Son vaxtlar ABŞ-ın Azərbaycanın maraqlarına yönəlik 3 fəaliyyətivı Bayden Administrasiyasının ortaya konkret mövqe qoyması diqqəti cəlb edir.
Birincisi, Dövlət Departamenti rəsmisi Filipp Riker açıq şəkildə bəyan etdi ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun buraxılmasının vaxtıdır. O bunu onunla əsaslandırdı ki, MQ işləmir və onsuz da Azərbaycan və Ermənistan arasında digər vasitəçilərin iştirakı ilə danışıqlar gedir. İkincisi, ABŞ Senatında Azərbaycanla bağlı keçirilən dinləmələrdə Bayden Administrasiyasının rəsmiləri ölkəmizin maraqları ilə bağlı konkret mövqe ortaya qoydular. Ermənipərəst senatorların canfəşanlıq etməsinə rəğmən, dinləmələrdə ABŞ rəsmiləri bəyan etdilər ki, 907-ci düzəlişin dondurulması və bu çərçivədə Azərbaycana dövlət yardımının həyata keçirilməsi Birləşmiş Ştatların milli təhlükəsizlik maraqlarına uyğundur. Bununla ermənipərəst senatorların ağzından vurdular ki, düzəlişin dondurulması davam edəcək. Üçüncüsü, yayılan məlumatlara görə, ABŞ Dövlət katibi Entoni Blinkenin Paşinyanla sonuncu telefon danışığı kifayət qədər sərt olub. Dövlət katibi bir sıra protokol formalarla yanaşı, Paşinyanı sülh prosesini dəstəkləmək üçün konkret nəticələrə doğru irəliləyişi davam etdirməyə çağırıb: “Diplomatik mənbənin bildirdiyinə görə, Blinken Paşinyanla kifayət qədər sərt tonda danışıb ki, bunun da geosiyasi səbəbləri var. ABŞ tərəfi Rusiyanın münasibətlərin nizamlanmasına dair təklifləri ilə bağlı Ermənistanın siyasi sferasında səslənən mesajlardan ciddi narahatdır. Məsələ ondadır ki, Ermənistan hakimiyyəti dəfələrlə açıq şəkildə bəyan edib ki, onlar Rusiyanın təkliflərinə (Qarabağın status məsələsinin sonraya saxlanılması) tərəfdardırlar”.
Hər halda, bütün bunların demək olar eyni vaxtda baş verməsi təsadüfə oxşamır. O baxımdan ABŞ-ın Azərbaycanla bağlı siyasətində müşahidə olunan bu müsbət tendensiyaları ekspertlər necə dəyərləndirir?
“Bunun başlıca səbəbi onunla əlaqədardır ki, Vətən müharibəsindən sonra yeni reallıqlar yaranıb”
Məsələyə münasibət bildirən Böyük Azərbaycan Partiyasının sədri Elşad Musayevin fikrincə, ABŞ-ın belə mövqe sərgiləməsi bir sıra məsələlərdən irəli gəlir: “Bunun başlıca səbəbi onunla əlaqədardır ki, Vətən müharibəsindən sonra yeni reallıqlar yaranıb. Filipp Riker açıq bəyan etdi ki, Azərbaycanın mövqeyi Minsk Qrupunun fəaliyyətinə imkan vermir. Bu isə o deməkdir ki, MQ-nin saxlanılmasının bir əhəmiyyəti yoxdur. ABŞ rəsmisinin belə açıqlama ilə çıxış etməsi Azərbaycanın ortaya qəti mövqe qoyması ilə bağlıdır. Çünki Prezident İlham Əliyev dəfələrlə bəyan edib ki, MQ ölüb. İkincisi, Azərbaycanda 907-ci düzəlişin qəbul olunması ilə bağlı narazılıq olsa da, biz nəzərə almalıyıq ki, uzun illərdir bu düzəliş işləmir. Hər il 907-ci düzəliş dondurulur. Bu isə o deməkdir ki, ABŞ-ın öz dövlət maraqları var. Vaşinqton Azərbaycanın regionda çoxşaxəli strateji əhəmiyyətinin fərqindədir. Bu isə ABŞ-ın öz dövlət maraqlarına önəm verməsindən xəbər verir. ABŞ Avropanın enerji təchizatında Azərbaycanın oynadığı rolu dəstəkləyir. Üstəlik, İran amili və digər məsələlər 907-ci düzəlişin dondurulmasını zərurətə çevirir. Ən nəhayət, Blinkenin Paşinyanla sonuncu görüşündə sərt danışması o qədər də real görünmür. Ancaq bütövlükdə götürəndə, ABŞ-ın Azərbaycanla bağlı ritorikasında əvvəlki dövrlərə baxanda xeyli dəyişikliklər var. Bu da Azərbaycanın oyun qaydalarına düzgün riayət etməsi ilə bağlıdır. Çünki Azərbaycan götürdüyü öhtəlikləri yerinə yetirir, verdiyi sözə əməl edir. Ancaq bizdən fərqli olaraq, Ermənistan öz öhdəliklərinə əməl etmir. Ona görə də bizim üstünlüyümüz yaranıb”.
Ancaq bütün bunlara rəğmən partiya sədri hesab edir ki, Azərbaycan arxayın olmamalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
