Azərbaycançılıq ideologiyasının dünya azərbaycanlılarının həmrəylik simvoluna çevirən ulu öndər Heydər Əliyev xaricdə yaşayan azərbaycanlılarının təşkilatlanmasına, vahid şəkildə birləşməsinə böyük töhfələr verdi. Dünya azərbaycanlıların birləşməsi, diaspor şəkilində formalaşması, lobbiçilik fəaliyyətlərini gücləndirməsi işində Heydər Əliyevin tapşırıq və tövsiyələri xüsusi rol oynadı.
Əlbəttə, xaricdə yaşayan azərbaycanlıların diaspora şəkilində formalaşması məsələsində H.Əliyevin əməyi danılmazdır. Məhz onun hakimiyyəti dövründə Azərbaycan diaspor təşkilatları cana-qana gəldi, Vətənin maraqlarını müdafiə etmək üçün hərəkətə keçdilər. Onu da vurğulayaq ki, Bakıda Dünya Azərbauycanlılarının I qurultayının keçirilməsi də ulu öndərin ideyası idi. Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayındakı çıxışında ulu öndər deyirdi: “…Əmin olduğumu bildirmək istəyirəm ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü bərpa olunacaqdır, işğal olunmuş torpaqlar azad ediləcək, yerindən-yurdundan didərgin düşmüş qaçqınlar öz doğma torpaqlarına qayıdacaqlar. Təbiidir ki, bu sahədə beynəlxalq təşkilatlarla yanaşı, Azərbaycan diasporuna da böyük ehtiyacımız var”.
Ulu öndərin dediyi bu fikirlər artıq reallaşıb və torpaqlarımız azaddır, Azərbaycanın haqq səsinin dünyaya yayılmasında Azərbaycan diasporu da önəmli rol oynayıb.
Dünya azərbaycanlılarının təşkilatlanmasına Heydər Əliyevin töhfəsi…
Dəfələrlə qeyd edildiyi kimi, ulu öndərin dövlət başçısı kimi bütün xarici səfər proqramlarına mütləq həmin ölkədə yaşayan Azərbaycan icması ilə görüşlər daxil edilirdi. Bu görüşlərlə bağlı məlumatlarda bildirilir ki, soydaşlarımızla ayrıca isti münasibətlərə köklənmiş bütün görüşlərində onları yaşadıqları ölkəyə inteqrasiya ilə yanaşı tarixi Vətənlərini də unutmamağa, onun dərdinə biganə qalmamağa, azərbaycançılıq ideologiyası ətrafında birləşməyə çağırırdı. Ulu öndər hər zaman soydaşlarımıza bu vacib məsələni tövsiyə edirdi. Ekspertlər vurğulayırlar ki, məhz həmin illərdən başlayan azərbaycanlıların təşkilatlanması başladı. Burada da 2001-ci ildə müstəqil Azərbaycanın, eləcə də bütün dünya azərbaycanlılarının həyatında tarixi hadisə kimi yadda qalan Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayının keçirilməsi ilə davam etdi.
Məhz həmin Qurultayda Ümummilli Lider Azərbaycan diasporunun güclənməsi üçün istiqamətlər müəyyənləşdirdi və tövsiyələrini verdi. O deyirdi: “Biz hamımız çox iş görməliyik ki, müxtəlif ölkələrdə yaşayan azərbaycanlılar daha da güclənsinlər, iqtisadi cəhətdən daha da möhkəmlənsinlər, yaşadıqları ölkələrin ictimai-siyasi həyatında fəal iştirak edə bilsinlər, həmin ölkələrin həyatına öz təsirlərini göstərə bilsinlər”.
Heydər Əliyev diaspor quruculuğunu dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevirib
Ekspertlər qeyd edir ki, Azərbaycan diasporunun Azərbaycan dövləti ilə birgə və qarşılıqlı fəaliyyəti Azərbaycanın yenidən müstəqilliyinə qovuşması və ümummillli lider Heydər Əliyevin ikinci dəfə hakimiyyətə gəlməsi ilə əlaqədardır. Məhz ümummilli liderin Azərbaycan rəhbərliyinə 1993-cü ildə ikinci dəfə qayıtmasından sonra, ölkəmizin diasporla bağlı vahid dövlət strategiyası müəyyənləşdi; diaspor quruculuğu Azərbaycan Respublikasının dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrildi.
Yazılanlara görə, Heydər Əliyev hələ Naxçıvan Muxtar Respublikasına rəhbərlik etdiyi dövrdə - 1991-ci ilin 16 dekabrında dünya azərbaycanlılarının birliyini yaratmağın əhəmiyyətini nəzərə alaraq, dekabrın 31-ni Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü elan etmişdi. Həmin qərar bütün dünyada yaşayan soydaşlarımızın birliyi üçün mühüm əhəmiyyətə malik olmuş, birlik ideyasının reallaşması istiqamətində stimula çevrilmişdi.
Məlumatlarda qeyd edilir ki, ölkəmiz müstəqillik əldə etdikdən sonra, Azərbaycan xarici siyasətinin qarşısında iki mühüm vəzifə dayanmışdı: birincisi, Azərbaycana suveren dövlət kimi təminatlar almaq, ikincisi, Qərblə strateji əməkdaşlıq imkanlarından faydalanaraq, ölkə iqtisadiyyatının gələcək inkişafını təmin etmək idi. Ekspertlərə görə, qeyd olunan məsələlərin həlli istiqamətində ümummilli lider Heydər Əliyev diasporun güclənməsinin mühüm rol oynayacağını yaxşı anlayırdı. Təbii ki, Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti istənilən vəziyyətdə lazımi qərarların verilməsi ilə nəticələnirdi. Bununla yanaşı, erməni diasporu tərəfindən uzun illər idi Qərb xalqları arasında Azərbaycan barəsində mənfi rəy formalaşdırılması istiqamətində planlı fəaliyyət mövcud idi. Bütün bu planların qarşısı alınmalı idi ki, bu ölkələr erməni yalanlarına uyub Azərbaycana qarşı xoşagəlməz siyasətlərini davam etdirməsinlər. Əlbəttə, burada dünya azərbaycanlılarının daha mükəmməl şəkildə təşkilatlanması zərurəti yarandırdı. Ulu öndər bu məsələyə xüsusi əhəmiyyət verirdi ki, dünya azərbaycanlıları daha güclü şəkildə təşkilatlansın. Ekspertlərin fikrincə, belə bir vəziyyətdə dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan soydaşlarımızın və həmvətənlərimizin müstəqil Azərbaycan Respublikası ilə əlaqələrinin daha da möhkəmləndirilməsi, onlar arasında birliyin və həmrəyliyin təmin olunması, habelə Azərbaycan icmaları, cəmiyyət və birliklərin fəaliyyətinin gücləndirilməsi və əlaqələndirilməsi ilə bağlı məsələlərin birgə müzakirəsi zərurətini nəzərə alaraq, 2001-ci ilin may ayınn 23-də ümummilli lider Heydər Əliyev Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayının keçirilməsi haqqında Sərəncam imzaladı. Həmin ilin noyabrın 9-u və 10-da Bakıda keçirilən Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayında 36 ölkədən 200-dən çox müxtəlif təşkilatı təmsil edən 406 nümayəndə və 63 qonaq iştirak etdi. Qurultayda diaspora nümayəndələri ilə yanaşı, Azərbaycanın 130-dan çox dövlət və ictimai qurumlarından, elm, təhsil, mədəniyyət və digər yaradıcı təşkilatlardan, 25 siyasi partiyadan 702 nümayəndə və 844 qonaq iştirak etdi. Həmin tədbir bütün dünyada yaşayan soydaşlarımızın vahid ideologiya ətrafında birləşməsi baxımından mühüm addım idi. Mətbuatda gedən fikir və rəylərə görə, dünya azərbaycanlılarının təşkilatlanmasında, xaricdəki diaspor qurumlarımızın formalaşmasında ulu öndərin atıdığı addımlar xüsusi rol oynayıb. İllərlə öz vətənlərindən iraq düşən soydaşlarımızı Vətənə Heydər Əliyevin müdrik siyasəti, qayğısı, diqqəti qaytardı. Onlar Vətənə gəldilər, vətənlə daha sıx əlaqələr yaratdılar. Əlbəttə, bütün bunların gerçəkləşməsinin səbəbkarı ulu öndər idi. Mübağiləsiz deyə bilərik ki, Heydər Əliyev Azərbaycan diasporunun memarı olub. Mətbuatda qeyd edildiyi kimi, ümummilli lider Heydər Əliyevin Vətən və xalq qarşısında göstərdiyi misilsiz xidmətlərdən biri də milli dövlətçiliyimizin möhkəmləndirilməsi baxımından həyati əhəmiyyət kəsb edən azərbaycançılıq ideyasını irəli sürməsi, onu bir ideologiya şəklində formalaşdırması və bütün dünyada Azərbaycan diasporlarının təşkilatlanması üçün ideoloji təmələ çevirməsidir.
H.Əliyevin bu sahədə həyata keçirdiyi çoxşaxəli fəaliyyət undulmazdır və bu, dünya azərbaycanlıları üçün böyük stimul rolunu oynayırdı...
İradə SARIYEVA Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
