Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin Naxçıvan Muxtar Respublikasında aparılan antikorrupsiya əməliyyatı haqda növbəti informasiya – Naxçıvan Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsində yeyintinin aşkarlanması heyrətamiz bir faktı ortaya qoyur.
Bundan öncə DTX Naxçıvan Gömrük Komitəsinin (artıq ləğv edilib və Baş İdarə yaradılıb ) Gömrük tariflərinin tənzimlənməsi və ödənişlər şöbəsinin rəisi Mənsur Əsgərovun 132 milyon, Naxçıvanın maliyyə naziri Rafael Əliyevin 144 milyon manat mənimsədiyini aşkara çıxarmışdı. Aparılan araşdırma nəticəsində sonuncu dəfə 8 dekabrda Bakıya dəvət edilən Naxçıvan Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin rəhbəri Hicran Rüstəmovun isə 212 milyon 361 min manat mənimsədiyi üzə çıxdı.
Cəmi 3 qurumda ümumilikdə 488 milyon 361 min manat vəsait oğurlanıb. Nəzərə alsaq ki, Naxçıvan Gömrük Komitəsində yeyinti hələ rəhbər səviyyəsində deyil, yalnız Gömrük tariflərinin tənzimlənməsi və ödənişlər şöbəsində aşkarlanıb, onda 3 qurumdakı ümumi yeyintilərin heç də 488 milyonla yekunlaşmadığı haqda rəy yaranır. Qeyd edək ki, Naxçıvanın büdcəsi 2020-də 482 milyon, 2021-ci ildə 502,3 milyon, 2022-ci ildə 606,1 milyon manat olub.
Belə çıxır ki, büdcəni doldurmaq üçün Bakıdan sistemli olaraq dotasiya alan Naxçıvanda 3 məmurun mənimsədiyi vəsait 2020 və 2021-ci il büdcəsi həcmindədir? Buna görə daha kimlər məsuliyyət daşımalıdır?
İqtisadçı-auditor Elçin Qurbanov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki,
hələ 2021-ci ildə Naxçıvan MR-ın dövlət büdcəsi layihəsi gəlir və xərcləri bərabər olmaqla 502.3 mln manat müəyyən edilib: “Həmin ilin Azərbaycan Respublikasının Dövlət büdcəsi layihəsində Naxçıvana 378.13 mln manat dotasiya nəzərdə tutulub. Diqqətə çatdırmalıyam ki, Naxçıvan MR-nın mərkəzləşdirilmiş gəlirləri,yerli gəlirləri və ya ümumidaxilolmaları (vergilər, rüsumlar, döv-xidmətləri, b- k fondlar) cəmisi 124.17 mln manat təşkil edib. Muxtar Respublikanın yerli gəlirlərinin xərclərindəki payı cəmisi 22-24 faiz arasında müəyyən olunur. Gömrük orqanın vasitəsilə toplanan vergilərin, rüsumların həcmi təxminən 50-55 mln manat ifadədə rəsmiləşdirilir. İndi isə aparılan təftişlərin ictimaiyətə açıqlamalarında zidiyyətli rəqəmlər və hallar hər kəsi çaşbaş salır. Belə ki, təftişlərin son nəticələri barədə yayılmış məlumatlarda Gömrük orqanı tərəfindən 132 mln, maliyyə nazirliyində 144 mln, Naxçıvan Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin rəhbəri tərəfindən 212.36 mln manat mənimsəmə faktının aşkarlandığı bildirilir. Bu rəqəmlər ağılasığmaz dərəcədə ziddiyyətlidir. Cəmisi 2021-ci ildə 502 mln manat büdcəsi olan muxtar subyektin üç qurumu tərəfindən büdcə gəlirlərini aşan mənimsəmənin nəticələrindən rəhbərliyin xəbərsiz olması nəinki şübhəli, hətta absurddur. Yəqin ki, təftişlər son üç ili əhatə edir. Son üç ildə ümumilikdə 1,451 milyard ümumi büdcənin ortalama 489 mln manatının mənimsənilməsi 33.65 faiz mənimsəmə deməkdir. Hətta mənimsənilmiş pul vəsaitinin həcmi, neçə ilə reallaşdırılmasından asılı olmayaraq, kiçik bir büdcə üçün həddindən artıq böyükdür. Bu hələ üç qurumda baş verən korrupsiya halı ilə bağlı nəticələrdir. Əgər yoxlamalar daha dərindən və obyektiv aparılarsa, rəqəmlərin şişməsi də mümkündür. Sonuncu audit yoxlamasının nə vaxt aparıldığını bilmirəm. Əgər son dövrdə olubsa, onun nəticələrinin obyektivliyi də müəmmalıdır”.
Auditorun sözlərinə görə, Hesalama Palatası tərəfindən maliyyə illəri üzrə nəzarət-təftiş tədbirləri həyata keçirilib və belə hallar aşkarlanmayıbsa, yalnız məlum səbəbdən aparılan yoxlamalar nəticəsində aşkarlanıbsa, bu məsələ bir qədər də bəzi qurumların hüquq məsuliyyətinin yaranmasını özündə ehtiva edir: “Hər birimizə yaxşı məlumdur ki, Naxçıvanda maliyyə büdcə münasibətləri sağlam deyil. Korrupsiya daha təmərküzləşmiş şəkildə mövcuddur. Heç kəs muxtar subyektin ali rəhbərliyinin icazəsi olmadan bir manata belə sahiblənə bilməz. Belə məsələlər rəhbərliyin çox ciddi nəzarətində olub. Əgər məsələyə cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərinin və digər əmlakın leqallaşdırılması müstəvisində yanaşılarsa, rəhbərin və yaxın ətrafının ölkədəki və ölkə xaricində olan əmlakları ( daşınan və daşınmaz mülkiyyətləri, şirkətləri, səhmləri, payları və s.), pul vəsaitləri, bank hesablarındakı, nağd saxladıqları, naməlum hesablardakı, xaricə daşınmış və ofşor zonalarda saxlanılan yuyulmuş çirkli pullar barədə məlumatların əldə edilməsi ilə korrupsiya cinayətlərinin subyektini müəyyən etmək mümkündür. Etiraf etməliyəm ki, təmərküzləşmiş sistemdə rəhbərlikdə kənar mənimsəmə hallarının baş verməsi mümkün deyil. Bu mənim sualınıza verəcəyim cavaba uyğun şəxsi fikrim və gəldiyim qənaətdir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
