraya Amerika kəşfiyyatının təmin edilməsi və İsrailin suriyalılara qarşı hava hücumlarının qarşısını almaq üçün İsrail ordusu ilə əlaqələndirmə daxildir. ABŞ-ın Livan ordusu daxilində “Hizbullah”a qarşı mübarizə aparacağına zəmanət verən xüsusi bölmələr yaratmaq planı olduğu heç kimə sirr deyil. Ordunun əsas hissəsi qrupa rəğbət bəsləyən Livan şiələrindən ibarətdir. Lakin bu proqramın nə vaxt başlayacağı və nə qədər resurs tələb edəcəyi bəlli deyil.
Tahir TAĞIYEV
