Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonunda faydalı yataqların qanunsuz istismarı əleyhinə Xankəndi-Laçın yolunda keçirilən etiraz aksiyası hələ də davam edir. Havanın soyuq və şaxtalı olmasına baxmayaraq, dinc aksiya iştirakçıları “Azərbaycan oyaqdır, sərvətinə dayaqdır!”, “Azərbaycan vahiddir, sərvətinə sahibdir!”, “Ekoloji cinayətə son!”, “Stop ekoterror!” kimi şüarlar səsləndirirlər.
Bir daha xatırladaq ki, Şuşa ərazisində Rusiya sülhməramlılarının nəzarətində olan yolun bir hissəsində etiraz aksiyası azərbaycanlı aktivistlər və ekologiya üzrə qeyri-hökumət təşkilatlarının üzvləri tərəfindən Qarabağ iqtisadi rayonunda ekoloji terrora son qoyulması tələbi ilə keçirilir. Aksiya iştirakçıları günlərdir ki, yüksək əzm, mətanət, qətiyyət nümayiş etdirirlər. Ermənilər öncə aksiyanın Rusiya sülhməramlı qüvvələri tərəfindən dayandırılacağını gözləsələr də, baş verənlər onların yanıldığını göstərir. Indi iş o yerə çatıb ki, aksiya iştirakçıları Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin yoldan qanunsuz yüklərinin daşınmasının qarşısını uğurla alırlar. Belə ki, Xankəndi yolunda aksiya iştirakçıları sülhməramlılara məxsus yük maşınının keçidinə icazə verməyib: səbəb “humanitar yük” adı altında qeyri-humanitar yüklərin daşınmasıdır. Yayılan məlumatda bildirilir ki, aksiyaçılar “humanitar yükə” baxmaq istəyiblər, sülhməramlılar buna icazə vermədiyi üçün kolonun keçməsinə şərait yaradılmayıb və maşın karvanı geri qayıdıb. Qeyd edək ki, aksiyanın ilk günündən humanitar yüklərin keçidinə şərait yaradılıb. İstisna deyil ki, separatçılar və sülhməramlılar “humanitar yük” yarlığından istifadə etməklə silah-sursatın və digər qanunsuz yüklərin daşınmasını da həyata keçirmək istəyir. Elə bu səbəbdəndir ki, aksiya iştirakçıları tərəfindən həmin yüklərə baxılmasına icazə verilmir. Bu da sonda yüklərin daşınmasının qarşısının alınması ilə müşayiət edilir. Rusiya sülhməramlı qüvvələrindən əli üzülən Ermənistan dünya ictimaiyyətinin Azərbaycana təsir göstərməsi ilə Laçın yolunun açılacağına ümid edir. Bu fonda ermənilərin BMT Təhlükəsizlik Şurasında Laçın yolunda vəziyyətlə bağlı müzakirələrə ümidi böyük idi. Lakin ermənilər bu dəfə də yanıldılar. Belə ki, BMT-də müzakirələr zamanı Laçın yolunun bağlanması, erməni sakinlərinə qarşı “blokada” və “humanitar fəlakət”lə bağlı Ermənistan tərəfinin iddiaları rədd edilib. Burada nə Azərbaycan hökumətinin, nə də etirazçıların Laçın yolunu bağlamadığına diqqət çəkilib. Bildirilib ki, yerli sakinlərin istifadəsi üçün malların tədarükü və ya zəruri tibbi xidmətlərin göstərilməsi ilə bağlı heç bir maneə yoxdur. Azərbaycanın BMT-dəki səfiri Yaşar Əliyev isə Ermənistan tərəfin iradlarına cavab olaraq bir daha bildirib ki, Dağlıq Qarabağ adlı region mövcud deyil və Laçın yolunu da heç kim bağlamayıb. Onun sözlərinə görə, Bakı yerli ermənilərlə birbaşa kontakt qurur. O, nümunə kimi yeni Laçın yolunun çəkilməsini, azərbaycanlı mütəxəssislərin Sərsəng su anbarına ziyarətini vurğulayıb: “Görünür, Ermənistan və bəzi üçüncü ölkələr yerlərdə müsbət hadisələrdən daha çox narahat olaraq müxtəlif növ provokasiyalara əl atır, gərginlik yaratmağa, kövrək tənzimləmə prosesini pozmağa çalışır. Pis ad çıxarmış, Azərbaycanın təbii resurslarının qanunsuz istismarıyla birbaşa əlaqəsi olan, ancaq regionla heç bir bağlılığı olmayan biznesmen Ruben Vardanyanın Azərbaycanın Qarabağ regionunda peyda olması, bəzi xarici oyunçuların sabitsizlik yaradan hərəkətləri bütün bunların aydın sübutudur”.
Əslində, Ermənistanda da etiraf edilir ki, BMT müzakirələrində İrəvan üçün hansısa ciddi nəticə yoxdur. Bunu məsələ ilə bağlı Ermənistanda hakimiyyət və müxalifət arasında ziddiyyətli mövqe fonunda da görmək olar. Məsələn, Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan qeyd edir ki, İrəvan BMT Təhlükəsizlik Şurası üzvlərinin Laçın dəhlizinin açılmasına çağırışlarını və ədalətli mövqeyini yüksək qiymətləndirir. Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan isə bildirir ki, BMT TŞ-dəki müzakirələrdən sonra beynəlxalq birliyin hansı addımları atacağı və ümumiyyətlə addım atıb-atmayacağı bilinmir: “Biz bu istiqamətdə Ermənistanın imkanında olan, onu hansısa başqa siyasi prosesə cəlb etməyən bütün mümkün vasitələrdən istifadə etməklə işi davam etdirəcəyik. Mən ilk növbədə siyasi proseslərdən danışıram və müharibə barədə danışmaq istəmirəm. Çünki bu müharibənin təhlükəsi 9 noyabrdan bu yana heç vaxt azalmayıb və mən hesab edirəm ki, biz hələ uzun müddət mümkün təxribatlara hazır olmalıyıq...”. Eyni zamanda, parlamentin spikeri Ermənistan tərəfinin Rusiya nümayəndəsinin Təhlükəsizlik Şurasındakı çıxışından narazılığını gizlətməyib: “Düşünürəm ki, ya Rusiya bunu bacarmır, ya istəmir, ya da eyni zamanda nə bacarır, nə də istəyir. Bilmirəm, amma hər halda təəccüblənməmişəm. Son hərəkətlər və son hadisələr göstərdi ki, Rusiya tərəfindən belə bir reaksiya və bu formada qiymətləndirmə mümkündür. Bəlkə də buna səbəb odur ki, söhbət Rusiya sülhməramlılarının məsuliyyət zonasından gedir. Yəni onlar bu tərzdə özlərinin məsuliyyəti zonasında yaranmış situasiyanın əhəmiyyətini azaltmağa çalışırlar ki, üzərlərinə daha böyük məsuliyyət götürməsinlər”. Amma müxalifətçi deputat Artur Xaçatryan deyib ki, əslində çağırışlardan sonra konkret qətnamə olmalıydı: “Qətnamə-filan olmayıb. Yəni o olmalıdır. Çünki qətnamə olsa və çağırışlar qətnamə ilə edilsə, hansısa ölkə qalxıb deyə bilər: “Mən məcbur edərəm ki, bu çağırış həyata keçsin”. Bu mümkündür. Amma əgər biz yalnız çıxışlar səviyyəsində qalsaq, heç nə olmayacaq. Bu da Azərbaycanın maraqlarına tam uyğundur”. Ermənistanın birinci prezidenti Levon Ter-Petrosyanın başçılıq etdiyi Erməni Milli Konqresi partiyasından sədrin müavini Levon Zurabyan soruşub ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasında bu məsələyə dair konsensus olubsa, Ermənistan hökuməti ya özü, ya da dost ölkələrdən birinin vasitəsilə niyə qətnamə təşəbbüsü ilə çıxış etməyib. Onun sözlərinə görə, qətnamə olsaydı, Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin Laçın yolunun “deblokadası üçün gözəl imkanı” olardı: “Nəhayət bu. sülhməramlı qüvvələrin qəbul olunmuş qətnaməyə əsasən və BMT Təhlükəsizlik Şurasının adından deblokada əməliyyatının keçirilməsi üçün daha qanuni əsas olardı”. Bunlar fonunda Ermənistan XİN İrəvanın nə üçün qətnamə layihəsi təqdim etməməsinə dair mövqeyinə aydınlıq gətirə bilməyib. Bu səbəbdən Ermənistanda hesab edirlər ki, proses BMT-də məhz Azərbaycanın istədiyi məcrada inkişaf edib.
Nahid SALAYEV
