Avropa İttifaqı və İsrail arasında münasibətlər son günlərdə daha da kəskinləşib. Bu fonda İsrailin xarici işlər naziri Gideon Saar birtərəfli söhbət formatını rədd edərkən Avropa İttifaqı ilə "açıq dialoq"un vacibliyini vurğulayıb. Onun açıqlaması son diplomatik qalmaqal fonunda Aİ xarici işlər naziri Kaja Kallasın ünvanına tənqid kimi qəbul edilir.
Saar bildirib: "Biz Aİ ilə hərtərəfli, dürüst və açıq dialoqu son dərəcə vacib hesab edirik. Lakin dialoq bir tərəfin siyasi mövqelərini digər tərəfə diktə etməsi səviyyəsinə endirilə bilməz. Xüsusilə də mövcudluğumuzun əsasını təşkil edən məsələlərə gəldikdə". O əlavə edib ki, İsrail ilə Avropa arasındakı münasibətlər hər iki tərəf üçün vacibdir. Medianın məlumatına görə, Kaja Kallas ötən ay Meksikaya səfəri zamanı Aİ nümayəndələrinə gizli şəkildə İsrailin fələstinlilərə qarşı rəftarının Cənubi Afrikadakı aparteid rejimini xatırlatdığını bildirib. Bu sözlərdən sonra Saar aydınlıq gətirilənə qədər onunla bütün diplomatik əlaqələrin dayandırıldığını elan edib. Kallas cavab olaraq İsrail ilə "dialoq və qarşılıqlı əlaqəyə" dəyər verdiyini bildirib, lakin aparteidlə bağlı ona aid edilən şərhlərə münasibətini açıqlamayıb. Saar açıqlamaları isə Qüdsdə İsrailə və işğal olunmuş Qərb Şəriyəsinə iki günlük səfərini başa vuran Aralıq dənizi üzrə Avropa komissarı Dubravka Şuitsa ilə görüşərkən verib. Digər Aİ nümayəndələri ilə birlikdə gələn Şuitsa Yaxın Şərqdəki tərəfdaşların açıq danışa bilməli olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, tərəfdaşlıqlar açıq və dürüst dialoq tələb edir. Nə o, nə də Saar qısa mətbuat müsahibələri zamanı Kaja Kallasdan birbaşa bəhs etməyib. Lakin adının çəkilməsini istəməyən bir avropalı diplomat qeyd edib ki, Şuitsa Saarın yanında dayanaraq "həmkarının boykotuna" reaksiya verməyərək çətin vəziyyətdə qalıb.
Görüşün İsrail ilə Avropa İttifaqı arasında artan gərginlik fonunda keçiriləcəyi barədə ilk xəbəri "Euronews" kanalı yayıb. Kallas qalmaqalından başqa, Avropa Komissiyasına Fələstin ərazilərindəki yəhudi yaşayış məntəqələri ilə Aİ ticarətini məhdudlaşdırmaq üçün variantlar təqdim etmək yönündə təzyiq artır. Ötən həftə Brüsseldə keçirilən görüşdə üzv dövlətlər yenidən konkret tədbirlər tələb etdilər. Əksər Avropa hökumətləri beynəlxalq hüquqa görə qanunsuz hesab edilən yaşayış məntəqələri ilə ticarətin məhdudlaşdırılmalı olduğunda israr edir. Avropa Komissiyasının mətbuat xidməti Şuitsanın səfərinin Yaxın Şərq turunun bir hissəsi olduğunu və Avropa Xarici Fəaliyyət Xidmətinin bu "uzun müddət planlaşdırılan" görüşdən xəbərdar olduğunu izah etdi. Baş sözçü Paula Pinho Aİ-nin hörmətli və konstruktiv dialoqu təşviq etməyə davam edəcəyini vurğulayıb. Avropa Komissiyasının sözçüsü Markus Lammert əlavə edib: "Xüsusilə aramızda fikir ayrılıqları olduqda, bütün tərəfdaşlarımızla hörmətli və konstruktiv dialoq və qarşılıqlı əlaqənin vacibliyini vurğulamağa davam edəcəyik". Bu arada Fransız general Mişel Yakovleff İsrailin Livana hücumlarına sərt reaksiya verib. O, minlərlə livanlının həyatını itirdiyi, bir dənə də olsun İsrail əsgərinin öldürülmədiyi hücumların “özünümüdafiə” olduğu izahına qarşı çıxıb: “Bir ildə İsraildə sıfır israilli öldürüldüyünü, Livanda isə 2500 insanın öldürüldüyünü görəndə kimin kimə hücum etdiyini soruşuram. “İsrail “Hizbullah”a görə özünü müdafiə edir” deməyi dayandırmalıyıq. Xeyr, İsrail özünü müdafiə etmir. İsrail Livanda qırğınlar və işgəncələr törədir və bu, bağışlanır. Vəziyyət belədir. Tramp bununla razıdır”. Yakovleff bildirib ki, İsrail yaşlı qadınları və uşaqları “Hizbullah üzvü olduqları üçün” öldürür: “28 apreldə İsrail pilotsuz təyyarəsi “Hizbullah” tərəfindən məhv edilib. İsraillilər bunun atəşkəsin pozulması olduğunu qışqırdılar. Pilotsuz təyyarə 3 evi dağıdıb və yaşlı bir qadın da daxil olmaqla 8 nəfəri öldürüb. Görünür, hamısı “Hizbullah” döyüşçüləri deyildi. Lakin İsrail bunun atəşkəsin pozulması olduğunu bildirib. Bu pilotsuz təyyarə haradadır? Livan hava məkanında… Atəşkəsi kim pozur? BMT-nin məlumatına görə, 2024-cü ilin noyabr ayında atəşkəsdən fevral ayında hərbi əməliyyatların bərpasına qədər İsraildə ölənlərin sayı sıfırdır, yüzlərlə livanlı isə ölüb. 10.000 pozuntu olub. Bunlardan 2500-ü hücum olub. Bunu mən demirəm, BMT deyir. Kim kimə hücum edir, soruşuram, kim kimə hücum edir?..”
Tahir TAĞIYEV
