Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

"Ermənistana elə çip-lər verəcəyik ki, dünyanın az ölkəsində var"- ABŞ Ermənistanda nə və kimə qarşı hazırlayır?..

Image


Bloomberg-in 22 sentyabr 2026-cı il tarixli materialında Ermənistanın süni intellekt və data-mərkəzləri sahəsində regional mərkəzə çevrilmək istiqamətində irəlilədiyi bildirilir.

Məqalədə əsas diqqət ABŞ-ın Firebird startapının Razdanda yaratdığı data-mərkəzə yönəldilir. Avqustda fəaliyyətə başlayan kompleksin gücünün 2027-ci ilin sonunadək 300 MVt-a, Nvidia çiplərinin sayının isə 70 mindən çoxuna çatdırılması planlaşdırılır. Hesablama resurslarının 20 faizi Ermənistanın tədqiqat layihələri, dövlət qurumları və yerli startapları, qalan hissəsi isə xarici müştərilər, o cümlədən Perplexity AI üçün nəzərdə tutulub. Firebird kompleksi regionun ən böyük, Avropanın isə iri hesablama klasterlərindən biri hesab edir.

Bloomberg Ermənistanın Nvidia ilə əlaqələrinin süni intellekt bumundan əvvəl başladığını qeyd edir. 2019-cu ildə Nikol Paşinyanın Nvidia-ya səfərindən sonra 2022-ci ildə şirkətin Ermənistanda nümayəndəliyi açılıb, 2023-cü ildə isə Nvidia rəhbəri Jensen Huang ölkəyə səfər edib. Şirkət Ermənistanın texniki kadrlarını və inkişaf edən innovasiya ekosistemini yüksək qiymətləndirir.

Materialda Nvidia çiplərinin Ermənistana ixracına verilən ABŞ icazələrinin regiondakı diplomatik proseslərlə paralelliyi də diqqət çəkir. Bloomberg bunu Vaşinqtonun Ermənistan-Azərbaycan razılaşmasına nail olmaq səyləri ilə əlaqələndirir. Firebird isə çiplər üçün müraciəti 2025-ci ilin əvvəlində etdiyini və diplomatik danışıqlardan xəbərdar olmadığını bildirir. Şirkətə verilən lisenziyanın Səudiyyə Ərəbistanının Humain şirkətinə veriləndən iki dəfədən çox prosessoru əhatə etdiyi qeyd olunur.

Beləliklə, Ermənistan böyük hesablama infrastrukturu yaratmaqla həm yerli İT və AI sektorunu inkişaf etdirməyə, həm də beynəlxalq şirkətlərə hesablama gücü təqdim edən regional mərkəzə çevrilməyə çalışır. Bu proses AI infrastrukturunun texnoloji əhəmiyyəti ilə yanaşı, ABŞ-ın ixrac siyasəti, Nvidia ilə əməkdaşlıq və Cənubi Qafqazdakı diplomatik proseslərlə əlaqəli geosiyasi əhəmiyyətini də artırır.

Ermənistanın böyük hesablama infrastrukturu və Nvidia texnologiyalarına çıxış hesabına Cənubi Qafqazda regional süni intellekt və data-mərkəzlər qovşağına çevrilmək perspektivi nə qədər realdır və bu proses Azərbaycanın texnoloji, iqtisadi və rəqəmsal təhlükəsizliyi baxımından hansı riskləri və çağırışları yarada bilər?

Azər Həsrət: "Qafqazda yeni texnologiyalar, süni intellekt və elm sahəsində rəqabət başlayır"

Region mediası faktiki olaraq ölmüş sayıla bilər" - Azər Həsrət | Modern.az

Siyasi şərhçi Azər Həsrət məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Ermənistanın süni intellekt və yüksək texnologiyalar sahəsində atdığı addımlar yeni başlamayıb və bu istiqamətdə müəyyən hazırlıq prosesi uzun müddətdir davam edir. Onun sözlərinə görə, Ermənistanın Nvidia ilə əməkdaşlığının da mərhələli şəkildə formalaşması bunu göstərir.

Ekspert qeyd edib ki, Ermənistan rəhbərliyinin yüksək texnologiyalar sahəsinə marağı hələ bir neçə il əvvəl özünü göstərib. Baş nazir Nikol Paşinyan 2019-cu ildə Silikon Vadisində Nvidia-nın rəhbəri Jensen Huang ilə görüşüb, 2022-ci ildə isə şirkətin Ermənistanda elmi-tədqiqat mərkəzinin yaradılması açıqlanıb. 2023-cü ildə Huangın İrəvanda Paşinyanla görüşündə də yüksək texnologiyalar və mühəndislik təhsilinin inkişafı müzakirə olunub.

Həsrət hesab edir ki, hazırda Ermənistanın bu istiqamətdə atdığı addımlara yalnız ayrı-ayrı texnoloji layihələr kimi baxmaq düzgün olmaz. Çünki süni intellekt, hesablama infrastrukturu və data mərkəzləri gələcəkdə həm iqtisadi, həm də strateji üstünlüklər yarada biləcək sahələrdir. 2026-cı ilin avqustunda Hrazdanda istifadəyə verilən Firebird AI infrastrukturu da bu strategiyanın yeni mərhələsi kimi təqdim olunur. Şirkət 2027-ci ilin sonunadək Ermənistanda 70 mindən çox Nvidia GPU-su və 300 meqavatlıq AI infrastrukturu yaratmaq planını açıqlayıb.

Siyasət şərhçisi vurğulayıb ki, Ermənistan bu sahədə irəliləməyə çalışırsa, Azərbaycanın da prosesləri kənardan izlədiyini düşünmək doğru deyil:

"Ermənistan bu addımları atırsa, Azərbaycan da yerində saymır. Azərbaycanın da müxtəlif istiqamətlərdə atdığı addımlar var. Sadəcə, dövlətin gördüyü bütün işlər eyni vaxtda və tam şəkildə ictimaiyyətə açıqlanmır. Biz bunu əvvəllər də görmüşük. Məsələn, Azərbaycanın peyk proqramı müəyyən hazırlıq mərhələlərindən keçdi və bir müddət sonra artıq ilk peyk orbitə çıxarıldı. Ardınca digər peyklər də buraxıldı. Yəni strateji texnologiyalar sahəsində hazırlığın bütün mərhələlərinin əvvəlcədən ictimaiyyətə açıqlanması mütləq deyil".

Həsrət bəyin fikrincə, Ermənistanın resursları və iqtisadi imkanları Azərbaycanla müqayisədə daha məhdud olsa da, ölkənin yeni texnologiyalara üstünlük verməsi müəyyən taktiki məna daşıyır. Onun sözlərinə görə, Ermənistan öz məhdud resurslarını daha yüksək əlavə dəyər yaradan sahələrə yönəltməklə texnoloji üstünlük qazanmağa çalışır.

"Dünyanın yeni texnologiyalar istiqamətində inkişaf etdiyi artıq danılmaz reallıqdır. Ermənistan da bunu nəzərə alır və süni intellekt, data mərkəzləri, yüksək hesablama imkanları kimi sahələrə investisiya cəlb etməyə çalışır. Burada Ermənistanın texnoloji potensialından əlavə, onun beynəlxalq tərəfdaşlarının maraqları da rol oynaya bilər. Buna görə də Cənubi Qafqazda müəyyən texnoloji rəqabətin yaranması mümkündür", – deyə ekspert bildirib.

O hesab edir ki, bu rəqabət ənənəvi hərbi qarşıdurmadan fərqli olaraq, elm, innovasiya, süni intellekt və yüksək texnologiyalar üzərində qurularsa, region üçün müsbət nəticələr verə bilər.

"Əsas məsələ odur ki, rəqabət hərbi qarşıdurmaya deyil, texnologiyaya, elmə və innovasiyaya yönəlsin. Dövlətlər bir-biri ilə süni intellekt, yeni texnologiyalar, elmi tədqiqatlar və yüksək texnologiyalı istehsal sahəsində yarışsınlar. Bu, region üçün daha faydalı rəqabət olar. Əsas odur ki, bu texnologiyalar gələcəkdə hər hansı aqressiv məqsədlər üçün istifadə olunmasın", – Həsrət deyib.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın iqtisadi və texnoloji imkanları da bu rəqabətdə nəzərə alınmalıdır. Azərbaycan son illərdə kosmik sənaye, rəqəmsal texnologiyalar, informasiya infrastrukturu və digər strateji sahələrdə müəyyən layihələr həyata keçirib. Buna görə də Ermənistanın texnologiya sahəsində yeni layihələrə başlaması avtomatik olaraq Azərbaycanın geridə qalması kimi qiymətləndirilməməlidir.

Həsrət hesab edir ki, texnologiyaların təhlükəsizlik və müdafiə imkanlarına təsiri də dövlətlərin nəzərə aldığı əsas məsələlərdən biridir. Bu baxımdan Azərbaycanın yeni texnologiyaların regional təhlükəsizlik mühitinə təsirini diqqətdə saxlaması və öz texnoloji imkanlarını inkişaf etdirməsi vacibdir.

"Prezident İlham Əliyevin məşhur bir ifadəsi var: ‘Nəyi, necə, nə vaxt etməyi biz yaxşı bilirik’. Hesab edirəm ki, strateji texnologiyalar və süni intellekt kimi sahələrdə də Azərbaycanın atacağı addımların bütün detallarının əvvəlcədən açıqlanması vacib deyil. Əsas məsələ odur ki, dövlət bu sahədə gedən prosesləri düzgün qiymətləndirsin və gələcək çağırışlara uyğun addımlar atsın", – deyə siyasət şərhçisi vurğulayıb.

Dəniz NƏSİRLİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ