Rusiya və Ermənistan arasında münasibətlər getdikcə daha gərgin mərhələyə qədəm qoymaqdadır. Hətta iş o yerə gəlib çatıb ki, səslənən iddialara əsasən, Ermənistan Rusiyanın Gümrüdəki 102-ci hərbi bazasının blokadasını təşkil edə bilər. Ermənistanın “Milli Demokratik Qütb” siyasi hərəkatının üzvü Vahe Qasparyan bunu Laçın yolundakı vəziyyətlə əlaqələndirib.
Laçın yolunun guya bağlı olduğunu iddia edən Qasparyanın sözlərinə görə, yaranmış vəziyyət aradan qalxmazsa, Ermənistan Rusiyanın Gümrüdəki 102-ci hərbi bazasının blokadasını təşkil edəcək: “Biz xalqımıza müraciət edərək, Gümrüdəki hərbi bazanın blokadaya alınmasına çağırış edəcəyik. Bu məqsədlə “Milli Demokratik Qütb” Ermənistanda bir sıra siyasi dairələrlə müzakirələr aparacaq, hansılar ki, vəziyyəti bizim kimi qiymətləndirərək Qarabağın ruslar tərəfindən blokadaya alınması fikrindədir”. Erməni politoloq Benyamin Poqosyan da Moskva-İrəvan münasibətlərində gərgin vəziyyətin yarandığını vurğulayır. O, bu vəziyyətin Ermənistanın, Qarabağ ermənilərinin durumuna mənfi rakursda ciddi təsir etdiyini də qeyd edir: “Əgər indiki şəraitdə Qarabağda ermənilərin yaşamasını istəyiriksə, məntiq onu deməyə əsas verir ki, İrəvan daha diqqətli olmalı və Rusiya rəhbərliyinə qarşı sərt bəyanatlardan çəkinməlidir. Rusiya və Ermənistan XİN başçılarının bir-birinin ünvanına səsləndirdiyi ittihamlar isə gərginliyin artmaqda olduğunu göstərir. Diplomatik praktikada bir ölkənin xarici işlər nazirinin digər ölkənin XİN başçısını açıq şəkildə yalan danışmaqda ittiham etməsi çox nadir rast gəlinən haldır. Bu hal, hətta dost olmayan ölkələrin XİN başçıları arasında baş vermir, nəinki “strateji müttəfiqlər” arasında. Səbəbləri deyə bilmərəm, amma qəribə və qeyri-adi şeyin baş verdiyi hiss olunur”. Xatırladaq ki, Ermənistan XİN başçısı Ararat Mirzoyanın Moskva səfərindən imtinasına Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov sərt reaksiya vermişdi. O bildirmişdi ki, Ermənistan tərəfi bu barədə heç diplomatik kanallarla da məlumat verməyib, imtinanı yalnız mediadan öyrənmişik. Mirzoyan isə buna cavab olaraq Lavrovu yalan danışmaqda ittiham etmişdi. Eyni zamanda, Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan Rusiyanın Ermənistanı Zəngəzur dəhlizini açmağa və İttifaq Dövlətinə daxil olmağa məcbur etdiyini bildirir. Kreml sözçüsü Dmitri Peskov isə bunu yalan və təxribat adlandırır. Bütün bunlar həqiqətən də Rusiya-Ermənistan münasibətlərinin gərgin məcrada inkiaf etdiyini göstərir. Benyamin Poqosyan bu fonda xatırladır ki, İrəvan Qarabağda hər şeyin Rusiyadan asılı olduğunu bilməlidir: “Ermənilər rus sülhməramlılar Qarabağda olduğu müddətdə orda yaşayacaqlar. Xankəndidə bu yaxınlarda baş tutan çoxminli mitinqin səbəbi rus sülhməramlıların orada iştirakıdır. Rus sülhməramlılar olmasa, mitinq də olmayacaqdı”. Onun sözlərinə görə, rus sülhməramlılar bu gün çıxmağa başlasalar, onlardan qabaq ermənilər o əraziləri tərk edəcək. Baş verənləri şərh edən “Vestnik Kavkaza” nəşri yazır ki, əslində, İrəvanın siyasəti onun Moskva ilə münasibətlərinin korlanmasına gətirib çıxarıb: “Məlumdur ki, Ermənistan hakimiyyəti azərbaycanlı fəalların Qarabağın təbii sərvətlərinin Ruben Vardanyan tərəfindən talanmasına qarşı dinc etirazlarını bəhanə edərək, Moskva-Soçi danışıqlar platformasını da bağladı. Son anda Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan rusiyalı həmkarı Sergey Lavrovun iştirakı ilə Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla görüşmək üçün Moskvaya səfərini ləğv edib və bu barədə Rusiya XİN-ə rəsmi məlumat belə vermədi. Tərəflər Bakı ilə İrəvan arasında sülh müqaviləsi layihəsini müzakirə etməyə hazırlaşırdılar və nəticədə Lavrov və Bayramov bu sənədi birlikdə müzakirə etdilər.
Yekun mətbuat konfransında Sergey Lavrov Ermənistanın bu cür təxribatçı fəaliyyəti, o cümlədən Rusiya sülhməramlılarının Azərbaycanda gördüyü işlərə olan kinayəli şərhlərinin Moskvanı nə qədər qıcıqlandırdığını diplomatik dillə açıqladı. Keçən həftə həm Nikol Paşinyan özü, həm də parlamentin spikeri Alen Simonyan bəyan etdilər ki, sülhməramlılar öz vəzifələrini yerinə yetirmir. Hazırda Laçın yolu ilə yalnız humanitar yüklər daşıyan avtomobillərin hərəkəti mümkündür. Paşinyan və komandası məhz bundan narazıdır: Moskva İrəvana Qarabağ ermənilərini Azərbaycanda yeni müharibəyə hazırlamağa mane olur. Bədxah, perspektivsiz, mənasız uşaqlıq, dəlilik - bütün bunlar müasir İrəvanın siyasətini təsvir etmək üçün əlverişlidir. Məhz Rusiyanın səyləri nəticəsində Qarabağ müharibəsi dayandırıldı və beləliklə, Xankəndi ətrafında qalan 20 min erməni işğalçı xilas edildi. Ermənistanın iki ildir Xankəndiyə silah-sursat və hərbi qulluqçular daşıdığı, eyni zamanda özünü Qarabağ məsələsindən getdikcə daha da uzaqlaşdırdığı da sirr deyil. Bu payız İrəvan, hətta Qarabağdakı separatçı layihəni “xarici” idarəçiliyə – sanksiyalar təhlükəsi üzündən Rusiya pasportundan imtina edən və qanunsuz qızıl və mis-molibden hasilatını bərpa etmək üçün Qarabağa gələn qaçaq milyarder Ruben Vardanyana təhvil verib. Bütün bu müddət ərzində həm Paşinyan, həm onun tərəfdarları, həm də erməni ddiasporu hər küncdə Azərbaycana qarşı ittihamlar səsləndirirdilər, özləri isə sabotajla məşğul oldular. Ermənistan Putin, Əliyev və Paşinyanın 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatına əsasən, bütün hərbi qüvvələrini Qarabağdan çıxarmağa borcludur, lakin hələ də onları Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdirildiyi zonada saxlayır. Həmin sənədə görə, o, Rusiya FTX-nin nəzarəti altında Zəngilanla Naxçıvan arasında maneəsiz əlaqə yaratmalıdır, lakin bunu etməyəcəyini bəyan edir. Beləliklə də Cənubi Qafqaz üçün il Ermənistanın maskasının sifətindən düşməsi ilə başa çatır. Erməni səlahiyyətliləri nə deyirlər-desinlər, öz xalqlarının xeyrinə belə heç nə etmək istəmirlər. Ermənistan Bakı ilə sülh müqaviləsi bağlamaq istəmir, İrəvandakılar Ermənistan-Azərbaycan sərhədini delimitasiya etmək istəmirlər, Qarabağdakı separatçı layihəni bağlamaq istəmirlər, Azərbaycan və Türkiyə ilə kommunikasiyalarını açmaq istəmirlər. Görünür, onlar Ermənistanın qarşıdan gələn 2023-cü ildə sehrli şəkildə 2019-cu ilə daşınmasını istəyirlər, çünki Nikol Paşinyan və komandasının davranışında müharibədən sonrakı reallıqların qəbulu belə görünmür. Ancaq bu çılğınlığa heç kim dözməyəcək. Mirzoyansız Lavrovla Bayramov arasında keçirilən eyni görüşdə rusiyalı nazir il ərzində görülən bütün diplomatik işləri sadalayaraq, açıq şəkildə “Hazırda bu razılaşmaların praktiki icrasını daha da ləngitmək üçün heç bir səbəb yoxdur” dedi. Bu, Cənubi Qafqazın mərkəzi oyunçusunun rəsmi mövqeyidir. Rusiyaya lazımdır ki, Ermənistan regionda onun maraqlarına zərər vurmağı dayandırsın və Azərbaycanla sülh əldə etsin. Böyük ehtimal ki, Vladimir Putinin Nikol Paşinyanla MDB çərçivəsindəki təkbətək söhbəti də məhz bundan ibarət olub. Rusiya lideri Ermənistanın baş nazirinə Yeni il ərəfəsində özünə gəlməyə, ətrafdakılara və özünə zərər verməmək üçün şans verəcəyini bildirə bilər. Ən əsası da, Rusiya lideri görüş zamanı üçtərəfli bəyanatın Ermənistan tərəfindən yerinə yetirilməyən müddəalarını bir daha Paşinyana xatırladıb”. Məqalədə o da qeyd edilir ki, Rusiya ilə münasibətlərini pisləşdirmək Ermənistana daha baha başa gələcək.
Samirə SƏFƏROVA
