Orduda “risqli heyət” təmizlənməsi - Papikyanın açıq qalmış ifadəsinin gerçək məntiqi
Ermənistan müdafiə naziri Suren Papikyanın açıqlamalarında “risqli şəxsi heyət” ifadəsi ölkə ictimaiyyətində geniş müzakirələr doğurub və bu termin nazirdən konkret izahat gəlmədiyi üçün müxtəlif təhlillərə səbəb olub. Lakin son illərdə aparılan kadr siyasəti, siyasi kontekst və Müdafiə Nazirliyinin institusional dəyişiklik kursu nəzərə alınanda, Papikyanın kimləri nəzərdə tutduğu aydın çərçivədə müəyyənləşir.
Ermənistan ordusunda aparılan islahatların əsas xətti 2018-ci ildə Paşinyan hakimiyyətə gəldikdən sonra formalaşıb və köhnə hakimiyyət dövrlərindən miras qalan hərbi-siyasi strukturların tam yenilənməsi hədəflənib. Bu baxımdan “risqli heyət” anlayışı ilk növbədə Koçaryan və Sarkisyan dövrlərinin təsir dairəsində olmuş, qeyri-rəsmi loyallıq şəbəkələrinə bağlı, siyasi mövqeyi müxalif düşərgəyə yaxın zabitləri əhatə edir. Papikyanın “bu insanların hansı təcrübəyə malik olduğunu bilmirik” fikri də məhz rütbələrin formal, peşəkarlığın isə şübhəli olduğu belə kadrları nəzərdə tutur.
Risq kateqoriyasına daxil edilən digər mühüm qrup korrupsiya, sui-istifadə və nizam-intizam pozuntularında adı hallanan hərbçilərdir. Ermənistan ordusunda uzun illər sistemli problem kimi qalan maddi-texniki təminatın mənimsənilməsi, çağırışda rüşvət, saxta tibbi arayışlar, hərbi hissələrdə zorakılıq və nizam-intizamsızlıq hallarının aradan qaldırılması hökumətin prioriteti hesab olunur. Son illərdə bu istiqamətdə onlarla zabit işdən çıxarılıb və Papikyanın qeyd etdiyi “təmizlənmə” prosesi də əsasən bu kateqoriyaya yönəlib. Eyni zamanda, təhlükəsizlik baxımından risq yaradan şəxslər - məxfi məlumatların qorunması ilə bağlı problemləri olanlar, xarici əlaqələri şübhə doğuranlar, əmrlərə tabe olmama halları müşahidə edilən zabitlər də “risqli heyət” kateqoriyasına daxil edilir. 2020-ci il müharibəsindən sonra daxili təhlükəsizlik prosedurlarının sərtləşdirilməsi bu istiqamətdə daha ciddi yoxlamaları gündəmə gətirib.
Papikyanın vurğuladığı başqa bir məqam döyüş qabiliyyəti və peşəkarlığının real olmadığı, yalnız formal rütbə və xidmət illəri ilə öz mövqelərini qoruyan hərbçilərlə bağlıdır. Nazir bir neçə dəfə orduda struktur natarazlığı yaradan, idarəetmə qabiliyyəti zəif olan zabitlərin mövcudluğunu dilə gətirib. Bu da göstərir ki, “risqli heyət” təkcə siyasi və ya intizam əsaslı kateqoriya deyil, həm də peşəkar standartlara cavab verməyən şəxslərin çıxarılmasını nəzərdə tutur.
Son illərdə Baş Qərargah səviyyəsində edilən istefalar - Edvard Asryanın vəzifədən uzaqlaşdırılması, Armen Sarqsyanın postunu itirməsi, Qasparyan dövrünün kadrlarının mərhələli şəkildə ordudan çıxarılması - bütün bu prosesin siyasi və institusional xarakter daşıdığını göstərir. Korpus və briqada komandirləri səviyyəsində aparılan dəyişikliklər, məsələn Tavuş və Geğarkunik istiqamətindəki komandanların intizam çatışmazlığı səbəbilə azad edilməsi, Gümrü qarnizonunda sərt nizam-intizam pozuntularına görə zabitlərin işdən çıxarılması islahatın real praktik nəticələridir. Səfərbərlik və təchizat sahəsində rüşvət və mənimsəmə hallarına görə onlarla vəzifəli şəxsin işdən kənarlaşdırılması isə prosesin korrupsiya ilə mübarizə istiqamətində genişmiqyaslı olduğunu göstərir.
Beləliklə, Suren Papikyanın “risqli şəxsi heyət” dedikdə nəzərdə tutduğu kontur kifayət qədər aydın formalaşır. Buraya köhnə siyasi elitalarla əlaqəsi olan, korrupsiya və sui-istifadə şübhəsi altında qalan, nizam-intizam və təhlükəsizlik baxımından problem yaradan, eyni zamanda, peşəkar bacarıqları real olmayan zabitlər daxildir. Bu, Ermənistan ordusunun “yeni standartlara keçid” adlandırdığı kadr islahatlarının həlledici hissəsi kimi təqdim edilir və məqsəd ordunun siyasi təsirlərdən, korrupsiyadan və idarəçilik zəifliklərindən təmizlənərək daha çevik, peşəkar və nəzarət oluna bilən struktur halına gətirilməsidir.
Akif NƏSİRLİ
