Fransa polisi Yeni Kaledoniya müstəqillik hərəkatının lideri Kristian Teni saxlayıb. Ondan başqa daha 7 nəfər tutulub. Onların hamısı mayın ortalarından Fransanın müstəmləkəsi olan bu Sakit okean adalarında iğtişaşlar təşkil etməkdə şübhəli bilinirlər.
Bunlar Bakı Təşəbbüs Qrupu tərəfindən BMT-nin Nyu-Yorkdakı mənzil-qərargahında "Müstəqilliyə və fundamental azadlıqlara doğru: Müstəmləkəçiliyə son qoyulmasında C24 Komitəsinin rolu" adlı beynəlxalq konfrans keçirilməsi fonunda baş verib. Qeyd edək ki, konfransda Fransa və Niderlandın işğalı altında olan 8 ərazidən - Korsika, Fransız Qvianası, Qvadelup, Martinik, Maohi Nui (Fransız Polineziyası), Kanaki (Yeni Kaledoniya), eləcə də Sent-Martin, Bonayre, həmçinin ABŞ, Fransa, Braziliya, Qəmər Adaları İttifaqı, Qayana və Niderlanddan rəsmi şəxslər, müstəqillik hərəkatlarının rəhbərləri, dekolonizasiya üzrə ekspertlər, deputatlar və tədqiqatçılar iştirak ediblər. Eyni zamanda, El-Salvador, Argentina, Suriya, Əlcəzair, Braziliya, Fələstin və Qəmər Adaları İttifaqının BMT-dəki Daimi nümayəndəliklərinin diplomatları konfransın işinə qatılıb. Bütün bunlar Fransanın müstəmləkəçilik siyasətinin beynəlxalq miqyasda ifşasına xidmət edən mühüm hal hesab olunur. Onu da bildirək ki, dəvət olunmuş bəzi şəxslər tədbirə qatıla bilməyib. Bunun səbəbi Fransa hökumətinin əsas göstərmədən onları öz hava limanlarından buraxmaması olub. Sirr deyil ki, bu, Fransa tərəfindən edilən növbətitəzyiq vasitəsidir. Amma buna rəğmən, tədbir çərçivəsində müstəmləkə ərazilərinin üzləşdiyi problemlər, Fransanın tətbiq etdiyi blokadalar dünya ictimaiyyətinin diqqətinə çatdırılıb. O da xüsusi vurğulanıb ki, Yeni Kaledoniyada baş verən son hadisələr bir daha göstərir ki, problemin dondurulması məqsədəuyğun həll yolu deyil və bölgənin qanuni sahibləri olan yerli əhalinin dekolonizasiya tələbləri ciddi şəkildə nəzərə alınmalıdır. Konfransda iştirak edən Yeni Kaledoniyanın xarici işlər naziri Mikael Forrest qeyd edib ki, yüz yetmiş bir ildir, Fransanın müstəmləkəçiliyi altında yaşayırıq, bütün haqlarımız əlimizdən alınıb. O qeyd edib ki, ölkəsi xüsusi ilə son vaxtlar Fransanın ciddi təzyiqləri ilə üz-üzədir: "Ölkəm Yeni Kaledoniyadır. Biz Sakit okeanda, Melaneziya bölgəsindəyik. 1986-cı ildən indiyədək BMT-nin Dekolonizasiya üzrə Xüsusi Komitəsinin siyahısındayıq. Məhz 2023-cü ilə qədər Azərbaycanın Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi ərzində sizin ölkənizlə beynəlxalq səviyyədə işləmək üçün yeni imkanlarımız oldu. Ötən müddət ərzində Azərbaycan haqlı mübarizəmizdə yanımızda oldu, xüsusən beynəlxalq ictimaiyyəti ölkəmin hüquqlarına hörmət etməyə çağırdı". Nazir qeyd edib ki, son vaxtlar ölkəsində vəziyyət daha da pisləşib: "Yeni Kaledoniyada çoxsaylı fransız hərbçi var, onlar qadınları, uşaqları hədəf alıblar. Bölgədəki 3 000-dən çox hərbçi sakinləri öldürür və ya şikəst edirlər". Martinik Ədalət Təşkilatının üzvü Arnaud Maurıce-Ingargıola isə qeyd edib ki, Fransa hökuməti Martinik xalqına divan tutur. Fransa mətbuatı öz ölkəsinin ədliyyə sisteminin imicinə xələl gətirməmək üçün susdurulur. O, Fransa hökumətinin Martinik xalqının torpaqlarını əlindən aldığını və müxtəlif bəhanələrlə insanları həbsə göndərdiyini deyib. Martinik nümayəndəsi vurğulayıb ki, Fransa konstitusiyasına görə mülkiyyət toxunulmaz və müqəddəsdir: "Amma Fransanın ədliyyə sistemi istənilən şəxsi bizim mülkümüzə sahib çıxara bilir. Bu, dözülməz bir vəziyyətdir". Maurıce əlavə edib ki, Fransa hökuməti Martinik xalqına qarşı insanlıqdan kənar davranış sərgiləyir və hakimlərin amansızlığının həddi-hüdudu yoxdur.
Korsika Assambleyasının sabiq prezidenti Jan-Qi Talamoni bildirib ki, Korsika həqiqətən müstəmləkədir, müstəmləkəçiliyin bütün şərtləri bu ərazilərdə öz əksini tapıb: "Əsas məqsədimiz bunu dünyaya çatdırmaqdır. Korsikanın Fransa müstəmləkəsi olması artıq sübuta yetirilib. Hazırda əsas məsələ bizim bu müstəmləkəçilikdən azad olmaq üçün nə edəcəyimizdir. Biz beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq dekolonizasiya yolunu tapmaq istəyirik. Buna görə Korsikanın BMT-nin özünü idarə etməyən ərazilər siyahısına salınmasını tələb etmişik. Korsikanın bu siyahıya salınması üçün beynəlxalq ictimaiyyətin dəstəyinə ehtiyacımız var. Bu cür platformanı bizə yaratdığı üçün Bakı Təşəbbüs Qrupuna təşəkkür edirik". Digər iştirakçılar təmsil etdikləri xalqların tələblərini və səsini dünya ictimaiyyətinə çatdıran Azərbaycana dərin minnətdarlıq ifadə ediblər və beynəlxalq platforma rolunu oynayan Bakı Təşəbbüs Qrupunun dəstəyi ilə müstəqilliyin uzaqda olmadığına inam ifadə ediblər. Görünən odur ki, özünü dünyada insan haqlarının qoruyucusu kimi göstərməyə çalışan Fransa insanlığa qarşı yaramaz əməllərindən əl çəkmək istəmir. Paris milyonlarla insanın yaşadığı ölkələrdə öz kolonializmini davam etdirməkdə israrlı olması da bunun təsdiqidir. Azərbaycan Qoşulmama Hərəkatına rəhbərlik etdiyi dönəmdə məhz bu cür halların qarşısını almaq üçün neokolonial qarşı səylərin birləşdirilməsi üçün dəfələrlə təkidlərlə çıxış edib. Çünki neokolonializm müasir dövrün ən çirkin təzahürlərindən biridir. Bu gün də Fransa bəşəriyyət üçün cinayət hesab ediləbiləcək neokolonializm siyasətinin önündə gedir. Amma əsarət altında olan xalqlar azadlıqları uğrunda mübarizəyə qalxaraq zülümdən xilas olmaq və müstəqil dövlətə çevrilmək üçün müvafiq addımlar atırlar.
Tahir TAĞIYEV
