Son günlərdə Rusiya-Ermənistan-Belarus üçbucağında olduqca gərgin bir vəziyyətin yaranması müşahidə edilir. Belə görünür ki, Ermənistan digər iki ölkədən mümkün qədər uzaq qaçmağa çalışır. Bunun üçün lazımı bəhanələr də tapılıb. Ermənistan Rusiya sülhməramlı qüvvələri və ittifaq dövləti bəhanəsi ilə Rusiya və Belarusa qarşı diplomatik hücum kampaniyasına başlayıb.
Artıq İrəvanın bu fəaliyyəti rəsmi səviyyədə özünü büruzə verir. Xatırladaq ki, Ermənistan hakimiyyəti ilk dəfə yüksək səviyyədə Moskvanı kəskin tənqid edib. Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan bildirib ki, Ermənistanın strateji müttəfiqi Rusiya İrəvanı öz suveren ərazisindən Azərbaycana dəhliz verməyə, həmçinin formalaşmaqda olan Rusiya-Belarus ittifaq dövlətinə qoşulmağa məcbur edir. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan-Ermənistan sərhədində sentyabr toqquşmaları, həmçinin Laçın dəhlizinin bağlanması Rusiyanın Ermənistana təzyiqi çərçivəsində baş verir. Qriqoryan deyib ki, son vaxtlar Ermənistan-Rusiya münasibətlərindəki böhranın səbəbi də məhz budur. Qriqoyan bildirib ki, Ermənistan öz ərazisindən yolun verilməsinə müqavimət göstərməyə davam edir: “Dəqiq deyə bilərəm ki, 13 sentyabr hadisəsi də bununla bağlı olub, bütün böhranın əsası və motivi də bundadır”. Elə erməni siyasi təhlilçi Akop Badalyan da qeyd edir ki, Qarabağ hazırda geosiyasi maraqların toqquşmasının mərkəzində dayanır. Buna görə də, politoloqun fikrincə, Laçın dəhlizini açmaqla bağlı beynəlxalq çağırışlar Bakını məsuliyyətə cəlb edəcək konkret addımlara səbəb olmur: “Geniş baxsaq, bu gün Rusiya Qafqazda vəziyyətin ümumilikdə sabit qalmasını istəyir. Həmçinin kommunikasiyaların, o cümlədən Ermənistan ərazisində Azərbaycan-Naxçıvan əlaqəsinin qurulmasını istəyir ki, bu da sanksiyalar altında olan Rusiya üçün Türkiyəyə vacib iqtisadi kanaldır. Digər tərəfdən onu da bilirik ki, Qərbin istiqamətlərindən biri Rusiyaya burada problemlər yaratmaq və Rusiyanın rolunu zəiflətməkdir”. Qriqoryan isə onu da qeyd edir ki, Ermənistan İttifaq dövlətinə qoşulmağa da müqavimət göstərir və cavabında hərbi təzyiqlə üzləşir. O qeyd edib ki, konstitusiyaya uyğun olaraq, Ermənistan suveren dövlətdir, suverenliyin qorunması indiki hökumətin missiyasıdır: “İttifaq dövlətinə gəlincə, Ermənistana təzyiq buradan qaynaqlanır. Hər dəfə erməni demokratiyası və demokratik sistemi buna müqavimət göstərəndə, hərbi güc də daxil olmaqla digər təzyiq formaları ilə üzləşir”. Qeyd edək ki, Moskva və Minsk İttifaq Dövləti müqaviləsini 1999-cu ildə imzalayıb. Ötən ilin noyabrında isə iki ölkə lideri İttifaq Dövlətinin Ali Şurasının iclasında “28 inteqrasiya proqramına” dair razılaşmaya imza atıblar. Belarusun Ermənistandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Aleksandr Konyuk bildirib ki, ermənilər İttifaq Dövlətinə qoşulmaqda maraqlıdır. Amma elə bu yanaşma İrəvan tərəfindən ciddi tənqidlə qarşılanıb. Məhz bu fonda İrəvan Belarusa qarşı da hücum kampaniyasına start verib. Kreml bütün bunları sərt qarşılayır. Rusiya prezidentinin sözçüsü Dmitri Peskov Armen Qriqoryanın Moskvanın İrəvana təzyiq göstərməsi barədə bəyanatını təxribatçı adlandırıb: “Belə bəyanatlara təxribatçı bəyanatlar kimi baxmaq lazımdır. Bu bəyanat həqiqətə uyğun deyil. Rusiya məmurlarından heç kəs belə bir bir şey deməyib və ya heç kim vasitəsilə erməni tərəfinə çatdırmayıb”.
Rus siyasi analitik Fyodor Lukyanov məsələ ilə bağlı bildirir ki, Ermənistan-Rusiya münasibətlərində gərginlik var: “Bu da Rusiyanın siyasətinə qarşı və indiki mərhələdə Rusiya sülhməramlılarına qarşı səslənən tənqidlərlə bağlıdır”. Onun sözlərinə görə, Moskva bunlara hansısa formada toxunmalı, cavab verməlidir və faktiki olaraq bəzi şərhlər üçün platforma seçilib. Lukyanov qeyd edib ki, xalq diplomatiyasının siyasətlə heç bir əlaqəsi yoxdur, bunu Rusiya xarici işlər naziri də siyasəti ictimai bəyanatlardan ayıraraq qeyd edib: “Rusiya Federasiyasının regiondakı maraqları həm Ermənistan, həm Azərbaycanla bağlıdır. Əgər ictimai ritorikanı bir kənara qoyub ciddi məsələlərlə bağlı şərhlərə diqqət yetirsək görərik ki, Rusiyanın siyasəti bu iki subyektlə işləyir. Vəziyyəti daha da dramatikləşdirməzdim. Ermənistan açıq manevrlər edir və Lavrov da buna reaksiya verir. Rusiya üçün bir çox istiqamətlərdə çətinlik var, Rusiya-Azərbaycan münasibətlərində də problemlər var, amma Azərbaycan Rusiyaya və Rusiya sülhməramlılarına qarşı açıq şəkildə və rəsmi platformada yox, kölgədə işləyir. Təbii ki, Rusiya üçün bütün bu problemlər qlobal gündəm, Ukrayna məsələsi ilə izah edilməlidir. Bu qaynar mərhələ keçilsə, bir çox məsələlər bu qədər ciddi olmayacaq, digər sahələrdə Rusiyaya qarşı heç bir problem olmayacaq. İndiki keçid mərhələsində müxtəlif təsir sferalarında təlatümlər Rusiya üçün təbii bir hadisədir”. Belarusun Ermənistandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Aleksandr Konyuk bildirib ki, rus sülhməramlılarını tənqid etmək ermənilər üçün yaxşı hal deyil. Konyuk bunu edən düşmən qüvvələrin olduğunu istisna etməyib: “Rusiya faktiki olaraq Ermənistanda sülhü təmin etdiyi halda belə şeylər etmək axmaqlıqdır”. O bildirib ki, yalnız Rusiya sülhməramlılarının, Rusiya sərhədçilərinin olması müəyyən dərəcədə təhlükəsizlik tədbiridir: “Buna görə də bu tənqidə müvafiq cavab verilməlidir. Təbii ki, buna göz yummaq olmaz. Başa düşməliyik ki, tənqid edənlər ölkələrimiz üçün xeyir istəyənlər deyillər”. Bu fonda “Azatutyun” radiosu yazır ki, Laçın dəhlizinin yaxın günlərdə açılacağına dair Rusiya sülhməramlılarından nikbin bəyanatlar eşidilib. Amma erməni ekspert Tiqran Qriqoryan isə deyir ki, Laçın dəhlizi yalnız Azərbaycanın tələblərinin bir qismi yerinə yetirilərsə açıla bilər. Əks halda Azərbaycanın belə bir addıma niyə gedəcəyini təsəvvür etmək çətindir, üstəlik də, beynəlxalq təzyiq elə də böyük deyil, Bakıya təsir göstərmir. Bu fonda prezident İlham Əliyev Qərbi Azərbaycan İcması ilə görüşdə Azərbaycanın tələblərinin haqlı olduğunu vurğulayaraq deyib ki, ictimaiyyətin, dövlət qurumlarının nümayəndələri həmin mədənlərdə monitorinq keçirməli, oradakı qanunsuz fəaliyyət dayandırılmalıdır. Dövlət başçısı Azərbaycana edilən zənglərə, bəyanatlara siyasi nəzakət naminə cavab verdiklərini, bunların Azərbaycanın mövqeyini zərrə qədər dəyişmədiyini sözlərinə əlavə edib.
Nahid SALAYEV
