Belə görünür ki, Prezident İlham Əliyevin Səmərqənd çıxışı İranı əməllicə narahat edib. Məsələ ondadır ki, “Tehran Times” qəzeti İranın xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahiyanla Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovun danışığının məzmununu yayıb.
Qəzet yazır ki, Abdullahiyan fundamental konsepsiyaya - dövlətlərin ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə hörmətlə yanaşılmasının, onların daxili işlərinə qarışmaqdan çəkinməyin vacibliyindən danışıb: “Tehranla Bakı arasında problemlərin həlli üçün yeganə yol dialoqdur”.
Abdullahiyan deyib ki, bu cür fikirlər “əleydarların istismarı üçün münbit zəmin yaradır”.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Naser Kanaani isə bildirib ki, İran hər ehtiyatsız ifadəyə həddindən artıq kəskin reaksiya vermir, çünki Tehran qonşularına qarşı mehriban qonşuluq siyasətinə sadiqdir. Müntəzəm mətbuat brifinqində jurnalistlərin qarşısında çıxış edən Kanaani əlavə edib: “Heç kim İranın dözümlülüyünə zəiflik kimi baxmamalıdır. Tarixi dəqiq başa düşmək tərcih edilir. Çünki region xalqlarının tarixçəsi şəffafdır və təhrif edilə bilməz”.
Qeyd edək ki, Səmərqənddə Türk Dövlətləri Təşkilatının sammitində çıxış edən Prezident İlham Əliyev bunları deyib: “Azərbaycan dövləti xaricdə yaşayan azərbaycanlıların hüquqlarının, azadlıq və təhlükəsizliyinin qorunmasına xüsusi diqqət yetirir. Biz acı taleyin nəticəsində Azərbaycan dövlətindən ayrı düşmüş soydaşlarımızın bizim dilimizi, ənənələrimizi və mədəniyyətimizi qoruyub saxlaması, azərbaycançılıq ideyalarına sadiq qalması və öz tarixi vətənlərilə heç vaxt əlaqəni kəsməməsi üçün səylərimizi davam etdirəcəyik”.
Maraqlıdır, insan haqları nə vaxtdan ölkələrin daxili işi hesab olunur? Məgər Əliyev Səmərqənddə İrana qarşı ərazi iddiası ilə çıxış edib?
Məsələyə münasibət bildirən Aydınlar Partiyasının sədr müavini Qorxmaz İbrahimlinin fikrincə, molla rejiminin belə narahat olmasının səbəbləri başqadır: “Prezident İlham Əliyevin nəinki Səmərqənddə, ondan əvvəl dünya azərbaycanlıları və türk dünyası ilə bağlı çıxışları istər-istəməz İran kimi imperialist, insan haqları tanımayan dövlətin narahatçılığına səbəb olur. Çünki İranda 40 milyon nəfərə yaxın soydaşımız yaşayır. İlham Əliyevin Səmərqənd çıxışı da oradakı bilavasitə insan hüquqları ilə bağlı idi. Soydaşlarımızın dilinin, mədəniyyətinin qorunmasını gündəmə gətirdi. İran bu kimi məsələlərdən həmişə narahat olub. Buna başqa don geyindirməyə çalışıb. 2020-ci ilin dekabrında Bakıda keçirilən hərbi parad zamanı Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Arazla bağlı 4 misralıq şeiri İranı qaza gətirdi. Ona görə də İran mətbuatı Azərbaycan Prezidentinin fikirlərini başqa yöndə təhrif edərək diqqəti ölkə daxilindəki problemlərdən, proseslərdən yayındırmaq istəyir. Məsələ ondadır ki, İranda çox ciddi problemlər var. Əhali rejimin idarəçiliyindən bezib. Bununla belə, Cənubi Azərbaycanda müstəqillik uğrunda mübarizə başlayıb. Güney Azərbaycanda öz dövlət müstəqilliklərini bərpa etmək istəyirlər. Güney Azərbaycan müstəqil olandan sonra onlar özləri bilər hansı qonşu ilə necə davranacaqlar. İslamın əsas qayələrindən biri insan haqlarıdır. Ancaq özünü “islam dövləti” adlandıran İran milyonlarla soydaşımızın ana dilində təhsilinə imkan vermir. Ərazilərimizin 30 il işğal altında qalmasında Ermənistana dəstək verdi. Belə olan halda molla rejimi hansı islam dəyərlərindən danışır?”.
Bu baxımdan sədr müavini hesab edir ki, İrandan Azərbaycanla bağlı heç bir xoş məram gözləməyə dəyməz.
Vidadi ORDAHALLI
