Qonşu İranda davam edən etiraz aksiyalarında bu ölkədə yaşayan xristianlar da rejimin qəzəbinə tuş gəlib. İranın xristian icmasının aparıcı üzvü Yonatan Betkoliya deyir ki, təhlükəsizlik rəsmiləri dini azlıqlara sakit durmaq və hökumət əleyhinə etirazlara qatılmamaq üçün təzyiq göstərir. Yarırəsmi ISNA agentliyi Tehran Assuriya Cəmiyyətinin başçısı Yonatan Betkoliyaya istinadla artıq bu xüsusda məlumatlar da yayıb.
Yonatan Betkoliya qeyd edir ki, İslam respublikasının kəşfiyyat və təhlükəsizlik orqanları xristianların təmsilçiləri, yepiskop və Assuriya keşişlərindən xristian və assuriyalıların etirazlara qatılmasını önləməsini istəyib.
İran hakimiyyəti artıq üçüncü aya keçmiş etirazlara görə Qərbi günahlandırır, etirazçılara daha ağır divan tutulacağını bildirir. Betkoliya indiyədək etirazların kökündə xarici provokasiyaların durması fikrilə razılaşdığını bildirib. Ancaq o, ilk dəfədir İran xristianlarının bir qisminin antihökumət siyasətini dəstəklədiyini etiraf edir. İran xristianları parlamentin 5 il müddətinə üzvü olan Betkoliyanı hakimiyyətə yaxın olduğuna görə tənqid edir. İranın Birləşmiş Kilsələr Şurası daha öncəki bəyanatında İranda qadınların sistematik əzilməsini və insan haqları pozuntularını pisləyib, bütün iranlılar üçün azadlıq, ədalət və bərabər hüquqlar tələb edib. Şura məcburi hicab qaydasına qarşı çıxdığını, bunun insan haqları pozuntusu olduğunu bildirib. Bu arada İran hakimiyyətinin ölkənin qərbi Kürdüstan vilayətində etirazçılara daha güclü divan tutması xəbərləri gəlir. İnsan haqları qrupları hökumət qüvvələrinin son günlər azı 12 nəfəri öldürdüyünü bildirir. Regiona xeyli sayda silahlı əsgər yerləşdirilib. “Fərda” radiosu bildirir ki, ki, güc strukturları bu zorakılıqla etirazçıları qorxutmaq, etirazları yatırtmaq istəyir. Norveçdə qeydiyyata alınmış, İranın kürd regionu ilə bağlı xəbərlər yayan “Hengaw” insan haqları qrupundan Jina Mostajar radioya deyib: “İslam respublikası Kürdüstanda belə intensiv zorakılığa əl atmaqla İran ərazisində etirazları susdurmağa çalışır. Hakimiyyət düşünür ki, Kürdüstanda etirazları yatırmaqla ölkənin digər yerlərində insanlara xəbərdarlıq göndərəcəklər”. “Hengaw” bildirir ki, noyabrın 20-dən əsas kürd şəhərlərində azı 13 nəfər öldürülüb. Osloda yerləşən İran İnsan Haqları təşkilatının məlumatına görə, etirazlarda ümumilikdə 378 nəfər, o cümlədən 47 uşaq qətlə yetirilib. Kürdlərin sıx yaşadığı Kürdüstan, Kirmanşah, Qərbi Azərbaycan vilayətlərində azı 83 nəfər öldürülüb.
Kirmanşah vilayətindəki Cavanrud şəhərində etirazçılarla təhlükəsizlik qüvvələri arasında intensiv qarşıdurma olduğu bildirilir. Noyabrın 21-də sosial mediaya yüklənmiş videolarda küçələrə səpələnmiş yaralı etirazçılar görünür, atışma səsi eşidilir. Vilayət paytaxtı Kirmanşahda etirazçıların “Əli Xamneyiyə ölüm” qışqırdığı eşidilir. Kirmanşah əyalətinin Rəvansar şəhərində molla rejiminə qarşı etiraz edən şəxslər İran bayrağını yandırıb. Fransada yerləşən Kürdüstan İnsan Haqları Şəbəkəsinin prezidenti Fatimə Kərimi bildirir ki, Kürdüstan vilayəti hakimiyyət üçün qarabasmaya çevrilib: “Adamlar ağır bədəl ödəyirlər, ölü və yaralı sayı çoxdur, amma yenə də etirazlara davam edirlər”. Qərbi Cənubi Azərbaycan vilayətinin Məhabad şəhərində də vəziyyətin gərgin olduğu bildirilir. Sosial mediada yayılmış videolarda oraya hərbi qüvvə və texnikanın yerləşdirildiyi görünür. Fəallar şəhərdə hərbi rejim tətbiq olunduğunu deyirlər. Məlumatlara görə, təhlükəsizlik qüvvələri son bir neçə gündə Məhabadda “hərbi rejim” yaradıb, etirazçılara birbaşa atəş açıb. Qərbi Azərbaycan vilayətindən deputat Cəlal Mahmudzadə oktyabrın 27-dən bu şəhərdə 11 nəfərin öldürüldüyünü deyib. Açıqlamanı İranın “Etemad” qəzeti yayıb. İslam respublikası etnik azlıqları, o cümlədən kürdləri sıxışdırmaqda, onlara qarşı ayrıseçkilikdə ittiham olunur. Kürdlər İranın 84 milyonluq əhalisinin 10 faizə yaxınını təşkil edir. Kürdlərin çoxu sünni müsəlmanlardır. Tanınmış sünni ruhani Molavi Abdulhəmid hökumət qüvvələrini etirazçılara atəş açmaqdan çəkinməyə çağırıb. O xəbərdarlıq edib ki, repressiya regionda əhalinin narazılığını dərinləşdirə bilər. İran hakimiyyəti İraqda yerləşən “terrorçu və separatçı qrupları” və İranın kürd müxalifətini vilayətdə iğtişaşları qızışdırmaqda ittiham edib. Bunun ardınca İraqın şimalındakı qrupları dron və raket atəşinə tutub. Belə ki, İran Silahlı Qüvvələri İraqın Kürdüstan regionunda Tehrana müxalif partiyanın qərargahına və qaçqın düşərgəsinə hücum edib. “Al-Sumaria” kanalının mənbəsinin məlumatına görə, zərbə üç raketlə endirilib. İranın daha bir hücumu Ərbilin şimalındakı Bahirqa şəhərindəki qaçqın düşərgəsinə edilib. Zərbələrlə eyni vaxtda ABŞ-ın Ərbildəki konsulluğunda həyəcan təbili çalınıb. Hesab edilir ki, bununla İran ABŞ və İraqı münaqişəyə cəlb edib etirazlardan xilas olmaq istəyir.
Samirə SƏFƏROVA
