Binnət Hümbətoğlu: “Bir vətəndaş kimi, ləğv olunmuş Minsk Qrupunu beynəlxalq məhkəməyə vermək niyyətindəyəm”
ATƏT-in Minsk Qrupunun Azərbaycanın tələbi ilə ləğv olunması yeni məsələləri gündəmə gətirir.
Tanınmış mədəniyyətşünas, ağdamlı ziyalı Binnət Hümbətoğlu “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ləğv edilmiş Minsk Qrupunun hüquqi baxımdan da cəzalandırılması üçün bir vətəndaş kimi beynəlxalq məhkəməyə müraciət etmək niyyətindədir.
- ATƏT-in Minsk Qrupu ləğv edilsə də, öz üzərinə götürdüyü məsuliyyətli öhdəliyi yerinə yetirmədiyi, Azərbaycan dövlətinə və xalqına ciddi maddi-mənəvi ziyan vurduğu, münaqişənin həll edilməsi istiqamətində heç bir addım atmadığı üçün beynəlxalq hüquq müstəvisində cavab verməlidir. “Bakı-Xəbər” media qrupunun rəhbəri Aydın Quliyev bildirir ki, ATƏT-in Minsk Qrupu 30 illik yarıtmaz fəaliyyəti ilə bağlı hesabat təqdim etməlidir. Bu çox yaxşı fikirdir. Düşünürəm ki, biz də öz növbəmizdə onların fəaliyyəti ilə bağlı hesabatımızı hazırlamalıyıq. Onların yalanları ifşa olunmalıdır.
Hesab edirəm ki, keçmiş Minsk Qrupunun və onun həmsədrlərinin hüquqi baxımdan əməlləri cəzasız qalmamalıdır. Bir vətəndaş kimi ləğv olunmuş Minsk Qrupunu beynəlxalq məhkəməyə vermək niyyətindəyəm. Onlarla bağlı beynəlxalq məhkəmələrdə iddia qaldırmaq istəyirəm. Bu məsələyə siyasi baxımdan qiymət verilməsi ilə yanaşı hüquqi baxımdan da qiymət verilməlidir. Hesab edirəm ki, bu təşəbbüslə ölkənin görməli ziyalıları, elm, mədəniyyət, ədəbiyyat xadimləri, ictimaiyyətin tanınmış simaları da çıxış edərsə, biz öz məqsədimizə nail ola bilərik.
- Siz beynəlxalq məhkəməyə hansı yolla müraciət etmək istəyirsiniz?
- Bu qrupun 30 il müddətində fəaliyyətini araşdırmaq, oradakı cinayət tərkibli məqamları tapıb sənədləşdirib beynəlxalq hüquq mütəxəsislərinin dəstəyi ilə beynəlxalq məhkəməyə çıxarmaq istəyirəm. Mən bu məsələdə hüquqşünaslarımızın köməyindən istifadə edəcəyəm.
Çünki ATƏT-in Minsk Qrupunun 30 illik fəaliyyəti qaranlıq və şübhəlidir. Minsk Qrupu münaqişənin həllinə heç bir köməklik göstərməməkləri ilə yanaşı, Azərbaycan dövlətinə böyük miqdarda maddi ziyan vurub. Bu prosesdə ədalətli mövqe tutmayıblar, Azərbaycanı süni maneələrlə ləngidiblər, ermənipərəstlik ediblər, ziyanlı iş aparıblar, nəsli dəyişdirib işğal altında olan torpaqlarımızı yaddan çıxartdırmaq istəyiblər ki, bizim gənclik işğal faktı ilə barışsın. Mən bunu onların cinayəti hesab edirəm və beynəlxalq məhkəmə də bunu belə qiymətləndirməlidir. Onların səmərəsiz fəaliyyəti nəticəsində bizə dəyən iqtisadi zərbələr də unudulmamalıdır. Minsk Qrupunun həmsədrləri bura tursist kimi gəlib-gedirdilər, problemin həllinə isə çalışmırdılar. Buradan nələr apardıqlarını özləri yaxşı bilir. Amma bütövlükdə həmsədrlər ölkəmizə vurduqları zərərə görə beynəlxalq hüquq qarşısında cavab verməlidir.
- Birinci Qarabağ müharibəsində sizin ailəniz də çox faciələr yaşayıb...
- Bəli, bu baxımdan belə bir addım atmaq istəyirəm. Bir ağdamlı kimi Minsk Qrupunu beynəlxalq məhkəməyə verməyə haqqım çatır.
Qardaşım Əsgəranda şəhid olub, əmim oğlu, Milli Qəhrəman Nadir Əliyev Ağdam uğrunda canını fəda edib. Tayfamız, nəslimiz çox itkilər verib. Dayım ailəsi ilə birgə Meşəlidə öldürülüb, yandırılıb. Yaxın və uzaq qohumlarım Şuşada, Xocalıda, Ballıqayada şəhid olublar. Ballıqaya faciəsində həlak olanların hamısı dayılarımın həyat yoldaşlarının qohumları idi.
- Siz xüsusi komissiyanın yaradılmasını da istəyirsiniz. Necə bir komissiya yaradılmalı və fəaliyyəti nədən ibarət olmalıdır?
- Hesab edirəm ki, bu prosesin başladılması üçün bir komissiya yaradılmalıdır. Mən bir neçə il əvvəl Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinə yazılı müraciət göndərmişdim, Azərbaycana qarşı əsassız, qərəzli mövqe tutan, böhtanlar atan xarici qüvvələrlə, beynəlxalq təşkilatlarla, onların nümayəndələri ilə bağlı beynəlxalq hüquq müstəvisində məsələlərin qaldırılması istiqamətində xüsusi komissiyanın yaradılmasını təklif etmişdim. Qənirə Paşayeva rəhmətə getdi və bu təklifə də baxılmadı, yarı-yarımçıq qaldı. Amma təklifim aktualdır, hansısa dövlət qurumunun nəzdində belə bir komissiyanın yaradılmasına zərurət var.
Ümumiyyətlə, üzv olduğumuz BMT-nin və digər bütün beynəlxalq təşkilatların Azərbaycan dövləti qarşısında öhdəlikləri var. Çünki biz o qurumlara illik üzvlük haqqı ödəyirik. Öhdəliklər də birtərəfli deyil, ikitərəfli olur, biz dövlət olaraq öz öhdəliyimizi yüksək səviyyədə yerinə yetiririk. Təəssüf ki, biz bir çox beynəlxalq təşkilatlarda bunu görmürük. O qurumlar üzv dövlətlərin illik ödənişləri hesabına özlərini saxlayırlar. Amma gəlin görək bunlar bizim haqqımızı nə qədər müdafiə ediblər? Etməyiblər. Bu qurumlar bizim öz pulumuzla özümüzün əleyhimizə işləyiblər. Bütün bunlara görə cavab verilməlidir. 30 ildə Avropa Şurası bir dəfə də olsun Azərbaycanla bağlı ədalətli qərar qəbul etmədi, bütün qərar və qətnamələri antiazərbaycan mövqeyindən oldu, qərəzlə, yalanla “süsləndi”, ölkəmizin əleyhinə qərarlar qəbul etdilər. Eləcə də BMT-nin təsisatı olan ATƏT-in Minsk Qrupu bizim əleyhimizə fəaliyyət göstərdi. Minsk Qrupu Azərbaycana həm maddi təzminat ödəməlidir, həm hüquq müstəvisində cavab verməlidir, həm də mənəvi zərərə görə dövlətimizdən, xalqımızdan üzr istəməlidir. Mənim millətim qırılıb, sərvətim dağılıb talan olub, ölkəmizə milyardlarla dollar ziyan vurulub. Bu zərərin hamısı ödənilməlidir. Yəni burada erməni tək deyil, Minsk Qrupunun da, rusların da, başqa beynəlxalq qurumların da payı var. 1800-cü ildən bəri bizə vurulan maddi və mənəvi zərər hesablanıb ödənilməlidir. Mənim hesabıma görə, bu məbləğ trilyona çatır.
- Avropa İttifaqının diplomatik strukturlarında çalışanlarla bağlı rüşvət, korrupsiya iddiaları yayılıb. Halbuki, o qurumlar müxtəlif vaxtlarda Azərbaycana qarşı əsassız iddialar irəli sürüblər. Siz bu barədə nə deyə bilərsiz?
- Avropanın bizim əleyhimizə işləyən qüvvələrinin bəzilərini rüsvət üstündə mühakimə edirlər. Belçika polisi Avropa İttifaqının diplomatik xidmətinin sabiq rəhbəri Federika Moqerinini həbs edib. Bir neçə nəfərin də saxlandığı bildirilir. Bu adam da, başqaları da, bəzi ABŞ senatorları və konqresmenləri də erməni lobbisindən aldıqları rüşvət müqabilində Azərbaycana qarşı qərəzli kampaniyalar aparırdılar. Çox yaxşı olar ki, onların antiazərbaycan təbliğatı aparmaq üçün aldıqları rüşvətlər, bulaşdıqları korrupsiya cinayətləri, bizə qarşı qəbul etdikləri qərəzli qərarlar haqda geniş araşdırma aparılsın, onlar sənədləşdirilsin və mühakimə olunduqları məhkəməyə göndərilib iddia qaldırılsın. Rüşvət, korrupsiya cinayətləri ilə mühakimə olunan həmin şəxslərə qarşı iddialar qaldırmalıyıq. Bizə qarşı qərəzli mövqe tutan heç bir xarici qüvvə cəzasız qalmamalıdır. Bu həm də onlara dərs olardı ki, Azərbaycan dövləti və xalqı ona qarşı yönələn heç bir çirkin təxribatı cavabsız qoymur.
İradə SARIYEVA
