Paşinyan hesabatı seçki aləti kimi istifadə edə bilər, amma bu yalnız strateji və diqqətli təqdimatla mümkündür
Ermənistanın Milli Assambleyası 2020-ci ilin payızında Azərbaycanla baş vermiş 44 günlük müharibənin səbəblərini və şəraitini araşdırmaq məqsədilə 2022-ci ilin fevralında müvəqqəti istintaq komissiyası yaradıb. Bu komissiya, hakim "Vətəndaş Müqaviləsi" fraksiyasının təşəbbüsü ilə təşkil olunub.
Komissiya, müharibə zamanı və əvvəlində ölkənin müdafiə və xarici siyasətinə cavabdeh olan şəxsləri ifadəyə çağırıb. Komissiyanın rəhbəri Andranik Koçaryan 2025-ci ilin sentyabr sessiyasının başlanğıcında hesabatın tam şəkildə ictimaiyyətə təqdim ediləcəyini bildirib.
Hesabatın təqdimatı Ermənistan parlamentinin Müdafiə və Təhlükəsizlik məsələləri üzrə Daimi Komitəsi tərəfindən həyata keçirilib. Komissiya müharibənin səbəbləri və nəticələri ilə bağlı geniş bir araşdırma aparıb və müvafiq şəxsləri ifadəyə çağırıb.
Komissiyanın hesabatı Ermənistanın Milli Assambleyasının sədri Alen Simonyana təqdim edilib. Hesabatın tam mətninin sentyabrın sonuna qədər parlamentdə ictimaiyyətə təqdim edilməsi planlaşdırılır. Komissiyanın fəaliyyətinin nəticələri və hesabatın məzmunu Ermənistanın daxili siyasətinə və regiondakı münasibətlərə əhəmiyyətli təsir göstərə bilər.
Bu hesabatın cəmiyyətə açıqlanması seçki ərəfəsində Ermənistanın daxili siyasi proseslərinə necə təsir göstərə bilər?
Baki-xeber.com nəşrinə görə, Ermənistanda 44 günlük müharibənin araşdırılması üzrə deputat-istintaq komissiyasının hesabatının cəmiyyətə açıqlanması seçki ərəfəsində bir neçə mühüm təsir göstərə bilər.
İlk növbədə bu, hökumətə və hakim fraksiyaya qarşı ictimai narazılıqlarla müşahidə oluna bilər.
Belə ku, hesabat müharibə zamanı və əvvəlində ölkənin müdafiəsi və idarəetmə səviyyəsindəki boşluqları üzə çıxara bilər. Əgər ittihamlar və ya məsuliyyət konkret siyasi liderlər və ya hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” fraksiyasının üzvlərinə yönəlirsə, bu, seçicilər arasında etimadsızlıq yarada və onların reytinqlərinə mənfi təsir göstərə bilər. Amma ittihamların hakim partiyaya yönlənməsi ehtimalı sıfıra bərabərdir. Çünki deputat-istintaq komissiyasi hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” fraksiyasının təsəbbüsu ilə yaradılib, komissiya üzvlərinin çoxu və sədr bu fraksiyanın üzvlərindən ibarətdir.
Digər tərəfdən, hesabatın açıqlanması müxalifət partiyalarına siyasi təzyiq göstərmək və hakimiyyətin səhvlərini qabartmaq üçün əsas yaradır. Müxalifət, xüsusilə seçki kampaniyasında hesabatın nəticələrindən istifadə edərək, hakimiyyətin “məsuliyyətsiz” və ya “qeyri-effektiv” imicini vurğulaya bilər.
Sənədin məzmunu, xüsusən müharibədə itkilər, səhv qərarlar və ya korrupsiya halları ilə bağlıdırsa, vətəndaşların seçki strategiyasına təsir edə bilər. İnsanlar, tarixi hadisələrin günahkarlarını cəzalandırmağa yönələn siyasi qüvvələrə üstünlük verə bilər.
Hesabat seçki ərəfəsində açıqlanırsa, bu, parlament və siyasi partiyalar arasında gərginliyi artıracaq. Məsələn, hakimiyyət və müxalifət arasında ittihamlar, mətbuat və sosial şəbəkələrdə kəskin diskussiyalar yarana bilər.
Hesabatda müharibə ilə bağlı strategiya və müdafiə məsələləri açıqlanarsa, bu, həm daxili siyasi debatlarda, həm də regional siyasətdə Ermənistana qarşı təhlillərə səbəb ola bilər. Seçicilər bunun hakimiyyətin təhlükəsizlik strategiyasına dair qiymətləndirməsini formalaşdıra bilər.
Qısaca desək, hesabatın açıqlanması seçki ərəfəsində hakimiyyətin imicinə mənfi təsir göstərə, müxalifətə kampaniya materialı verə və seçicilərin səs davranışını dəyişdirə bilər. Bu, həm də parlament və hakimiyyət daxilində gərginliyi artıran bir siyasi alət rolunu oynaya bilər.
Lakin Nikol Paşinyan da hesabatdan seçki kampaniyasında istifadə edə bilər. Amma bu bir qədər mürəkkəb və incə strategiya tələb edir.
Birincisi, o bununla özünü məsuliyyətli lider kimi göstərməyə cəhd edəcək.
Paşinyan komissiyanın yaradılmasını və hesabatın hazırlanmasını “şəffaflıq və hesabatlılıq” nümunəsi kimi təqdim edə bilər. O, seçicilərə mesaj verə bilər ki, “44 günlük müharibənin nəticələrini araşdırmaq üçün addım atan lider mənəm və ölkədə demokratik prosesi dəstəkləyirəm”.
İkincisi, müxalifətin kritikalarını əksər halda neytrallaşdırmaq imkanı qazanacaq. Hesabatda aşkarlanan səhvlərin və çatışmazlıqların hamısının hakimiyyətin üzərinə yüklənməsindən qaçmaq üçün Paşinyan onu daha çox “keçmiş rəhbərlərin və komandanın məsuliyyəti” kimi təqdim edə bilər. Bu strategiya müxalifətin tənqidlərini zəiflədə bilər.
Üçuncüsü, bununla islahatlar və müdafiə siyasətini vurğulamaq münkündur. Hesabatdan çıxan nəticələr əsasında gələcəkdə müdafiə və təhlükəsizlik islahatlarını təqdim etmək Paşinyan üçün seçici dəstəyini artıran mesaj ola bilər. “Müharibədən dərs çıxardıq, gələcəkdə ölkəni gücləndirəcəyik” kimi çağırışlar seçicilərdə ümid oyada bilər.
Eyni zamanda, seçici qruplar üçün konkret nümunələr verilə bilər. Hesabatdan istifadə edərək, xüsusilə müharibədə itki vermiş bölgələrdə yaşayan vətəndaşlara diqqət göstərmək, sosial və təhlükəsizlik tədbirləri vəd etmək mümkündür. Bu taktika yerli səviyyədə seçici dəstəyini artırır.
Amma hesabatın tam mətni və ifşa edilən detallar seçicilərin gözlənilməz reaksiyasına da səbəb ola bilər. Əgər çox sayda məsuliyyət Paşinyan və hazırkı hakimiyyət üzərinə yönəlirsə, bu, əks effekt verə və kampaniya üçün zərərli ola bilər.
Paşinyan hesabatı seçki aləti kimi istifadə edə bilər, amma bu yalnız strateji və diqqətli təqdimatla mümkündür. Bunun üçün o, “hesabatın açıqlanması” və “təhlil nəticələri”ni özünün məsuliyyətli və dəyişiklik yönümlü lider imici yaratmaq üçün istifadə etməyi bacarmalıdır. Fikrimizcə, Qərb seçki texnologiyası ilə silahlanmış hakim "Vətəndaş Müqaviləsi" fraksiyası bunu bacaracaq. Əks təqdirdə bu təşəbbüsdə bulunmazdı.
Akif NƏSİRLİ
