Laçın yolunda azərbaycanlı ekofəalların davam edən etiraz aksiyası Ermənistanla bağlı bir sıra mühüm məqamların üzə çıxmasına yeni imkan yaradıb. Söhbət Ermənistanda dərinləşən anti-Rusiya aksiyalarından, rəsmi İrəvanın özünün bu istiqamətdə fəal siyasət yürütməsindən gedir. Amma maraqlıdır ki, bu prosesə artıq müxaliflər də qoşulur.
Bunu Ermənistanın paytaxtı İrəvanda “Hayastan” fraksiyasının təşkilatçılığı ilə keçirilən aksiya da təsdiq edir. Keçirilən aksiyada belə bir şüar səsləndirilib: “Rus-türk-azəri – ermənilərin düşməni”. Ermənilərin aksiyada səsləndirdikləri bu şüarda diqqət çəkən əsas məqam onların rusları da düşmən bilmələridir. Yəni Ermənistan cəmiyyəti, Türkiyə və Azərbaycanla yanaşı, Rusiyanı da özlərinin düşmənləri sırasında görürlər.
Rusiyada da bütün bunlar yaxşı sezilir. Elə bu səbəbdən Kremlin İrəvana qarşı daha qətiyyətli addımlar atmasına dair çağırışların sayı artır. “Milli müdafiə” jurnalının baş redaktoru, rusiyalı hərbi ekspert İqor Korotçenko bu xüsusda olduqca maraqlı məqamlara diqqət edir: “Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonundakı və Laçın dəhlizi ətrafındakı vəziyyətə Moskva və Bakı arasında münasibətlərin prinsiplərini müəyyən edən və Rusiya lideri Vladimir Putinlə Azərbaycan lideri İlham Əliyevin 22 fevral 2022-ci ildə imzaladığı və dərhal da qüvvəyə minən bəyannamə prizmasından yanaşmaq vacibdir. Sözügedən bəyannamənin 11-ci bəndinə əsasən, Rusiya Federasiyası və Azərbaycan Respublikası öz ərazilərində bir-birinin dövlət suverenliyinə, müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə qarşı yönəlmiş təşkilatların və şəxslərin fəaliyyətini qətiyyətlə dayandırırlar. Zəruri olaraq qeyd edək ki, Laçın dəhlizinin istismar rejimi ilə bağlı bütün suallar Qərb şirkətlərinin qanunsuz iqtisadi fəaliyyəti (separatçı administrasiya tərəfindən sanksiyalaşdırılıb), Qarabağdan qızılın çıxarılması və gizli şəkildə Ermənistan ərazisinə daşınması, böyük miqyasda ekoloji ziyan və ətraf mühitin çirklənməsinə görədir. Beynəlxalq erməni diasporu tərəfindən Qarabağa sızdırılan Ruben Vardanyan “dövlət naziri” statusu – separatçılar içində müəyyən güc və səlahiyyət – alan kimi pul qazanmağa girişdi, başladı qanunsuz olaraq qızıl çıxartmağa. Məhz buradan hazırkı problemlər yaranıb. Düzünü desək, yalnız Azərbaycanın yurisdiksiyasına keçid Qarabağ ermənilərinə daha yaxşı gələcək, onların həyat və rifahını yaxşılaşdırmaq şansı verəcək. Gələcəkdə Qarabağda öz bələdiyyələrini yaratmağa heç kim mane olmayacaq - lakin bütün bunlar Azərbaycan Konstitusiyasına uyğun baş verməlidir. Dəfələrlə dediyimi bir daha təkrar edə bilərəm: erməni lobbisinin, beynəlxalq erməni diasporunun və onun arxasında duran Qərb kəşfiyyat xidmətlərinin məqsədi və vəzifəsi rus sülhməramlıları ilə azərbaycanlılar arasında toqquşmalara səbəb olmaqdır. Məqsəd odur ki, Rusiya ilə Azərbaycan arasında genişmiqyaslı hərbi münaqişə başlasın, bunun ardınca Türkiyənin vasitəsilə NATO ölkələrinin hərbi kontingenti Cənubi Qafqaz regionuna yeridilsin! Yəni söhbət Rusiya Federasiyasına qarşı ikinci cəbhənin açılmasından gedir. Və bütün bunlar ona görədir ki, erməni millətçilərinin Qarabağı Azərbaycandan ayırmaq və orada çürümüş və korrupsioner separatçı administrasiyanı saxlamaq istəklərini həyata keçirsinlər. Bir vaxtlar erməni millətçiləri SSRİ-nin dağılması mexanizmini işə salmışdılar, indi də Rusiya Federasiyasının dağılması mexanizmini işə salmaq istəyirlər. Rusiya Federasiyası öz milli maraqlarının ziyanına dünya ermənilərinin eqoist siyasi maraqlarının həyata keçirilməsi üçün alət olmamalıdır və olmayacaq da”.
Ermənistanın “Qraparak” nəşri də qeyd edir ki, bundan sonra Moskva-İrəvan münasibətlərində daha kəskin çatlar müşahidə etmək mümkündür. Əsas səbəblərdən biri Ermənistanın Qərbə meyllənməsi, Rusiyanın da istəklərinin əleyhinə gedərək Kreml üçün indi çox zəruri olan regional kommunikasiyaların açılmasını əngəlləməsidir: “Hələ bu il oktyabrın 4-də Nikol Paşinyana məxsus “Aykakan Jamanak” qəzetində “Rusiya nə istəyir?” sərlövhəli məqalədə məqsəd təkcə Türkiyə və Azərbaycanın deyil, Rusiyanın da Ermənistan ərazisindən keçən dəhlizin təmin edilməsində maraqlı olduğunu izah etmək idi. Dəmir yolu çəkmək olar, lakin bu, kifayət qədər bahalıdır və vaxt aparır. Bundan başqa, ola bilsin ki, həm İran, həm də Rusiya Ermənistanın Azərbaycana əlavə təsir rıçaqları olması üçün bu proqrama cəlb olunmasında maraqlıdır. Bir müddət əvvəl isə Nikol Paşinyan parlamentdə jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən qeyd edib ki, Ermənistan Respublikası dəmir yolunun bərpasına əvvəlcədən hazırdır. Paşinyan bəyan edir ki, Ermənistan dəmir yolunun işə salınmasına hazırdır, lakin baş nazirin müavini Mher Qriqoryanın bu məsələ ilə bağlı Moskvaya səfərinin nəticəsiz qaldığını deyir. Bu o deməkdir ki, Rusiya və Azərbaycan Ermənistana dəmir yolunun istismarı üçün Ermənistan hökumətinin razılaşa bilmədiyi və ya razılaşmaq istəmədiyi şərtləri təklif edir. Mher Qriqoryanın nəticəsiz danışıqları və Paşinyanın açıqlamasından az sonra Azərbaycan Laçın dəhlizini bağlayır. Dəhlizin məsuliyyət zonasında yerləşən Rusiya sülhməramlı qüvvələri Azərbaycan ekoloqlarına tam sədaqət nümayiş etdirərək yolun bağlanması üçün heç bir təsirli addım atmır. Beləliklə qeyd edə bilərik ki, Rusiya və Azərbaycan Paşinyan hökumətinə noyabrın 10-da imzaladığı üçtərəfli bəyanatın icrasına razılıq vermək və Arazdəyən-Ordubad-Mehri-Horadiz dəmir yolu və digər kommunikasiyaların Rusiyaya təhvil verilməsi üçün birgə təzyiqlər edir”. Rus politoloq Vladimir Bukarski isə qeyd edir ki, əslində bütün baş verənlərə görə məsuliyyət bilavasitə Ermənistanın üzərindədir. Onun sözlərinə görə, bundan əlavə, İrəvanın bir sıra düşünülməmiş addımları və bəyanatları nəticəsində Rusiya ilə Ermənistan arasında münasibətlər nəzərəçarpacaq dərəcədə soyuyub: “Bundan əlavə, İrəvanın bir sıra anti-Rusiya addımları Moskvanı daha da əsəbiləşdirir. Bu fonda son dövrdə baş verənlərdə əsas məqsəd Azərbaycanın Qarabağda tam nəzarəti ələ almasına istiqamətlənib. Hər şey ona doğru gedir ki, Rusiya Qarabağı tərk edəcək, bundan sonra öz sərhədçilərini və 102-ci hərbi bazasını Ermənistandan çıxaracaq, Beləliklə, Cənubi Qafqaz NATO-nun üzvü olan Türkiyənin və həmin alyansın sülhməramlı kontingentinin timsalında tamamilə NATO-nun nəzarətinə keçəcək”.
Nahid SALAYEV
