Sədrəddin Soltan: "Ərəb ölkələrinin yeganə çıxış yolu ABŞ ilə əməkdaşlıqdır"
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Prezidentinin müşaviri Ənvər Qərqaş Körfəz ölkələrini İranın son hücumları fonunda vahid mövqe nümayiş etdirməyə çağırıb.
O, sosial şəbəkədəki paylaşımında İranın Küveyt və Bəhreynə qarşı təkrarlanan hücumlarını xatırladaraq bildirib ki, region ölkələrinin təhlükəsizliyi və maraqları bir-biri ilə sıx bağlıdır. Qərqaşın sözlərinə görə, mövcud vəziyyət Körfəz dövlətlərinin qətiyyətli, koordinasiyalı və ardıcıl fəaliyyət göstərməsini zəruri edir.
Bu arada, İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ötən gecə region ölkələrindən birində yerləşən hava və helikopter bazasına, həmçinin ABŞ-nin Bəhreyndə yerləşən Beşinci Donanmasının qərargahına zərbələr endirdiyini açıqlayıb.
Küveyt rəsmiləri isə hücumlar nəticəsində beynəlxalq hava limanının terminalına ziyan dəydiyini, bir nəfərin həlak olduğunu və bir neçə nəfərin yaralandığını bildiriblər.
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) Prezidentinin müşaviri Ənvər Qərqaş "X" hesabında yazıb: "İranın Küveyt və Bəhreynə qarşı təkrarlanan təcavüzünü nəzərə alaraq, Körfəz ölkələri tərəfindən qətiyyətli, vahid və ardıcıl mövqeyin nümayiş etdirilməsi zəruridir". Bu, Yaxın Şərqdə ABŞ-ın arzuladığı koalisiyanın yaranmasında ilk addım sayıla bilərmi?
Bunu ABŞ-ın arzuladığı regional koalisiyanın yaranmasına doğru ilk addım kimi qiymətləndirmək hələ tezdir. Ənvər Qərqaşın bəyanatı daha çox Körfəz ölkələrinin təhlükəsizlik məsələlərində həmrəylik nümayiş etdirməsi çağırışı kimi görünür. Bunun ABŞ rəhbərliyində geniş anti-İran koalisiyasına çevrilməsi üçün isə Körfəz dövlətlərinin ortaq siyasi və hərbi addımları, eləcə də rəsmi razılaşmaları lazımdır. Hazırkı mərhələdə bu, daha çox siyasi mesaj və regional həmrəylik siqnalı kimi dəyərləndirilə bilər.
Orta Doğu Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri, siyasi şərhçi Sədrəddin Soltan məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ/İsrail-İran müharibəsinin ikinci mərhələsində Körfəz ölkələri Amerika ilə tərəfdaşlıq ediblər: "Bəzi ərəb ölkələrində ABŞ-ın hərbi bazaları və digər mülkiyyəti var. Belə bir şəraitdə ABŞ və yerli mülkiyyətin müdafiəsi baxımından bu əməkdaşlıq normal sayıla bilər.
Donald Tramp özünün birinci prezidentlik dönəmində ərəb ölkələrinin hərbi qüvvələrini regionun təhlükəsizliyinə, terror təhdidinə və bu kimi hadisələrə qarşı mübarizə üçün birlikdə fəaliyyət planı irəli sürmüşdü. O zaman buna müsəlman ölkələrinin NATO-su deyirdilər. Düzdür, bu hərbi ittifaqa regiondan kənar müsəlman ölkələrinin qatılması da təklif olunurdu. Amma əsas məqsəd ərəb ölkələrinin İran İslam Respublikasından gələn təhdid və təhlükələrin qarşısını alması idi. Daha sonra bunu İbrahim Sazişləri ilə əvəz etməyə başladılar. Məsələn, BƏƏ, Bəhreyn, Mərakeş və digər ərəb ölkələri İbrahim Sazişlərinə qoşulub. Tramp istəyir ki, İbrahim Sazişlərinin əhatə dairəsi gələcəkdə genişlənsin.
Ona görə də gələcəkdə təkcə müharibələr deyil, həmçinin iqtisadi sanksiyalar və ölkə daxilində baş verəcək hər hansı təhlükələrin önlənməsi üçün ərəb ölkələrinin yeganə çıxış yolu ABŞ ilə əməkdaşlıqdır. Ona görə də ərəb ölkələrindəki mövcud hakimiyyətlər ABŞ ilə əməkdaşlığı genişləndirməyi məqsədəuyğun sayırlar.
Məsələn, bu yaxınlarda Bəhreyndə İrana casusluqda ittiham olunan bir neçə şəxs həbs olunub. Digər ərəb ölkələrində də oxşar hadisələr baş verir. Bu, həmin ölkələrdə İranmeyilli şəxslərin fəaliyyətinin qarşısını almaq üçün ABŞ ilə əməkdaşlığın zəruriliyini ortaya çıxarır. Bunun ərəb ölkələri üçün perspektivdə hansı zərər və üstünlüklərinin olacağı artıq ayrı bir mövzudur. Amma hazırda mövcud şərait ərəb ölkələrinin ABŞ-la əməkdaşlığını, hətta onunla koalisiya yaratmasını zəruri edir.
İran hakimiyyəti də bu koalisiyaya qarşı alternativ addımlar atmaq niyyətindədir. Məsələn, İran rejimi bir müddət əvvəl region ölkələrinin regiondankənar qüvvələrə qarşı koalisiya yaratmağını təklif etmişdi. Bu günlərdə isə ölkə prezidenti Məsud Pezeşkian bütün qonşu müsəlman ölkələrlə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsinə çağırış etdi və bu istiqamətdə ərəb ölkələrinin liderləri ilə telefon danışıqları apardı.
Odur ki, bu açıqlama yeni tendensiya deyil - mövcud əməkdaşlığın gələcəkdə koalisiya şəklində meydana çıxması ilə nəticələnə bilər".
Akif NƏSİRLİ
