Ermənistan Cənubi Qafqazda Rusiyaya qarşı olduğunu, özünə yeni himayədar qismində Kremlin əvəzinə Qərbi seçdiyini getdikcə daha əyani surətdə, konkret əməlləri ilə təsdiqləyir. Rusiyanın istəyinin əksinə olaraq, Ermənistanın Azərbaycanla sərhəd zonasında Avropa İttifaqı Monitorinq Qrupunun mandatını uzun müddətə uzatması qeyd edilənlərin təsdiqi hesab oluna bilər.
Avropa İttifaqı Şurasının mətbuat xidməti artıq faktı təsdiq edib. Avropa İttifaqının (Aİ) xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi Cozep Borrell isə məsələ ilə bağlı bildirib: “Oktyabr ayında işə salınan Avropa İttifaqınin Ermənistanda Monitorinq Qrupunun mandatı dekabrın 19-da başa çatıb. Ermənistan, Azərbaycan, Avropa Şurası və Fransa liderləri arasında əldə edilmiş razılaşmaya əsasən, Avropa İttifaqının Ermənistandakı missiyası oktyabrın 20-də yerlərdə vəziyyətin monitorinqi, təhlili və hesabatlılıq məqsədilə Azərbaycanla beynəlxalq sərhədin Ermənistan tərəfi boyunca yerləşdirilib. 40 avropalı monitorinq ekspertinin yerləşdirilməsi effektiv olduğunu sübut edib və qeyri-sabit vəziyyətdə etimadın yaradılmasına töhfə verib. Biz Avropa İttifaqının Cənubi Qafqazda iştirakının yeni mərhələsinə keçid qrupu ilə başlayırıq ki, bu da son məqsədi regionda davamlı sülhü təşviq etmək olan Aİ-nin Ermənistanda mümkün uzunmüddətli missiyasına zəmin yaradacaq”. Məlumata görə, bu fonda Şura Ermənistan hakimiyyəti ilə razılaşaraq qərara gəlib ki, Aİ-nin Gürcüstandakı Monitorinq Missiyası Aİ-nin təhlükəsizlik vəziyyəti barədə məlumatlılığını artırmaq və ölkədə mümkün mülki Ümumi Təhlükəsizlik və Müdafiə Siyasəti missiyasının planlaşdırılması və hazırlanmasına töhfə vermək üçün Ermənistana müvəqqəti planlaşdırma yardım qrupu göndərsin: “Keçid planlaşdırılma yardım qrupunun, həmçinin, Ermənistan və Azərbaycan arasında Aİ-nin dəstəyi ilə normallaşma prosesində Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişelə dəstək verməsi gözlənilir”. Xatırladaq ki, hələ oktyabr ayında Avropa İttifaqı mülki missiyasının müşahidə aparmaq üçün regiona öz qrupunu göndərəndə Rusiya bunu çox sərt qarşılamışdı. O vaxt Moskva Brüsseli, nəyin bahasına olursa olsun, Azərbaycan-Ermənistan tənzimləməsinə “soxulmaq cəhdində” ittiham edirdi. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Mariya Zaxarova o vaxt missiya məsələsini sərt tənqid edərək bildirirdi: “Avropa İttifaqının mülki missiyasının Azərbaycan-Ermənistan sərhədi boyu yerləşməsi iki ölkə arasında münasibətlərin nizamlanması, bizim vasitəçilik səylərimizə təzyiq cəhdidir”. O qeyd edirdi ki, missiyanın yerləşdirilməsi suveren dövlətin qərarıdır. Avropa İttifaqının real imkanlarından danışan Zaxarova qeyd edib ki, 8 il ərzində Berlin və Paris Ukrayna ətrafındakı vəziyyətin qaynar mərhələyə keçməsinin qarşısını ala bilməyib. Mətbuat katibi qeyd edirdi ki, Rusiya regionda davamlı sülh və uzunmüddətli sabitliyin bərqərar olmasının yeganə açarını Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderlərinin üçtərəfli bəyanatlarının tam şəkildə həyata keçirilməsində görür: “Biz bu məsələ ilə bağlı Ermənistan və Azərbaycandan olan həmkarlarımızla müntəzəm əlaqə saxlayırıq”. Beləliklə, bu açıqlamadan görünür ki, Rusiya Avropa İttifaqına üzv ölkələrin nümayəndələrinin mülki missiya üçün Ermənistana gəlişindən narazıdır.
Indi bundan sonra Avropa İttifaqına üzv ölkələrin nümayəndələrinin mülki missiyasının daha uzun müddətə Ermənistan vasitəsilə regiona gəlişi Rusiyada daha ciddi qıcıq yaradacaq. Hesab edilir ki, bu hal hətta Laçın yolunda baş verən aksiyaya da öz təsirini göstərəcək. Belə ki, Rusiya bu prosesdə Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləyəcək. Bunu erməni politoloq Argişti Kiviryan da təsdiq edir. O bildirir ki, Azərbaycanın tələblərinin icrasına Rusiya daha müqavimət göstərməyəcək. Çünki Ermənistan daha çox Qərblə mövqeyini uzlaşdırır və Rusiyanı arxa plana atır: “Mən bu vəziyyətdə istisna edirəm ki, azərbaycanlıların tələbləri yerinə yetirilmədən Qarabağı Ermənistanla birləşdirən yol açılacaq. Azərbaycan, ən azı, erməni tərəfinin bu və ya digər vaxtlarda tələbləri yerinə yetirəcəyinə dair vəd almalıdır. Güc və təşəbbüs onların tərəfindədir, tələblərindən əl çəkməyəcəklər. Məqsədləri barədə açıq danışırlar: Zəngəzur dəhlizi, Qarabağın Azərbaycanın daxili məsələsi kimi təqdim ediləcəyi sülh sazişinə nail olmaq, minimum Laçın dəhlizi və mədən üzərində nəzarət”. O qeyd edib ki, indi faktiki olaraq Azərbaycan Laçın dəhlizinə nəzarət funksiyasını yerinə yetirir: “Azərbaycan deyir ki, bu mənim ərazimdir və girib yoxlama aparmaq hüququm var. İndi onlar ya məqsdələrini həyata keçirməyə çalışmalıdırlar, ya erməni tərəfdən sanballı vədlər almalıdırlar, ya da Rusiya tərəfinin vasitəçiliyi ilə erməni tərəfinin onları hansı müddətdə yerinə yetirəcəyinə zəmanət əldə etməlidirlər”.Kiviryanın sözlərinə görə, hazırda rəsmi Bakı Ermənistanın öz mövqeyini bildirməsini gözləyir: “Bu tələblərin yerinə yetirilməsi ona gətirib çıxaracaq ki, azərbaycanlılar nəinki sadaladığım tələblərdən geri çəkilməyəcək, həm də artıq möhkəmlənmiş mövqelərdən başqa digər tələblər irəli sürməyə başlayacaqlar. Azərbaycan bizdən nəsə alanda dayanmır, başqa tələbləri irəli sürməyə davam edir. Ona görə də indi təslim olmaq başqa tələblərə yol açmaq demək olardı. Lakin başqa çıxış yolu da yoxdur”.
Nahid SALAYEV
