Azər Allahverənov: “Bu, qətiyyən bir dəhlizin digər dəhlizə alternativ, rəqib olması anlamına gəlmir”
“Zəngəzur dəhlizi layihəsi bütün bölgə üçün faydalı olacaq”. Bunu Gürcüstan parlamentinin sədri Şalva Papuaşvili jurnalistlərin Zəngəzur dəhlizinin açılmasından sonra Gürcüstanın Orta Dəhlizdə funksiyalarını itirib-itirməyəcəyi ilə bağlı sualına cavabında deyib.
Şalva Papuaşvili bildirib ki, Gürcüstan Zəngəzur dəhlizi təşəbbüsünü alqışlayır: “Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh sazişi bütövlükdə bölgə üçün yeni perspektivlər açır və bu, yalnız nəqliyyat dəhlizinin funksiyası ilə bağlı deyil. Bu, daşıyıcılara daha yaxşı şərtlərin təklif olunması baxımından vacibdir və rəqabət buna daha əlverişli zəmin yaradır. Digər tərəfdən, bu, regionun sabitliyinin göstəricisidir. Sabitlik həm dəhliz ətrafında infrastruktur təminatına, həm də bölgədə müxtəlif sahələrə investisiyaları artıracaq”.
Gürcü parlament spikeri deyir ki, “bu, daşıyıcılara daha yaxşı şərtlərin təklif olunması baxımından vacibdir və rəqabət buna daha əlverişli zəmin yaradır”. Maraqlıdır, bu, rəqabət qabiliyyətini qorumaq üçün tarif siyasətinin yenidən nəzərdən keçirilməsinə gətirib çıxara bilərmi? Yəni daşımalarda daha sərfəli tranzit tariflərinin tətbiq edilməsi baxımından.
“Ona görə ki, yükdaşımanın həcminin artması Gürcüstan üzərindən də keçən tranzit yollara tələbatı artıracaq”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən millət vəkili Azər Allahverənov hesab edir ki, Zəngəzur dəhlizinin hamıya fayda gətirəcəyi heç kəsdə şübhə yaratmır: “Önəmli olan məsələ budur. Bunu müəyyən iqtisadi dairələr də, nəqliyyat-logistika məsələləri ilə məşğul olan qurumlar da, müvafiq orqanlar da qəbul edir. Həmçinin sözügedən dəhlizin istismarı zamanı əldə ediləcək faydanın nədən ibarət olduğunu artıq müəyyən mənada proqnozlaşdırırlar. Təbii ki, Zəngəzur dəhlizi üzərindən il ərzində 15 milyon tona qədər yükün daşınması mümkün ola bilirsə, bu da böyük həcm deməkdir. Eyni zamanda bu, həm də böyük bir maliyyə dövriyyəsi və kapital axını deməkdir. Ermənistan belə, 42 kilometrlik yol hesabına böyük tranzit gəlirləri əldə edəcək. Dəhlizə yaxın beynəlxalq hava limanlarının olmasının da əhəmiyyəti böyükdür. Hava limanlarının olması potensialın artırılmasına təkan verir. Bir sözlə, Zəngəzur dəhlizi müxtəlif komponentləri uzlaşdıraraq çox vacib strateji əhəmiyyətə malikdir. Təkcə Cənubi Qafqaz üçün deyil, ümumilikdə Avrasiya qitəsi üçün geostrateji əhəmiyyətə malik olan bir imkanın formalaşdırılmasına səbəb ola biləcək bir layihədir. Gürcüstan da bundan faydalanacaq. Düşünmürəm ki, Gürcüstanın əhəmiyyəti azalacaq. Ona görə ki, yükdaşımanın həcminin artması Gürcüstan üzərindən də keçən tranzit yollara tələbatı artıracaq. Onsuz da illərdir Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu fəaliyyət göstərir. Zəngəzur dəhlizi də Orta Dəhlizin komponentlərindən biri olacaq. Əlavə dəhlizlərin istifadəyə verilməsi ilk əvvəl daşınan beynəlxalq yükün həcminin artırılmasına gətirib çıxarır. Yəni bu, qətiyyən bir dəhlizin, digər dəhlizə alternativ, rəqib olması anlamına gəlmir. Faktiki olaraq bu, yükdaşıma layihələrinin tamamlanması deməkdir. Çünki Ələt Dəniz Limanının yükaşırma potensialı 25 milyon tona qaldırılır. Bu o deməkdir ki, hər iki dəhlizə ehtiyac olacaq. Hətta Şərqdən Qərbə daşınan yüklərin 70-80 milyon ton olacağı proqnozlaşdırılır. O üzdən, Zəngəzur dəhlizi həm də Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunu tamamlamış olur. Çünki yük axınının diversifikasiyası baxımından da bu çox vacibdir. O ki qaldı tariflər məsələsinə, burada daşınan yükün növündən, çeşidindən çox şey asılıdır. Elə yüklər var ki, onların BTQ üzərindən, eləsi də var ki, Zəngəzur dəhlizi üzərindən daşınması daha məsləhətdir. Hətta Orta Asiya uranının bu dəhlizlər üzərindən daşınması planlaşdırılır. Bunların hamısı çox spesifik yük kateqoriyasına aiddir. O üzdən, tariflər buna uyğun tənzimlənəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
