Rəşad Bayramov: “MQ artıq mövcud olmadığından, bu sənədlərin gizli saxlanması üçün obyektiv əsas qalmayıb”
Məlum olduğu kimi, ATƏT Nazirlər Şurasının qərarı əsasında qurumun Minsk Qrupunun mövcudluğuna rəsmən son qoyuldu.
Bu qərar həm də 1996-cı ildən etibarən - demək olar ki, 30 ilə yaxın müddətdə - ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsi qismində regionda çalışan polşalı diplomat Anjey Kasprşikin missiyasını başa çatdırmış oldu. Onun 29 illik fəaliyyəti başa çatdı. Polşalı diplomat Anjey Kasprşik 1996-cı ildən 2020-ci ilə qədər regionda ATƏT mandatı ilə çalışaraq münaqişə zonasında monitorinqləri həyata keçirən əsas fiqurlardan biri olub.
Bütün bunlarla yanaşı, Kasprşikin hər dəfə regiona səfər edərkən Azərbaycandan qiymətli hədiyyələr aparması ilə bağlı məlumatlar var. Hələ o zaman mətbuat yazırdı ki, Kasprşikin ən çox sevdiyi şey Azərbaycanda olan qədim xalçalar olub. O, həmin xalçaları müxtəlif qiymətlərə alıb aparırmış. Çoxsaylı xalça alıb apardığı barədə məlumatlar var. Ancaq Kasprşikin fəaliyyət göstərdiyi dövrdə ATƏT rəhbərliyinə yazdığı hesabatların açıqlanmasına çox ciddi ehtiyac var. Çünki diplomatik dairələrdə gedən və redaksiyamıza gəlib çatan məlumatlara görə, Kasprşik həmişə bu bölgədən ATƏT sədrlərinə yanlış hesabatlar hazırlayıb təqdim edirmiş. Azərbaycanın hər zaman atəşkəsi pozması ilə bağlı rəy hazırlayıbmış. Azərbaycanın sülh prosesinə mane olması ilə bağlı hesabatlar təqdim edib. Faktiki olaraq ölkəmizə qarşı düşmənçilik edib. Bir tərəfdən buradan qiymətli əşyalar aparıb, o biri tərəfdən Azərbaycan barəsində ATƏT sədrinə yanlış məlumatlar təqdim edib. Ona görə də Kasprşikin ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrlərinə yazdığı hesabatların açıqlanmasına çox ciddi ehtiyac var. Çünki o hesabatların hamısı ölkəmizin əleyhinə olub və o, heç vaxt balanslı mövqe tutmayıb, həqiqəti deməyib.
“Rəsmi Bakı uzun illər ərzində Kasprşikin fəaliyyətinə dair şəffaflığın təmin edilməsini tələb edib, amma...”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən AMİP Ali Məclisinin sədri Rəşad Bayramovun fikrincə, ATƏT Nazirlər Şurasının son qərarı ilə Minsk Qrupunun fəaliyyətinə rəsmən son qoyulması yalnız bir prosesin bağlanması deyil: “Bu, həm də bu qurumun uzun illər regionda həyata keçirdiyi missiyanın yenidən qiymətləndirilməsinə imkanlar açır. Xüsusilə, 1996-cı ildən 2020-ci ilə qədər ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsi kimi fəaliyyət göstərən polşalı diplomat Kasprşikin fəaliyyəti ətrafında həqiqətən də ciddi suallar mövcuddur. Onun 29 ilə yaxın davam edən missiyası dövründə həm bölgədə monitorinqlər aparması, həm də sülh prosesinin gedişi ilə bağlı hazırladığı hesabatlar indi daha çox diqqət tələb edir. Məlumdur ki, Kasprşik uzun illər ərzində cəbhə xəttində keçirilən monitorinqlərdə əsas fiqur hesab edilib. Lakin onun fəaliyyəti ilə bağlı haqlı narazılıqlar hər zaman ortada olub. Diplomatik toxunulmazlıqdan yararlanan Kasprşikin Azərbaycana səfərləri zamanı ölkədən qiymətli əşyalar, xüsusilə də xalçalar aparması dəfələrlə həm jurnalist araşdırmalarında, həm də ekspert müzakirələrində gündəmə gətirilib. Təkcə bu faktlar onun davranışının etik tərəflərini sual altına qoymaq üçün kifayət edir. Lakin bundan daha ciddi məsələ var ki, o da Kasprşikin uzun illər ərzində ATƏT rəhbərliyinə təqdim etdiyi hesabatların məzmunu ilə bağlı iddialardır. Diplomatik dairələrdə dolaşan məlumata görə, o, bölgədəki proseslərlə bağlı çox vaxt balanssız və qərəzli məlumatlar hazırlayıb. Hazırlanan sənədlərdə Azərbaycanın atəşkəsi pozması, sülh prosesinə mane olması kimi ittihamlar mütəmadi şəkildə yer alıb ki, bu da, beynəlxalq ictimaiyyətin regionla bağlı mövqeyinə mənfi təsir göstərib. Rəsmi Bakı uzun illər ərzində ən müxtəlif tribunalardan bu hesabatların qərəzli olmasına və həqiqəti əks etdirmədiyinə dair bəyanatlarla çıxış edərək Kasprşikin fəaliyyətinə dair şəffaflığın təmin edilməsini tələb edib. Lakin təəssüf ki, Azərbaycanın bununla bağlı haqlı iradlarına məhəl qoyulmayıb. Bu səbəbdən də indi, yəni Minsk prossesinə rəsmi olaraq xitam verildiyi bir zamanda Kasprşikin 29 illik fəaliyyəti ərzində hazırladığı bütün hesabatların və missiya qeydlərinin açıqlanması məsələsi xüsusi aktuallıq daşıyır. Minsk Qrupu artıq mövcud olmadığından, bu sənədlərin gizli saxlanması üçün obyektiv əsas qalmayıb. Onların ictimaiyyətə təqdim edilməsi həm tarixi ədalətin bərpasına, həm də illərdir davam edən məlumat manipulyasiyası şübhələrinin aradan qaldırılmasına xidmət edər. Regionda etimadın bərpası üçün də bu cür addımın atılması zəruridir”.
Vidadi ORDAHALLI
