Türkiyə Silahlı Qüvvələri noyabrın 13-də İstiqlal küçəsində törədilən terror aktından sonra gecə yarısı İraqın şimalında və Suriyadakı PKK-YPG terror təşkilatı hədəflərinə qarşı hava əməliyyatları həyata keçirdi. 2022-ci il noyabrın 19-da Suriya və İraqın şimalında Türkiyə Silahlı Qüvvələri “Pəncə-Qılınc” hava əməliyyatına başlayıb.
Əməliyyat Türkiyə tarixinin ən böyük hava hərəkatıdır. Suriyanın şimalındakı Tel Rifatdan İraqın şimalındakı Asosa qədər uzanan geniş əməliyyat zonası üzrə 89 terrorçu hədəfi məhv edilib. Hərəkat İranla sərhəddən Aralıq dənizinədək 1000 kilometr uzunluqda və 200-250 kilometr dərinlikdə silahlı və silahsız PUA-lar, komanda-qərargah təyyarələrinin iştirakı ilə həyata keçirilir. Hərəkatda 50-yə yaxın döyüş təyyarəsinin iştirak etdiyi deyilir.
Bu arada Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Suriya və İraqın şimalındakı əməliyyatların təkcə hava hərəkatı ilə məhdudlaşa bilməyəcəyini deyib. Ərdoğan bu ölkələrin ərazisində quru əməliyyatlarının mümkünlüyünə işarə edib: “Bunun yalnız hava əməliyyatı ilə məhdudlaşması mümkün deyil. Bu əməliyyata nə qədər quru qoşunları, müvafiq bölmələrimizin cəlb edilməsi öyrənilir. Biz burada olan ölkələrlə artıq diplomatik əlaqələr qurmuşuq və müvafiq addımlar atırıq”.
Maraqlıdır, Türkiyənin sözügedən əməliyyatları keçirməkdə əsas hədəfi nədir?
“Türkiyə buna nail olsa, 30 illik terrorla mübarizə çərçivəsində tarixi irəliləyiş əldə edəcək”
Məsələyə münasibət bildirən politoloq Turan Rzayevin fikrincə, Türk Silahlı Qüvvələri bundan əvvəl Suriya və İraqda keçirdiyi hərbi əməliyyatlarda olduğu kimi BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsini əsas götürüb: “Həmin maddəyə görə, təkcə Türkiyə deyil, istənilən ölkə öz ərazisinə, sərhədlərinə, suverenliyinə yarana biləcək təhdidlərin qarşısını almaq üçün antiterror əməliyyatı keçirə bilər. Hazırda antiterror əməliyyatları hərbi hava qüvvələrinin istirakı ilə həyata keçirilsə də, mümkündür ki, yaxın günlər ərzində quru əməliyyatı ilə genişlənəsin. Prinsip etibarilə Türkiyənin quru antiterror əməliyyatları başlaması üçün də əsas var. Belə ki, PKK, YPG, PYD terrorçuları Türkiyənin Kilis şəhərindəki Öncüpınar sərhəd-keçid məntəqəsi və Qaziantep şəhərinin Karkamış rayonuna raket zərbələri endirib. Ankara bunu əsas göstərərək quru əməliyyatlarına başlaya bilər. Taksimdə baş verən terakt Ankaraya şərtləri öz xeyrinə dəyişə bilmə imkanını yaratdı. Ankara başlatdığı “Pəncə-Qılınc” hava hərəkatı və sonrasında başladacağı quru hərəkətı ilə buna nail ola bilər. Birincisi, Türkiyə 30 ildən artıqdır ki, ölkədə daxilində və xaricində PKK, YPG, PYD terror təşkilatları ilə mübarizə aparır. Bu mübarizə nəticəsində PKK-ya ölkə daxilində ciddi zərbələr endirilib. Lakin adıçəkilən terror təşkilatları bu gün İraqda, xüsusən də Suriyada xarici qüvvələrin dəstəyi ilə yenidən təşkilatlanır, hətta daha da güclənir. Ankara keçirəcəyi bu əməliyyatla PKK, YPG, PYD-nin Şimali İraq və Şimali Suriya qanadlarını strateji nöqtələrini və hərbi obyektlərini məhv edə bilər. İkincisi, rəsmi Ankara cənub sərhədlərində həm təhlükəsizliyi təmin etmək, həm də suriyalıların geri qaytarılmasını həyata keçirmək üçün 30 kilometrlik təhlükəsiz bölgə yarada bilər. Türkiyənin keçirdiyi “Pəncə-Qılınc” kod adlı irimiqyaslı hərbi əməliyyatlara ABŞ və Rusiyanın səs çıxarmaması diqqət çəkir. Hətta Rusiyanın nəzarətində olan hava limanlarından biri Türkiyənin hərbi təyyarələri üçün açılıb. Ankaranın əməliyyatına Rusiya və ABŞ-ın səssiz qalmasının siyasi səbəbləri də var. Rusiya hazırkı geosiyasi şərtlərdə Türkiyə ilə uzlaşmağa məcburdur. Xüsusilə də Ukrayna-Rusiya müharibəsi fonunda Ankaranın əli olduqca güclüdür. Kreml indiki məqamda Türkiyə ilə münasibətləri pisləşdirmək istəmir. Buna görə də Ankaranın Suriya və Ankarada keçirdiyi əməliyyatlara səssiz qalmaqla kifayətlənir. ABŞ-a gəldikdə isə, Vaşinqton yaxşı başa düşür ki, indiki məqamda Türkiyəyə etiraz etmək Ankaranın əlini daha da gücləndirəcək. Məsələ ondadır ki, Türkiyə tərəfi haqlı olaraq Vaşinqtonu Taksim teraktında günahkar görür. Yəni ABŞ bu teraktı birbaşa törətməsə belə, açıqca dəstəklədiyi PKK, YPD törədib. Vaşinqton Rusiya ilə gərginlik fonunda Ankaranı küsdürmək istəmir. Nəticə etibari ilə Türkiyə Suriyada və İraqda PKK, PYD, YPG terror təşkilatlarına zərbə vurmaq və 30 kilometrlik təhlükəsiz bölgəni yaratmaq üçün tarixi fürsət əldə edib. Türkiyə buna nail olsa, 30 illik terrorla mübarizə çərçivəsində tarixi irəliləyiş əldə edəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
