“Paşinyan hakimiyyəti Rusiya faktoruna görə Qərblə gizli sövdələşmələrə önəm verir”
Belə görünür ki, Avropa İttifaqı da Ermənistana növbəti missiya göndərməkdə qərarlıdır. Avropa İttifaqının xarici əlaqələr və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Jozef Borel bəyan edib ki, Aİ-nin mülki monitorinq qrupunun fəaliyyəti başa çatdıqdan sonra Ermənistanda yeni, uzunmüddətli missiyaya başlamaq niyyətindədir.
Onun sözlərinə görə, iki ay ərzində Ermənistanda 40 müşahidəçinin işi səmərəli olub və qeyri-sabit vəziyyətdə inamın formalaşmasına kömək edib: “Biz Aİ-nin Cənubi Qafqazda iştirakının yeni mərhələsinə keçid qrupu ilə başlayırıq ki, bu da son məqsədi regionda davamlı sülhü təşviq etmək olan Aİ-nin Ermənistanda mümkün uzunmüddətli missiyasına yol açacaq. Avropa Şurası Ermənistan hakimiyyəti ilə razılaşaraq, Aİ-nin Gürcüstandakı mövcud monitorinq missiyasına yardım etmək üçün bu ölkəyə müvəqqəti yardım qrupu göndərmək qərarına gəlib”.
Aİ-nin bu birtərəfli addımı ilə bağlı AMİP funksioneri Əli Orucova bir sıra suallar ünvanladıq:
- Əvvəlki missiyanın fəaliyyəti barədə hansısa hesabat verilmədiyi halda, Aİ rəsmisi mülki missiyanın etimadı mökkəmləndirmək üçün çalışdığını iddia edir. Maraqlıdır, hansı ehtumaddan söhbət gedir?
- Borelin mülki missiya ilə bağlı belə bəlağətli danışması reallığı əks etdirmir. Əvvəla ona görə ki, Azərbaycan bu missiyanın göndərilməsinə qarşı olub. Bu səbəbdən sözügedən missiya Azərbaycan ərazisində deyil, yalnız Ermənistan ərazisində fəaliyyət göstərir. Belə olan halda aydın məsələdir ki, mülki missiyanın fəaliyyəti birtərəfli olacaq. Burada hansısa obyektivlikdən söhbət gedə bilməz. Üstəlik, Ermənistan bütün vasitələrlə çalışır ki, mülki missiyanın fəaliyyətinə təsir etsin. Dekabrın 19-da başa çatan mülki missiyanın hələ ortada hesabatı yoxdur. Ancaq indidən təxmin etmək olar ki, orada bir sıra qərəzli məqamlar öz əksini tapacaq. O zaman etimadın möhkəmlənməsindən söhbət gedə bilər ki, hər iki tərəf monitorinqə razılıq versin. Azərbaycan mülki missiyanın monitorinqinə qarşıdır. Belə olan halda Borel hansı etimaddan danışır?
- O zaman yeni missiyanın göndərilməsində məqsəd nədir?
- Məqsəd həm də müəyyən geosiyasi amillərlə bağlıdır. Məsələ ondadır ki, Avroittifaq Cənubi Qafqaz regionunda, o cümlədən Ermənistanda öz təsir imkanlarını genişləndirmək istəyir. Düzdür, Ermənistanın coğrafi nöqteyi-nəzərdən elə bir strateji əhəmiyyətə malik mövqeyi yoxdur, amma nəzərə almaq lazımdır ki, bu ölkə Cənubi Qafqazın bir hissəsidir. Bu həm də Nikol Paşinyan hakimiyyətinə, dolayı da olsa, siyasi dəstək məqsədi daşıyır. Aİ rəsmiləri hesab edirlər ki, Ermənistanda mövcud hakimiyyət onların bu ölkədə öz istədiklərini həyata keçirməsinə şərait yaradır.
- Diqqəti çəkən məqam həm də ondan ibarətdir ki, Avroittifaq yeni mülki missiyanın göndərilməsində sanki təkid edir. Sizcə, bunun səbəbi nə ilə bağlıdır?
- Təkid etməyin səbəbi Rusiya faktoru ilə bağlıdır. Aİ Rusiyanı Ermənistandan sıxışdırıb çıxarmaq istəyir. Ancaq Aİ rəsmiləri bunun elə də asan olmayacağının fərqindədilər. Əvvəla, Ermənistan Rusiyanın patronu olduğu Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatında (KTMT) və Avrasiya İqtisadi İttifaqında təmsil olunur. Bu ölkədə Rusiyanın hərbi bazaları, oturuşmuş agentura şəbəkəsi mövcuddur. İqtisadi nöqteyi-nəzərdən Ermənistanın Rusiyadan asılılığı böyükdür. Ancaq Avroittifaq Rusiyanın Ukrayna bataqlığına düşməsindən istifadə edərək bütün vasitələrlə çalışır ki, Ermənistanda öz məqsədlərinə çatsın.
- Ola bilərmi ki, Aİ ilə Ermənistan arasında belə siyasi kombinasiyanın qurulmasında pərdəarxası razılaşma olsun?
- Bunu istisna etmirəm. Belə bir razılaşmanın olma ehtimalı böyükdür. Çünki Ermənistan bunu açıq bəyan etsə, o zaman Rusiyadan bu ölkəyə yönəlik təzyiqlər artacaq. O üzdən, Paşinyan hakimiyyəti Qərblə gizli sövdələşmələrə önəm verir. Aİ-nin mülki missiya ilə bağlı israr etməsi həm də bununla bağlıdır.
Vidadi ORDAHALLI
