Bu gün Azərbaycan, bütövlükdə isə Cənubi Qafqaz Ermənistanın Azərbaycan ərazisində törətdiyi ekosiddən əziyyət çəkir. Ola bilsin ki, bu hələ Azərbaycandan kənarda özünü o qədər də dərindən hiss etdirmir, amma zamanı gələndə bu başqa ölkələrdə də hansısa formada əks olunacaq.
30 il müddətində Ermənistan, ermənilər Azərbaycan ərazisində ekoloji terror törədib və nəticədə çaylarımız, göllərimiz çirklənib, ətraf mühitə ciddi zərər dəyib. Bu gün azad edilmiş ərazilərimizdə ekoloji problem özünü çox kəskin şəkildə göstərir. Təbii ki, bunun bir günahkarı var, o da Ermənistan və ermənilərdir.
Bu gün ekoloji vəziyyət o qədər gərgindir ki, bu hər bir Azərbaycan vətəndaşını narahat edir. Bu gün separatçıların yerləşdiyi Azərbaycan ərazisində ekoloji vəziyyət çox bərbad vəziyyətdədir. Separtçıların və onların yandaşlarının Qızılbulaq qızıl və Dəmirli mis-molibden yataqlarını qanunsuz olaraq istismar etməsi vətəndaşlarımızı ciddi narahat edir.
Onu da vurğulayaq ki, 2022-ci ilin dekabrın 3-də və 7-də Rusiya sülhməramlı kontingentinin komandanlığı ilə aparılmış müzakirələrin nəticəsi olaraq Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi, İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti və “AzerGold” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin mütəxəssislərindən ibarət heyət Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazilərində faydalı qazıntı yataqlarının qanunsuz istismarı, bundan irəli gələn ekoloji və digər fəsadlarla bağlı ilkin monitorinq aparmalı idi. Lakin məlum səbəblərdən monitorinq baş tutmayıb. Bu isə vətəndaşlarımızın ciddi narazılığına səbəb olub və artıq bir neçə gündür ki, Azərbaycanın ekoloji təşkilatları, QHT-lər, media nümayəndələri, könüllülər və digər vətəndaşlarımız Şuşa-Xankəndi yolunda eko aksiya keçirir. Aksiya keçirən vətəndaşlarımız bəyan edirlər ki, irəli sürülən tələblər yerinə yetirilənə qədər mübarizəni davam etdirəcəklər.
Azərbaycan ərazilərində filiz və qeyri-filiz yataqları qanunsuz və nəzarətsiz istismar edilir...
Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin teleqram kanalında yayılan məlumata görə, “Qızılbulaq” qızıl və “Dəmirli” mis-molibden yataqlarının böyük hissəsinin istismar olunduğu ehtimal edilir. “Yataqların istismarı kosmik görüntülərə əsasən aparılan monitorinqlər nəticəsində müəyyənləşdirilib. Əraziyə baxış keçirilməsi və monitorinq aparılması nəticəsində dəymiş zərər müəyyənləşdirilə bilər".
Həmçinin vurğulanıb ki, Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazilərində filiz və qeyri-filiz yataqları qeyri-qanuni və nəzarətsiz istismar edilir.
“...Mübarizəsini həyata keçirir”
Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin rəhbəri Akif Nəsirli bizimlə söhbətində bildirdi ki, ümimiyyətlə ermənilər 30 il müddətində işğal altında saxladıqları Azərbaycan ərazilərində kütləvi ekoloji fəlakətə səbəb olan fəaliyyət məşğul olublar. “Bir tərəfdən bizim təbii sərvətlərimizi qanunsuz olaraq istismar ediblər, o biri tərəfdən də ekolgi vəziyyəti təhlükə altına atıblar. İndi də Rusiya sülhməramlılarının müvəqəti nəzarətində olan ərazilərdə bu qanunsuz fəaliyyətləri davam etdiriblər. 30 il müddətində bizim Vejnəli, Söyüdlü qızıl yataqlarımız qanunsuz olaraq istismar edilib, meşələrimizdəki nadir ağaclar kəsilib daşınıb. Azərbaycan hökuməti artıq bunun davasını beynəlxalq məhkəmələrdə davam etdirməkdədir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə ekoterror dayandırılıb, lakin vurduğu ziyan beynəlxalq məhkəmələrə daşınır, onun hüquqi qiymət alması üçün proses gedir. Məsələn, bu gün Ermənistan ərazisindən gələn çayların ağır metal tullantıları və digər zəhərli metallarla çirkləndirilməsi keçən 30 il müddətində də olub, bu gün də davam edir. Məsələn, Zəngilandakı Oxçuçayın suyu fəlakətli dərəcədə zəhərlidir. Buna səbəb Qafandakı filizsaflaşdırma zavodunun, Kaçaran mis-molibden zavodunun çirkli, zəhərli suyunun Oxçuçaya axmasıdır. Yəni bu gün də azad ərazilərdə proses gedir, Oxçuçay bu gün də zəhərlənir. Ermənistan heç bir tədbir görmür.
Digər tərəfdən rus sülhməramlılarının müvəqqəti nəzarəti altında olan ərazilərdə bir tərəfdən ekoloji terror davam edir. Təbiətə, ətraf mühitə, ekologiyaya vurulan zərbə hələ davam edir. Eyni zamanda da Azərbaycan xalqının ümumi sərvəti olan yataqlardakı faydalı qazıntılar, mis, qızıl, molibden və s yenə də ermənilər tərəfindən istismar edilməkdə davamn edir. Azərbaycan cəmiyyəti və Azərbaycan hökuməti bu qanunsuzluğun qarşsının alınması üçün birgə fəaliyyətlərini davam etdirməlidir. Bu Azərbaycan xalqının və dövlətinin üzərinə düşən işdir. Qarabağ İqtisadi Rayonun ərazisində baş verən iqtisadi terrorun, Azərbaycan xalqının sərvətinin oğurlanmasının qarşısını almaq üçün Azərbaycan cəmiyyəti ekoloji sahədə ixtisalaşmış şəxslərin, mütəxəssislərin, Vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrinin vasitəsilə öz mübarizəsini həyata keçirir. Dövlət də diplomatok müstəvidə fəaliyyətini davam etdirir. Görünən odur ki, Azərbaycan vətəndaş cəmiyyəti institutunun nümayəndələrinin fəaliyyəti daha aktiv görünür. Bu məsələ barədə bütün beynəlxalq aləmə səs salınıb. Bu günə qədər beynəlxalq ictimaiyyətin böyük əksəriyyəti bilmirdi ki, Ermənistan Rusiya sülhməramlılarının nəzarəti altında olan Azərbaycan ərazilərində hələ də terroru davam etdirir, hələ də Azərbaycan xalqının sərvətlərini oğurlayır. Bu aksiya ilə bu bütün dünyaya bəyan olunub. Yəni artıq bunu Fransa və Ermənistanın yanında olan digər ölkələr gizlətməuyə çalışsalar da bu mümkün deyil”.
A.Nəsirli hesab edir ki, artıq bu təsdiqini tapmış haldır. Ermənistan hökumətinin artıq dilemma qarşısında qaldığını deyən A.Nəsirlinin fikrincə, istismarçı ölkə hazırda çalışır ki, hansısa yolla Qarabağ İqtisadi rayonu ərazisindən həm öz qanunsuz sənaye birləşmələrini, ağır texnikasını və əsgəri qüvvəsini çıxarsın. İndiyə qədər onların bunun imitasiyasını etdiyini deyən ekspert amma artıq bu gün o əməlli addımlar atmalıdır. “Azərbaycan vətəndaş cəmiyyəti institutunun nümayəndələri beynəlxalq missiyanın Qarabağ İqtisadi Rayonunda nəzarəti həyata keçirməsinə nail olmalıdır. Heç olmasa indi bu ərazidə qanunsuz istismar, oğurluq və ekoloji terror dayandırılsın” - deyə A.Nəsirli vurğuladı.
İradə SARIYEVA Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
