Gürcüstan Tehranda keçirilən “3+3” (Azərbaycan, Türkiyə, Rusiya, İran, Gürcüstan, Ermənistan) formatında iclasda təmsil olunmayıb. Bu barədə Gürcüstan Xarici İşlər Nazirliyi məlumat yayıb:
“Gürcüstan bu görüşdə heç vaxt iştirak etməyib və iştirak etmir”.
“3+3” formatında ilk iclas Gürcüstanın iştirakı olmadan xarici işlər nazirlərinin müavinləri səviyyəsində 2021-ci il 10 dekabr tarixində Moskvada keçirilib.
Gürcüstan niyə prinsipial olaraq bu formatdan yayınır və belədirsə niyə formatın adı dəyişilib “3+2” edilmir? Adın belə saxlanması Gürcüstanın iştirakına ümidi artırırmı?
Politoloq Amid Əliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Gürcüstanın 3+3 formatında iştirak etməməsi birbaşa onun müstəqilliyu və ərazi bütövlüyü ilə bağlı olan məsələdir:
“Bildiyimiz kimi, Rusiya Gürcüstanın iki əyalətini işğal edərək öz ərazisi elan edib. Hazırda həmin ərazilərdə Rusiya qanunları işləyir və Rusuya direktivləri hökm sürür. Bu səbəbdən də Gürcüstan Rusiyanın iştirak etdiyi müstəvilərdə və platformalarda iştirak etmir. Bu, ənənəvi Rusiya separatçılıq siyasətinin bariz nüminəsidir ki, keçmuş SSRİ dövründə, demək olar ki, bütün müttəfiq ölkələrin ərazisində mina kimi basdırılmışdı.
Azərbaycan bu minaya qarşı 30 il mübarizə apardı və qalib gəldi. Bizim qələbəmiz həm Gürcüstana, həm Moldovaya, həm də Orta Asiyadakı separatizmin kökünü kəsmək üçün ən gözəl nümunə oldu. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, Gürcüstanın bölgə dövlətləri ilə iktərəfli formatda olduqca münbit əlaqələti formalaşıb.
Gürcüstan Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsinin sülh yolu ilə həll olunmasını dəstəkləyən dövlətlərdən biridir. Hətta müəyyən görüşlərin və sülh sazişinin imzalanması üçün də ən əlverişli məkan elə Gürcüstandır.
Türkiyə ilə münasibətlərdə Gütcüstanın qurduğu əlaqələr də daha vacibdir. NATO üzvü olan Türkiyə ilə Qərbə istiqamətlənən Gürcüstanın münasibətləri bölgədə təhlükəsizliyin zəmanət altına alınmasına bir işarədir.
Bundan əlavə, Gürcüstan terrorizmə, beynəlxalq cinayətkarlığa qarşı mübarizə aparan əsas dövlətlərdən biridir. Qonşu dövlətlərin ərazilərinə və sərhədlərinə hörmət bəsləyən ölkədir. II Qarabağ müharibəsi zamanı Gürcüstanın sərgilədiyi mövqe bunun bariz nümunəsi hesab oluna bilər. Hesab etmək olar ki, Gürcüstana RF tərəfindən olan təzyiqlər və son zamanlar siyasi hakimiyyət daxilindəki ziddiyyətlər aradan qalxdıqdan sonra və Ukrayna müharibəsində RF daha da zəifləməsi fonunda itirilmiş ərazilərini bərpa edə bilsə, onun 3+3 formatlı platformada iştirakı mümkün ola biləcək”.
Bəzi ekspertlər hesab edir ki, Gürcüstanın bu formatdan yayınmasının iqtisadi səbəbləri də var. Bir müddətdir, belə bir formatda görüşlərin keçirilməsi müzakirə olunurdu. Əsas müzakirə obyekti də logistik marşrutların açılmasıdır. Gürcüstanda hesab edirlər ki, İran və ya Ermənistan üzərindən yollar açılandan sonra Gürcüstanın iqtisadi logistik önəmi azalacaq. Gürcüstan bundan çəkinir. Çünki uzun illərdir elə Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsinə, Ermənistanın təcavüzkar siyasətinə görə Gürcüstan Azərbaycandan Türkiyəyə, Türkiyədən Azərbaycana əsas logistik mərkəzə çevrilmişdi. Azərbaycandan Orta Asiyaya, hətta Uzaq Şərqə belə yüklər Gürcüstan üzərindən daşınırdı və Gürcüstan bu 30 ildə bəlli bir infrastruktur da qurmuşdu. Gürcüstan üzərindən keçən yollardan istifadəyə və onun dolayı dövriyyəsinə görə təqribən 1,5 milyard dollara yaxın vəsait əldə edirdi. İndi yeni yollar açılarkən Gürcüstan çəkinir ki, ərazisi üzərindən istifadə olunacaq yük dövriyyəsi xeyli azalacaq. Çox güman ki, Gürcüstan həm də bu səbəbdən sözügedən formata qısqanclıqla yanaşır.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
