Ermənistan-Xankəndi yolunda keçirilən aksiyada ən mühüm nəticələrdən biri, heç şübhəsiz, “humanitar yardım” adı altında qanunsuz daşımaların qarşısının alınmasıdır. Xatırladaq ki, humanitar yüklərin daşınmasında indiyə qədər heç bir problem yaşanmayıb.
Lakin “humanitar yardım” apardığını iddia edən beş yük maşınında yoxlama aparılmasına şərait yaradılmadığı üçün həmin avtomobillərin keçidinə icazə verilməyib. Ermənistan rəsmiləri bunu əsas gətirərək azərbaycanlı fəalların Laçın yolunda “gömrük postu” qurduğunu iddia etsələr də, reallıq başqadır. İstisna deyil ki, yoxlamağa imkan verilməyən yük maşınlarında qanunsuz yüklər olub.
Beləliklə, aksiya bir daha təsdiq edir ki, Laçın yolu ilə qanunsuz daşınmalara son qoyulur. Ermənistanın xüsusi məsələlər üzrə səfiri Edmon Marukyan bunu Azərbaycanın daha bir uğuru kimi şərh edib: “Azərbaycanlı ekofəallar faktiki olaraq Laçın yolunda gömrük məntəqəsi qurub”. O bildirib ki, ekofəallar “himanitar yüklərin” maneəsiz olaraq Laçın dəhlizindən keçməsinə imkan vermirlər: “Faktiki olaraq onlar gömrük məntəqəsi qurublar”. O etiraf edir ki, Rusiya sülhməramlı qüvvələri də Azərbaycana maneə yaratmaq gücündə deyillər. Erməni politoloq Argişti Kiviryan isə vurğulayır ki, Azərbaycan bu aksiya ilə hansı zamanda hərəkət edə biləcəyini, Rusiya faktorunu neytrallaşdırmağın mümkünlüyünü bir daha göstərdi: “Rusiya Qarabağda öz maraqlarına əsaslanaraq müəyyən öhdəliklər götürüb, göz qabağındadır ki, o, Ukrayna hadisələri ilə bağlı olaraq öz öhdəliklərini bizim görmək istədiyimiz dərəcədə yerinə yetirmək iqtidarında deyil”. Onun sözlərinə görə, Rusiya Ukraynada və başqa yerlərdə problemlərini həll edə biləcək dərəcədə öhdəliklərini yerinə yetirə bilir: “Təəssüflər olsun, çoxları başa düşmək istəmir ki, siyasətdə Rusiya Bakıya zəng vurub onu nə iləsə təhdid edə və ya nəyəsə məcbur edə bilməz. O zamanlar keçdi, indiki Azərbaycan 1990-cı illərin Azərbaycanı deyil, tamamilə fərqli dövlətdir, kifayət qədər bacarıqlı ordu yaratmağı bacarıb, özünü Türkiyə, Pakistan, İsrail və İngiltərə kimi kifayət qədər uğurlu müttəfiqlərlə əhatə edə bilib, buna görə də aqressiv siyasət yürüdə bilir”. “Moskvanın Azərbaycana qarşı hansı təsir rıçaqları var” sualına erməni politoloq belə cavab verib: “Qlobal olaraq onun üç yolu var, biri diplomatiya, ikincisi hərbi yol, üçüncüsü isə hibrid addımlardır. Rusiya Ukraynada özü üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən müharibə aparır. Rusiyanın varlığı, yoxluğu məsələsi masadadır. Rusiyanın Qarabağda 2000-ə yaxın sülhməramlısı, Ermənistanda isə Gümrü hərbi bazası var ki, bu da təxminən 4000-5000 nəfərdir. Bu, Azərbaycana qarşı hərbi əməliyyat üçün gülünc rəqəmdir. Əgər növbə atışmalara və konfliktə çatsa, o sülhməramlılar qrupu, hətta Rusiya hərbi bazasının əsgərləri Ermənistandan köməyə gəlsə belə bir neçə saat ərzində məhv edilə bilər. Rusiya Azərbaycana qarşı uğurlu hərbi əməliyyat keçirmək istəyirsə, Dağıstan tərəfdən Azərbaycana daxil olmalıdır. Başqa sözlə, ən azı 300 min insan sülhməramlılarını qorumaq üçün Dağıstandan Qarabağa köçməlidir. Bu gün Rusiya Ukrayna cəbhəsindən 100 min, hətta 10-20 min adamı çıxarıb başqa yerə yönəldə bilməz. Rusiya Dağıstan istiqamətində o qədər əsgər toplasa belə, hücuma keçmək üçün hadisə yerinə çatmamış sülhməramlılar məhv olacaq və böyük ehtimalla, Zəngəzur dəhlizi də açılacaq. Ukraynada vəziyyət belə davam etdikcə, Moskvanın kəskin addımlar atmaqdan çəkinəcəyi aydındır”. Kiviryanın sözlərinə görə, Moskva və Tehran əmin olmaq istəyir ki, Ermənistanın bu və ya digər addımı Bakı ilə razılaşdırılmış tələdirmi? O qeyd edib: “Qərbə qarşı oynayan Rusiya və İran tərəflərində əminlik var ki, bura nəyin bahasına olursa-olsun Ermənistanı Rusiya və İrana qarşı çıxarmaq niyyətində olan insanlar gəlib. Bu səbəbdən də hazırkı hakimiyyət İrana və Rusiyaya qarşı erməni maraqlarından irəli gəlməyən, Qərbin istəklərinə tam uyğun gələn bəzi tələlər qurur”. Erməni politoloq vurğulayıb ki, indi Azərbaycana təslim olmaq onun digər tələblərinə də yol açmaq deməkdir: “Mən istisna edirəm ki, Qarabağı Ermənistanla birləşdirən yol azərbaycanlıların tələblərini yerinə yetirmədən açılacaq”.
Belə bir vaxtda Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının Laçın yolu ilə bağlı mövqeyi də ermənilər üçün növbəti şok olub. Qurumun baş katibi Stanislav Zas bildirib ki, İrəvanın beynəlxalq səviyyədə qaldırdığı Laçın dəhlizi ilə bağlı məsələnin həlli Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının məsuliyyət dairəsindən kənardadır. Erməni müxalifətçi deputat, “Şərəf duyuram” blokunun nümayəndəsi Tiqran Abramyan isə etiraf edir ki, baş verənlər Azərbaycanın uğurlu gedişidir. O qeyd edib ki, baş verənlərə görə kimlərsə səfirliklərin yanında aksiya keçirə, kimi gəldi tənqid edə, kimdənsə nələrisə tələb edə bilər, amma məsuliyyət ilk növbədə Ermənistan hakimiyyətinin üzərinə düşür. Onun fikrincə, hakimiyyət faktiki proseslərdən kənara çəkilərək, yalnız xarici strukturlara məktublar göndərməklə məşğuldur. Eyni zamanda İrəvan sadəcə sülhməramlıları öz funksiyalarını yerinə yetirməkdən imtina etməkdə günahlandırır. Bu isə, onun fikrincə, əhəmiyyətsiz məqamlardır. ABŞ-ın Hudson İnstitutunun böyük elmi işçisi Maykl Doran da məsələyə eyni prizmadan yanaşır. O bildirib ki, Azərbaycanın Xankəndi şəhəri ilə Ermənistan arasında hərəkət edən təcili yardım maşınları real vəziyyəti əks etdirməyən böyük şounun bir parçası olmaqla yanaşı, həm də “sərt blokada”nın olmadığının göstəricisidir. Doran təcili yardım maşınlarının və Qırmızı Xaç Komitəsinə məxsus avtomobillərin Laçın yolu ilə Xankəndiyə və geriyə sərbəst şəkildə hərəkət etdiyini göstərən videogörüntüləri də sosial şəbəkədə paylaşaraq yazıb: “Bu da sizə “sərt blokada”. Xankəndidə həkim yoxdur? Təcili yardım maşınları ancaq Ermənistandan gələ bilər? Yaxşı görək. Bu təcili yardım maşınları dar düşüncəli insanlar üçün nəzərdə tutulmuş böyük şounun bir parçasıdır. Siz də bunu bilirsiniz, mən də bilirəm”.
Samirə SƏFƏROVA
