Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazilərində ölkəmizə məxsus yataqların ermənilər tərəfindən qanunsuz itismarının qarşısının alınması istiqamətində atılan addımlar artıq öz nəticələrini verməkdədir. Belə ki, ermənilərin buradan hasil etdiyi faydalı qazıntıların ixracının qarşısı alınıb.
Dekabrın 12-dən azərbaycanlı ekoloji fəalların Ermənistanı Qarabağla birləşdirən Laçın yolunda keçirdiyi aksiya qanunsuz istismar edilən yataqlardan ixracın qarşısını alıb. Bunlara paralel olaraq Britaniyanın “Anglo Asian Mining PLC” şirkətinin yüksək vəzifəli nümayəndələri BMT-yə, ABŞ Dövlət Departamentinə, Britaniya Xarici İşlər Nazirliyinə və Avropa İttifaqına ünvanlandıqları məktubda Qarabağdakı “Qızılbulaq” və “Dəmirli” mədənlərindəki legitim biznes hüquqlarının təmin olunmasında kömək istəyib. Məktubda şirkət nümayəndələrinə sözügedən mədənlərə təhlükəsiz giriş verilməsi xahiş edilir. Şirkət daha əvvəl oxşar məzmunlu məktubu sözügedən instansiyalara 2006-cı ildə göndərib. Qeyd edək ki, Azərbaycandakı əsas aktivləri ilə yanaşı, “Anglo Asian Mining” Qarabağ bölgəsində iki müqavilə sahəsinə sahibdir. Bunlar “Qızılbulaq” mis-qızıl və “Dəmirli” mis-molibden yataqlarıdır, onlar da hazırda Rusiya sülhməramlılarının nəzarətində olan zonaya düşür. Şirkətin məktubunda deyilir ki, erməni şirkətləri bu mədənlərdə qanunsuz fəaliyyətlə məşğuldur və yataqların qanunsuz istismarını davam etdirir: “Hazırda bu iki yataq Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin məsuliyyət zonasındadır, erməni şirkətləri və başqa şirkətlər mədənlərdə qızılın və başqa faydalı qazıntıların qanunsuz çıxarılması ilə məşğuldur”. “Azatutyun” radiosu isə ermənilərə xatırladır ki, Azərbaycan hakimiyyəti hələ 25 il bundan əvvəl Qarabağdakı bir sıra yataqların istismar hüququnu “Anglo Asian Mining” şirkətinə satıb. Bu şirkət Mərkəzi Asiya regionunda qızıl, mis və gümüş istehsalçısıdır və Azərbaycanda da geniş istehsal portfelinə malikdir. Azərbaycan Milli Məclisi 2022-ci ilin 5 iyulunda bu şirkətlə bağlanmış müqaviləyə dəyişiklikləri qəbul edib. Bu dəyişikliklər şirkətə Qarabağdakı mis mədəni də daxil ümumi sahəsi 882 kvadrat kilometr olan 3 əlavə lisenziya verir. Mövcud vəziyyətdə artıq o da dəqiqdir ki, azərbaycanlı ekoloji fəalların Ermənistanı Qarabağla birləşdirən Laçın yolunda keçirdiyi aksiya ölkəmziin sərvətlərinin ermənilər tərəfindən daşınmasının qarşısını alır. Bu aksiyadan sonra yolda Azərbaycan gömrük və sərhəd məntəqələrinin qurulması gözlənilir. Bu da o deməkdir ki, Azərbaycan sərvətlərinin artıq Ermənistana daşınması hallarına son verilir. Belə vəziyyət isə Ermənistan daxilində ciddi əndişə və ziddiyyətə səbəb olub. Bu haqda danışmazdan öncə qeyd edək ki, Azərbaycan tərəfi mülki nəqliyyatın hərəkətinə maneə yaradılmadığını, yolun rus sülhməramlıları tərəfindən bağlandığını bildirir. Mediada aksiya keçirilən yoldan Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi, təcili yardım və yük maşınlarının keçdiyini göstərən videolar yayılması da bunu təsdiq edir. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi Qarabağdakı erməni sakinlərin humanitar ehtiyaclarını qarşılamağa daim hazır olduğunu bildirib.
Bu arada Ermənistan parlamentində müzakirələr vaxtı Laçın yolu ilə bağlı vəziyyətə görə məsuliyyətin Rusiya üzərinə düşdüyünü deyirlər. Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan parlamentin növbədənkənar iclasında bildirib: “Hansı ölkənin məsuliyyət daşıdığı və nə baş verdiyi göz qabağındadır. Biz bu məsələdə Rusiya ilə işləyirik ki, dəhliz tez bir zamanda açılsın. Mən müxalifəti də bu istiqamətdə işləməyə çağırıram ki, Rusiya öz öhdəliklərini yerinə yetirsin və Laçın dəhlizində nəqliyyatın fasiləsiz və təhlükəsiz hərəkətini təmin etsin”. Lakin Ermənistan müxalifəti bununla razılaşmır. Onlar sülhməramlı qüvvələrə qarşı çıxan Ermənistan hakimiyyətini indiki vəziyyətə görə ittiham edirlər. Keçmiş prezident Robert Köçəryanın “Hayastan” fraksiyasından olan deputat Artsvik Minasyan Armen Qriqoryana ünvanladığı sualında bildirir: “Baş nazir Nikol Paşinyanın hökuməti Qarabağda qalan ermənilər üçün nə edir? Heç nə. Bəli biz sülhməramlı qüvvələri dəstəkləyirik. Onlar bu gün Qarabağdakı ermənilərin təhlükəsizliyini az-çox təmin edən yeganə qüvvədir. Amma biz həm də Rusiya Federasiyasını bütün lazımi addımları atmağa çağırmışıq. Siz bunu niyə demirsiniz?”. Buna Armen Qriqoryanın əvəzinə cavab verməyə çalışan parlamentin iqtidardan olan virse-spikeri Ruben Rubinyan 10 noyabr 2020-ci il üçtərəfli bəyanatından ayrı-ayrı hissələri oxuyub və müxalifətə izah etməyə çalışıb ki, Laçın yolu Qarabağ və ya Ermənistanın yox, Rusiyanın nəzarətindədir: “Amma gəlin deməyək ki, bir nömrəli məsuliyyət daşıyan hakimiyyətdir və ya hakimiyyət məsuliyyətini başqalarının üstünə atmağa çalışır. Ya da Serj Sarkisyan deməsin ki, “bizə sülhməramlıların nə etməli olduqlarını deyin”. Mən onların nə etməli odluqlarını bilirəm. 10 noyabr bəyanatının 6-cı bəndində onların nə etməli olduqları yazılıb. Onlar Laçın dəhlizinə tamamilə nəzarət etməlidirlər”. Müxalifətçi Artsvik Minasyan isə buna cavabında deyib: “Sizin hakimiyyətiniz Laçın dəhlizinə alternativ yolu istifadəyə verib. Sizin hakimiyyətiniz Qarabağın qarantı olmaq öhdəliyi götürüb. İndi isə gəlib deyisiniz: “gedin ruslardan tələb edin”. Halbuki, ilk növbədə məsuliyyəti siz daşıyırsınız”. Müxalifət hakimiyyəti Azərbaycan və Türkiyəyə işləməkdə də itiham edib. “Azatutyun” radiosu qeyd edir ki, müxalifətin ittihamları adətən təmkinli olan iqtidaryönlü deputat Vladimir Vardanyanı da özündən çıxarıb: “Mən bütün pasportlarımın surətini çıxarıb göstərərəm və siz də görərsiniz ki, həyatım boyu ayağım Türkiyə torpağına dəyməyib”. Ümumiyyətlə, Ermənistan müxalifəti iqtidarı tez-tez “türklərə işləməkdə” ittiham edir. Amma baş nazir Nikol Paşinyan son çıxışlarından birində demişdi ki, kiminsə onu “türk” adlandırması xətrinə dəymir.
Nahid SALAYEV
