Qoşulmama Hərəkatının Əlaqələndirmə Bürosunun Bakıda keçirilən nazirlər görüşündə xüsusi diqqət mərkəzinə gələn məsələlərdən biri də Fransanın neokolonializm siyasəti ilə bağlı oldu.
Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev dünyanın diqqətini bu məsələyə yönəltdi: "Neokolonializmi hələ də davam etdirən ölkələrdən biri Fransadır. Fransanın Avropadan kənarda idarə etdiyi ərazilər fransız müstəmləkə imperiyasının iyrənc qalıqlarıdır".
Dövlət başçısı bildirib ki, Fransa Qəmər adalarının Mayot adası üzərində suverenliyinə, həmçinin Yeni Kaledoniya xalqının, o cümlədən özünün digər dənizaşırı icma və ərazilərində yaşayan xalqların hüquqlarına hörmət etməlidir. Azərbaycan prezidentinin bu yanaşması xüsusi diqqət cəlb edir və dünya miqyasında dəstəklənir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nümayəndə heyətinin üzvü Magali Tingal bu xüsusda qeyd edir: “Qoşulmama Hərəkatının Əlaqələndirmə Bürosunun nazirlər görüşündəki çıxışında Fransa ilə bağlı söylədiyi fikirlərə görə Yeni Kaledoniya xalqı adından Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevə təşəkkürümü bildirirəm. Onun Fransa ilə bağlı dedikləri tamamilə doğru idi”. O qeyd edib ki, son dövrlər Yeni Kaledoniyada 2021-ci il dekabrın 12-də keçirilən 3-cü referendumun pandemiya ilə bağlı geri çağırılması məsələsi gündəmdədir: “Lakin Fransa bu referendumu gecikdirir. Biz öz səsimizi eşitdirmək üçün Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinə şikayət edəcəyik. Fransa bizə qarşı yeni növ müstəmləkə siyasəti aparır və maliyyə cəhətdən təzyiq göstərir”. M.Tingal Bakıda keçirilən tədbirin onun öz xalqı üçün çox əhəmiyyətli olduğunu vurğulayaraq deyib: “Biz ərazisi kiçik və əhalisi az olan ölkəyik. Bu səbəbdən yaşanan geosiyasi məsələlərlə bağlı öz səsimizi eşitdirmək istəyirik”. Fransa Milli Assambleyasının Fransız Qvianasından olan deputatı Jan-Viktor Kastor da məsələyə eyni prizmadan yanaşır: “Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev çıxışında Fransanın müstəmləkə siyasəti ilə bağlı danışdı, bu ölkənin müstəmləkələri ilə bağlı fikirlər söylədi. Bütün bunlar həqiqəti əks etdirir və biz də bunu təsdiqləyirik. Bizim ölkəmiz də Azərbaycan, Braziliya, Venesuela kimi neft və qaz ehtiyatına malikdir. Bütün bunlara baxmayaraq, Fransada olan qanunlara görə ölkəmiz təbii sərvətlərindən istifadə edə bilmir, əksinə, fransızlar onlardan yararlanır”. O qeyd edib ki, ölkəsi hər bir sahədə Fransa tərəfindən idarə olunur: “Torpaq bizimdir, lakin ölkəmizlə bağlı qərarlar Parisdə qəbul olunur. Fransanın Qvianada rəsmi nümayəndəsi var və bütün qərarlar onun tərəfindən verilir. Biz ölkəmizdə kollec, məktəb, bağça tikməyimiz üçün də Parisdən rəsmi olaraq icazə almalıyıq. Onların icazəsi olmadan təəssüf ki, heç nə edə bilmirik”. Jan-Viktor Kastor diqqətə çatdırıb ki, hər hansı bir qərara etiraz bildirilərkən Fransa Qviananın qarşısını müxtəlif yollarla kəsir: “Onlar bizi əsasən iqtisadi cəhətdən çökdürürlər. 2017-2022-ci illərdə Fransanın bu amansız siyasətinə görə Fransız Qvianasında yoxsul təbəqə 30 faizdən 54 faizədək artıb. İllər keçdikcə Fransa bizi hər bir sahədə daha da zəiflədir. Fransada son seçkilərdə Emannuel Makronun prezident seçilməsindən sonra hər kəs bilirdi ki, bu ölkə tənəzzülə doğru gedir. Makronun islahatları müsbət effekt vermədi. Bu gün Fransaya getsəniz görərsiniz ki, tələbələr, kasıb ailələr aşağı büdcəli yemək almaq üçün növbələr yaradır, uzun sıralar əmələ gətirirlər. Səhiyyə, təhsil və digər sahələrdə hər şey mənfiyə doğru gedir. Hazırda insanlar Parisdə üsyan edirlər. Fransa hazırda vaxtilə yürütdüyü müstəmləkə siyasətinin cəzasını çəkir. Bu gün orada baş verən hadisələr Fransa üçün “əkdiyini biçmə zamanı” olduğunu göstərir”.
Bununla yanaşı onu da xüsusi qeyd etmək lazım gəlir ki, ki, Fransanın müstəmləkə siyasətini həyata keçirdiyi ölkələrdən biri məhz Əlcəzair olub. Bu ölkədə 1,5 milyon nəfər fransızlar tərəfindən qətlə yetirilib. Qeyd edək ki, 1961-ci il oktyabrın 17-də Parisdə 30 minə yaxın insan Əlcəzairin müstəqillik mübarizəsinə dəstək məqsədilə dinc nümayişə çıxıb. Həmin dövrdə Parisin polis rəisi Moris Paponun göstərişi ilə polis müdaxiləsi zamanı 300-dən çox əlcəzairli həyatını itirib. Tarixçilərin Fransa tarixinin “qara ləkələrindən biri” hesab etdikləri “Paris qətliamı” kimi tanınan hadisə zamanı yaralanan əlcəzairlilərdən bir neçəsi öldürülərək Sena çayına atılıb. 1962-ci ilin martında Fransada bu hadisələrlə bağlı bütün cinayətlər və qanun pozuntuları üçün amnistiya qanunu qəbul edildikdən sonra 1961-ci il qırğını ilə bağlı heç bir məhkəmə araşdırması aparılmayıb. İşğal etdiyi Əlcəzair ərazisinə 5 milyondan artıq mina basdıran Fransa həmin minaların xəritələrini Əlcəzair tərəfinə verməkdən bu günədək imtina edir. Afrika ölkəsi olan Ruandada Fransanın birbaşa təhriki ilə 6 aprel 1994-cü ildə həyata keçirilən soyqırım nəticəsində 800 min insan həlak olub. 2011-ci ildə isə mülki insanları qorumaq bəhanəsi ilə Liviyada keçirilən “Harmattan” və iki il sonra Malidəki “Serval” hərbi əməliyyatları da böyük dağıntılar və qətllərə səbəb olub. Fransa işğal etdiyi Cibuti, Nigeriya və Çadda eyni qanlı əməlləri törədib. Seneqal, Benin, Bukina-Faso, Qabon, Qvineya, Ekvatorial Qvineya, Fildişi Sahili, Kamerun, Mavritaniya, Niger, Tunis, Vyetnam, Martinika adası və digər ərazilərdə eyni əməlləri törədən Fransa XIX əsrdə müstəmləkə müharibələrində öldürülən döyüşçülərin 18 min ədəd kəllə sümüyünü Parisin İnsan Muzeyində saxlayır və nümayiş etdirir. Bütün bunlar artıq beynəlxalq miqyasda narazılıq yaradır və Fransanın bu cinayətlərinə görə cavab verməsi zərurətə çevrilir.
Tahir TAĞIYEV
