Rusiya və Ermənistan arasında münasibətlərin olduqca gərgin məcrada inkişafı artıq rəsmi səviyyədə verilən açıqlamalarla da öz təsdiqini tapır. Bu fonda Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın keçirdiyi son mətbuat konfransında səsləndirdiyi fikirlər artıq geniş müzakirə predmetidir.
Artıq bəlli olduğu kimi, Paşinyan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) təlimlərinin Ermənistan ərazisində keçrilməsinə razılıq vermədiklərini bildirib. Onun sözlərinə görə, müdafiə naziri artıq KTMT-nin birləşmiş qərargahına məlumat verib ki, yaranmış vəziyyətdə təlimlərin keçirilməsi məqsədəuyğun deyil: “İstənilən halda, bu il təlimlər keçirilməyəcək”. Lakin İrəvan artıq buna razılıq vermədiyini bəyan edir. Bundan öncə Ermənistanın ərazisində KTMT-nin “Sarsılmaz qardaşlıq - 2023” adlı təlimlərinin keçiriləcəyi deyilmişdi. Paşinyan ötən il noyabrın 23-də KTMT-nin İrəvanda keçirilən sammitində təşkilatın Kollektiv Təhlükəsizlik Şurasının bəyannaməsini imzalamaqdan imtina edib. KTMT bəyan edib ki, sözügedən manevrlər başqa bir üzv ölkənin ərazisində keçirilə bilər: “Hazırda bu barədə məsləhətləşmələr aparılır”. Rusiya prezidenti Vladimir Putinin sözçüsü Dmitri Peskov Ermənistanın 2023-cü il üçün nəzərdə tutulmuş KTMT təlimlərindən imtina etməsi barədə suala cavab verərkən deyib ki, Ermənistan Rusiyanın ən yaxın müttəfiqi olaraq qalır və Moskva, o cümlədən mürəkkəb problemlər də daxil, İrəvanla dialoqu davam etdirəcək: “Bu, Ermənistan baş nazirinin kifayət qədər yeni bəyanatıdır. Mən düşünürəm ki, KTMT üzrə həmkarlar əlaqədə olacaqlar və Ermənistanın tutduğu mövqeyin detalları aydınlaşacaq. Bütün hallarda, Ermənistan bizim çox yaxın müttəfiqimizdir və biz hazırda çox mürəkkəb olan məsələlər də daxil, dialoqumuzu davam etdirəcəyik”. Paşinyanın çıxışını şərh edən ermənipərəst hərbi ekspert İvan Konovalov deyib ki, KTMT Rusiyanın deyil, üzvlərinin maraqlarını qoruyan bir təşkilatdır: “Çoxları düşünür ki, KTMT heç bir məsələni həll etmir. Bu, belə deyil. Bu cür rəy siyasi korafəhmlikdir. KTMT doğrudan da bir çox problemləri həll edib və edir. Bu təşkilata üzv olan dövlətlər burdan böyük siyasi və hərbi-siyasi dividendlər və bonuslar əldə edir. Buna görə də düşünürəm ki, bu qurumdan heç kim çıxmayacaq”. Amma görünən odur ki, Paşinyan fərqli fikirləşir. O, KTMT təlimlərindən imtina etməklə yanaşı, Ermənistandakı rus hərbi bazasının da ölkədən çıxarılmasına çalışır. Paşinyan bildirir ki, Rusiyanın Ermənistanda hərbi mövcudluğu İrəvanın təhlükəsizliyinə təhdid yaradır: “Son zamanlar qərbli həmkarları ilə təmaslar zamanı Azərbaycan özünün “aqressiv hərəkətlərini” Ermənistan və Rusiyanın Azərbaycana qarşı birgə təcavüzkar hərəkətlər hazırlamasından ehtiyat etməklə əsaslandırır və azərbaycanlılar qabaqlayıcı addımlar atırlar. Rusiyalı həmkarlarımızın diqqətini bu fakta cəlb edirik: Onların susqunluğu şəraitində belə çıxır ki, Rusiyanın Ermənistanda hərbi mövcudluğu nəinki respublikanın təhlükəsizliyinə təminat verir, əksinə, Ermənistanın təhlükəsizliyinə təhdidlər yaradır”. Beləliklə, Paşinyan Rusiyaya açıq şəkildə KTMT-dən çıxa, 102-ci hərbi bazanı bağlaya biləcəklərinin mesajını verir. Bununla 102-ci hərbi bazanın gələcəyi sual altındadır. Elə bu günlərdə Gümrüdəki baza ətrafında “etiraz aksiyası” təşkil olundu, ardınca Paşinyan məsələni gündəmə gətirdi. “Vestnik Kavkaza” portalı bunları təsadüfi saymır. Portal yazır ki, bu günlərdə Ermənistanda “Milli Demokratik Qütb” (MDQ) millətçi birliyinin növbəti antirusiya aksiyası keçirilib: “Aksiyaçılar bu dəfə təhqiramiz şüarlarla İrəvan ətrafında gəzməklə kifayətlənməyib, Gümrüyə gəlib və orada 102-ci Rusiya hərbi bazasının ərazisinin girişinə insanları toplayıblar. Millətçilər bu dəfə 102-ci bazanın bağlanması, Rusiya hərbçilərinin Ermənistandan və respublikanın KTMT-dən çıxarılması tələblərini bildirib, Moskvanı Ankara ilə müttəfiqliyinə görə qınayıblar. Aksiyanın məqsədinin “Rusiya ordusunun Ermənistanı işğal etdiyini nümayiş etdirmək” olduğu bildirilib və onun mənası ən yaxşı şəkildə “Yeni müttəfiqlərimiz real olacaq” şüarı ilə ifadə edilib. MDQ Qərbin himayə etdiyi struktur olaraq çalışır. Ermənistanın Rusiya ilə əlaqələrini kəsib Avropa və ya Amerikanın protektoratı altına keçməsini təmin etmək istəyir.
Millətçilərin bütün qalmaqallı hərəkətləri Paşinyanın gizli razılığı ilə baş verib və onun Rusiya siyasətindən narazılığını bildirmək üçün qeyri-rəsmi kanal rolunu oynayıb. Bu dəfə rəsmi İrəvan özünü elə göstərdi ki, guya aksiya ilə tam razılaşmır. Mitinqin keçirildiyi yerdə aksiyaçılar saxlanılıb, mitinq dağıdılıb, amma bu, sadəcə bir görüntü idi. Çünki birliyin rəhbərləri saxlanılmayıblar. Beləliklə, erməni elitasının münaqişəyə meylli hissəsi özünün və ya xarici sponsorların xahişi ilə düşündüklərini yenə də Kremlə bildirdi”. "Milli müdafiə" jurnalının baş redaktoru, siyasi analitik İqor Korotçenko sayta bildirib ki, İrəvanın növbəti qeyri-dost hərəkəti Moskva üçün yenilik deyil: “Burada onlar Ermənistanda bu cür antirusiya əhval-ruhiyyəsinin necə formalaşdığını yaxşı bilirlər. Bu işi həm Qərb qeyri-hökumət təşkilatları, həm də Qərb dövlətlərinin səfirlikləri, ilk növbədə ABŞ səfirliyi həyata keçirir. Ermənistan cəmiyyətinin bir hissəsinin Qərb ölkələrindən kiminsə onların xarici hərbi təhlükəsizliyini təmin edəcəyinə dair ümidləri və hesablamaları xülyadır. İstənilən halda, Ermənistan Amerika və Avropa siyasətçiləri üçün sərf oluna bilən material olacaq. Rusiya ordusunun ölkədən çıxarılması isə Ermənistan üçün geosiyasi fəlakətə çevriləcək, çünki respublika Rusiyaya arxalanmadan öz təhlükəsizliyini təmin edə bilməz”. Göründüyü kimi, erməni radikallarının bu təxribatçı hərəkətləri rəsmi İrəvanın mövqeyinə əsaslanır. Bu da son bir neçə həftə ərzində açıq-aşkar antirusiya bəyanatları ilə yadda qalıb. Biz başa düşürük ki, Ermənistanda həm polis, həm də milli təhlükəsizlik xidməti var. Əgər belə tədbirlər keçirilirsə, deməli, ən azından onların təşkilatlanmasından hakimiyyət xəbərdardır. Ola bilsin ki, onları üstüörtülü şəkildə təşviq edirlər. Bütün bunlar Paşinyanın “çoxvektorlu” siyasətinin və onun Moskva ilə məsafəli münasibətlər qurmaq istəyinin təzahürüdür. 102-ci bazanın bağlanmasını gözləmək lazım deyil, amma Rusiya-Ermənistan münasibətlərində mənfi tendensiyalar var. Ümumiyyətlə, söhbət ondan gedir ki, Ermənistan cəmiyyətində antirusiya əhval-ruhiyyəsi, rusofobiya güclənir. Bu, Qarabağda revanş almaqla bağlı yarımçıq ümidlərə arxalanan Ermənistan vətəndaşları ilə sistemli işin nəticəsidir. Təəssüf ki, erməni isteblişmentinin əhəmiyyətli bir hissəsi və cəmiyyəti hələ də bu ümidlə yaşayır”. O da qeyd edilir ki, Rusiya ilə münasibətlərin gərginləşməsi Ermənistan üçün daha böyük problemlər yaradacaq.
Nahid SALAYEV
