Son vaxtlar Rusiyanın Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin, Qarabağ məsələsinin tənzimlənməsi ilə bağlı 3 istiqamətdə yanaşması diqqət çəkir. Halbuki, bundan əvvəl Moskvanın belə fəallığı müşahidə olunmurdu.
Birincisi, 10 noyabr bəyanatı imzalanandan sonra Rusiya rəhbərliyi bəyan edib ki, Qarabağın statusu gələcək liderlərin işidir. Yəni hazırda sülh müqaviləsinə ehtiyac yoxdur. Ancaq bu günlərdə Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov dedi ki, tərəflər arasında Almatı Bəyannaməsi əsasında sülh sazişi imzalanmasını biz də dəstəkləyirik. İndiyə qədər belə açıqlama verilməmişdi.
İkincisi, Rusiya sərhəd və kommunikasiyalarla bağlı İşçi Qrupun fəaliyyətini yenidən canlandırıb və Moskvada görüş keçirilib. Bu, sülh prosesinin bir hissəsi olmaqla, Moskvanın da içərisində olduğu üçtərəfli prosesdir. Qərb bu məsələdə texniki yardım göstərmək iqtidarındadır, Rusiya qədər real imkanlara malik deyil.
Üçüncüsü, Rusiya Azərbaycanın israrlı mövqeyini yumşaltmaq üçün bəzi güzəştlərə gedir. Məsələn, Azərbaycan ekoloqları və başqa dövlət qurumlarının Qarabağ ərazisində monitorinq keçirmələrinə şərait yaradılması, daha sonra Laçın dəhlizində mini-gömrük postlarının yaradılmasının mümkünlüyü barədə açıqlama belə deməyə əsas verir.
Maraqlıdır, Rusiyanın bu siyasi reveransları hansı məqsəd daşıyır və nəyə hesablanıb?
“Regional və geosiyasi maraqlar rəsmi Moskvanı Azərbaycanla münasibətlərə daha həssas və hörmətlə yanaşmağa sövq edir”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən politoloq Elşən Manafov bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Rusiyanın münaqişə tərəfləri arasında mövcud problemlərin həlli məqsədilə irəli sürdüyü təkliflər ilk əvvəl onun Moskva razılaşmasının əldə edilməsində öz üzərinə vasitəçi olaraq götürdüyü öhdəliklərdən irəli gəlir. Almatı sazişinin tərəflər arasında danışıqlarda baza prinsipləri kimi götürülməsi məhz bu sazişin 1991-ci ilin 25 dekabrında MDB-nin ərsəyə gəlməsində oynadığı siyasi və hüquqi dəyəri ilə əlaqədardır. Zira məhz Almatı sazişi Sovet İttifaqına daxil olan digər respublikaların Belovejsk razılaşmalarına qoşulması prosesinin davamı oldu. Məhz Almatıa razılıqlarından sonra MDB-yə qoşulmuş digər respublikalar BMT-yə qəbul olundular. Beynəlxalq birliyin tamhüquqlu subyekti oldular və dövlət müstəqillikləri Sovet İttifaqındakı inzibati sərhədləri çərçivəsində tanındı. Hərçənd, Almatı sazişinə qoşulmağımız sonradan yanlış olaraq Azərbaycanın qanunverici orqanı tərəfindən ratifikasiya olunmadı (o zaman müxalifətdə olan qüvvələrin pozuculuq fəaliyyəti nəticəsində). Sovet respublikalarının inzibati sərhədləri ilə bağlı dəqiq xəritələr SSRİ Silahlı qüvvələrinin Baş qərərgahında olduğundan, tərəflər arasında mübahisələrə yol verməmək üçün rəsmi Moskva həm də bu varianta üstünlük verir. Nəhayət, Azərbaycanla münasibətlər bu ilin fevralında imzalanmış müqavilədən sonra mahiyyət etibarı ilə yeni mərhələyə daxil olub. Bu baxımdan, iki ölkə münasibətləri yeni məzmun və əhəmiyyət kəsb edir. Rusiyanın Ukraynada apardığı müharibə nəticəsində Qərbin Rusiyaya qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalar fonunda Azərbaycanın logistika imkanları artıb. Məlum dəhlizlərə çıxış imkanlarına görə Azərbaycan Rusiya üçün xüsusilə böyuk əhəmiyyət kəsb edir. Nəhayət, Rusiyanın regional və geosiyasi maraqları rəsmi Moskvanı Azərbaycanla münasibətlərə daha həssas və hörmətlə yanaşmağa sövq edir”.
Vidadi ORDAHALLI
