Azər Həsrət: "İran yalnız ABŞ və İsrail üçün deyil, bütün dünya üçün təhdiddir"
Almaniya BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2027–2028-ci illər üçün qeyri-daimi üzvlüyünə keçirilən seçkilərdə ilk dəfə məğlub olub. İyunun 3-də keçirilən səsvermədə Almaniya 104 səs toplayıb və tələb olunan üçdə iki səs həddini keçə bilməyib. Qərbi Avropa və Digər Ölkələr Qrupuna ayrılmış iki yeri isə Portuqaliya (134 səs) və Avstriya (131 səs) qazanıb.
Bu, Almaniyanın BMT Təhlükəsizlik Şurasına seçilmək uğrunda apardığı kampaniyalarda ilk uğursuzluğu kimi qiymətləndirilir. Almaniya daha əvvəl Şurada altı dəfə təmsil olunmuş və indiyədək bütün namizədliklərində uğur qazanmışdı.
Bəzi müşahidəçilər hesab edirlər ki, Almaniyanın Ukraynaya güclü dəstəyi, İsraillə bağlı mövqeyi və son illərdəki xarici siyasət qərarları bir sıra ölkələrin dəstəyini itirməsinə səbəb olub. Almaniya hökuməti isə rəqabətin çox güclü olduğunu vurğulayıb.
Deyilənlərə görə, Ukrayna və İsrail Almaniyanın əleyhinə səs veriblər və məğlubiyyətin səbəblərindən biri də bu olub. Hər halda, bu məsələdə Donald Trampın rolunun olduğu görünürmü?
Almaniya kansleri Friedrich Merz demişdi ki, ABŞ-ın İranla bağlı siyasətində nə aydın taktika, nə də strategiya var. Tramp isə cavabında bildirmişdi ki, Merz İranın nüvə proqramını dəstəkləyir. Merz buna cavab olaraq demişdi: “Mən harada İranın nüvə proqramını dəstəkləmişəm? Bir fakt göstərsin, yalan danışmasın”.
Sizcə, Almaniyanın bu məğlubiyyəti Merzlə Tramp arasında son aylarda İran məsələsinə görə yaşanan söz atışmasının nəticəsi ola bilərmi? BMT belə məsələlərdə Trampın təzyiqi altında qərar qəbul edə bilərmi?
Qeyd edim ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvləri BMT Baş Assambleyasında gizli səsvermə ilə seçilir və ayrı-ayrı ölkələrin necə səs verdiyi rəsmi şəkildə açıqlanmır. Buna görə də “Ukrayna və İsrail Almaniyanın əleyhinə səs veriblər” iddiasını fakt kimi təsdiqləmək mümkün deyil. Eyni şəkildə, Almaniyanın məğlubiyyətinin birbaşa Tramp–Merz mübahisəsi ilə bağlı olduğunu göstərən açıq sübut da yoxdur; bu cür iddialar hazırda daha çox siyasi şərh və ehtimal xarakteri daşıyır.
Siyasi şərhçi Azər Həsrət Almaniya-İran münasibətlərini və Almaniyanın BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvlüyü seçkilərindəki məğlubiyyətini "Bakı-Xəbər"ə şərh edib.
Şərhçi bildirib ki, Almaniya İran məsələsində qeyri-müəyyən mövqe nümayiş etdirir və kansler Friedrix Merzin addımları bəzən anlaşılmaz xarakter daşıyır: "Düzdü, hər iki tərəf öz müstəqil siyasətini yürütdüyünü nümayiş etdirmək istəyir, amma İran məsələsi kifayət qədər qlobal problemdir. Bu sadəcə bir neçə ölkə arasındakı məsələ deyil, Yaxın Şərq məsələsi də deyil. Donald Trampın sözləri ilə desək — təsəvvür edin ki, bu rejimin əlində nüvə silahı var, nüvə silahına sahib İran dünyaya nələr etməzdi..."
Azər Həsrətin fikrincə, belə bir şəraitdə Almaniya İrana qarşı formalaşan koalisiyanın tərəfində yer almalı, ən azı məsafəli davranmalı idi. Əvəzində isə Almaniya İrana loyallıq nümayiş etdirdi. Şərhçi hesab edir ki, Almaniyanın BMT TŞ-nın 2027–2028-ci illər üçün qeyri-daimi üzv seçkilərindəki məğlubiyyəti birbaşa bu mövqe ilə bağlıdır: "ABŞ dünyada alternativsiz qlobal gücdür, İsrail isə, ərazi baxımından kiçik dövlət olmasına baxmayaraq, maliyyə, iqtisadi, elmi və siyasi sahələrdə dünyaya söz deyə bilir. Bu baxımdan düşünürəm ki, həddini aşmaq istəyən Almaniyaya yeri göstərildi".
Şərhçi Almaniyanın müstəqil ordu qurmaq ambisiyasına da diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, birləşmədən sonra, xüsusilə son illərdə Almaniya güclü silahlı qüvvələr formalaşdırmağa çalışır ki, bu da ABŞ və digər dövlətləri narahat edir: "Almaniya dünya tarixində iki müharibənin səbəbkarıdır. Güclü ordu qurarsa, bu, potensial təhlükə yarada bilər. Belə bir şəraitdə Almaniyanın beynəlxalq platformalarda irəli çıxmasının qarşısının alınması məqsədəuyğundur".
Azər Həsrət həmçinin Almaniyanın Rusiyaya münasibətinə də toxunub. O qeyd edib ki, Ukraynaya təcavüz edən Rusiyaya, başda Almaniya olmaqla, bir sıra Avropa ölkələri lazımi sərtliyi nümayiş etdirmir: "Rusiya bütün Avropanın yumruğunu başında hiss etməli idi ki, Ukraynadan çəkilsin. Təəssüflər olsun ki, biz bunu müşahidə etmirik". Şərhçi əlavə edib ki, Almaniya Avropada Rusiyaya ən loyal yanaşan ölkələrin önündə gəldiyi üçün Rusiyanın ona mane olmağa heç bir səbəbi yoxdur.
Dəniz NƏSİRLİ
