Həyasızlığın dərəcəsinə bax ki, bir qrup erməni investoru Azərbaycanı məhkəməyə verib. Bu barədə beynəlxalq məhkəmə prosesləri üzrə ixtisaslaşan Global Arbitration Review (GAR) portalı məlumat yayıb. Erməni biznesmenlər işğal edilmiş torpaqlarda qanunsuz tikdikləri kiçik su-elektrik stansiyaları ilə bağlı iddia qaldırıblar.
Məlumatda deyilir ki, SES-ə sərmayə qoymuş erməni investorlar Enerji xartiyası ilə bağlı Beynəlxalq sazişə istinad edirlər. Guya bu saziş onlara bu obyektlərə qarşı qaldırdıqları iddiada dəstək olacaq. Erməni sərmayəçiləri Azərbaycandan 100 milyon dollar istəyirlər. Bu, Vətən müharibəsindən sonra investorlarla dövlətimiz arasında ilk məhkəmə prosesidir. İddia 19 erməni sərmayəçisi adından ABŞ-da yerləşən Willkie Farr & Gallagher hüquq firması vasitəsilə qaldırılıb. Azərbaycandan kompensasiya tələb edən erməni investorların hüquq məsələhətçiləri qrupuna İrəvanda yerləşən, Ermənistanın sabiq ədliyyə naziri Adavid Arutunyanın başçlıq etdiyi “Davit & Partners” firması və müstəqil hüquqşünas Norayr Babacanyan daxildir. Azərbaycana “fikirləşmək” üçün 3 ay vaxt verilib, bundan sonra iddia beynəlxalq arbitraj məhkəməsinə veriləcək. İddia Azərbaycanın 2020-ci ildə işğaldan azad etdiyi ərazilərdə yerləşən 18 kiçik SES-lə bağlıdır. Qeyd olunur ki, bu SES-lər Kəlbəcər, Laçın və Ağdərə rayonlarında yerləşir. 44 günlük müharibəyə qədər ermənilər burada qeyri-qanuni fəaliyyət göstəriblər və alternativ, bərpaolunan enerji sahəsinə maliyyə ayırıblar. Nəticədə Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində elektrik enerjisi istehsalı artıb, bunun bir hissəsini Ermənistana “ixrac” ediblər. Hazırda adları çəkilən SES-lər “Azərenerji”nin balansındadır.
Maraqlıdır, bu iddiaların hansısa hüquqi dayanağı olacaqmı, perspektivi varmı? Axı işğal dövründə onların ərazilərimizdə iqtisadi fəaliyyəti qanunsuz olub.
“Ermənistan Azərbaycan ərazilərini işğal etdiyi üçün, təbii sərvətləri qanunsuz taladığı üçün ölkəmizə təzminat ödəməlidir”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən hüquqşünas Şəmsəddin Əliyev bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Bu, növbəti erməni həyasızlığının bir göstəricisidir. Bu iddiaların heç bir hüquqi əsası və dayanağı yoxdur. Məsələ ondadır ki, həmin şirkətlərin Kəlbəcər və Laçında məlum iqtisadi fəaliyyəti qanunsuz olub. Çünki ərazilərimiz Ermənistan tərəfindən işğal olunub. Sözügedən şirkətlər Azərbaycanın icazəsi olmadan orada fəaliyyət göstəriblər. Hüquqi baxımdan Azərbaycana məxsus olan ərazilərdə bu cür fəaliyyət qanunsuzdur. Onların məlum fəaliyyəti hansısa beynəlxalq hüququn prinsiplərinə, humanitar normalara söykənməyib. 86,6 min kvadrat kilometr əraziyə malik olan Azərbaycan 1992-ci ilin martın 2-də Birləşmiş Millətlər Təşkilatına üzv qəbul olunub. Ondan sonra Qarabağın ətrafında yerləşən rayonlarımız işğal olunub. Belə olan halda erməni tərəfinin təzminat iddialarının necə hüquqi əsası ola bilər? Əksinə, Ermənistan Azərbaycan ərazilərini işğal etdiyi üçün, təbii sərvətləri qanunsuz taladığı üçün ölkəmizə təzminat ödəməlidir. Çünki biz işğala məruz qalmışıq, qarşı tərəf yox. Bunu törədən erməni vandalları beynəlxalq tribunal qarşısında cavab verməlidir. Ancaq nə edəsən ki, dünyada olan ikili standartlar, siyasi ədalətsizlik, Ermənistanın himayə olunması buna imkan vermir. Ermənistan işğal dövründə törətdiyi vandallıqlara görə cəzalandırılmadığı üçün onlar belə həyasızlıqlar edirlər”.
Bütün bu çətinliklərə rəğmən, hüquqşunas hesab edir ki, Azərbaycan beynəlxalq müstəvidə təzminat tələbləri ilə çıxış etməlidir.
Vidadi ORDAHALLI
