Fransa Senatının Azərbaycana qarşı qəbul etdiyi absurd sənəd ölkəmizdə çox sərt tənqidlərlə qarşılanıb. Fransanın yürütdüyü bu anti-Azərbaycan siyasəti ilə bağlı cəmiyyətin əsas tələblərindən biri odur ki, biz də ermənipərəst mövqeyinə və türkəfobiya təbliğatına görə Fransa ilə bütün sahələrdə əməkdaşlığa yenidən baxmalıyıq, o cümlədən də təhsil məsələsində.
Bilirik ki, Bakıda Fransız Liseyi fəaliyyət göstərir, ali və orta məktəblərdə fransız dili, ədəbiyyatı tədris olunur, bir sözlə, Fransa ilə təhsil sahəsində əməkdaşlıqlarımız var. Təbii ki, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən fransız məktəbləri ilə bağlı da tədbirlər görülməli olduğunu deyənlər çoxdur. Bu fikirdə olanlar qeyd edirlər ki, Azərbaycana qarşı düşmən mövqe sərgiləyən ölkənin burada niyə liseyi, təhsil müəssisəsi olmalıdır?
Vüsalə Ağabəyli: “Bütün bunları Makronun məsuliyyətsiz siyasətinə qurban vermək…”
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Vüsalə Ağabəyli “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Fransanın Azərbaycana qarşı atdığı addım qərəzlidir: “Məsuliyyətsiz şəkildə verilən qərar Fransa hakim mövqeyinin həm qərəzli münasibətini, həm də analitik qabiliyyətinin zəifliyini göstərir. Əgər Avropanın mərkəzində yerləşən bir ölkənin senatı, prezidenti işğalçı dövləti və onun niyyətini dəstəkləyirsə, deməli, bu Avropa ölkəsinin özünün siyasəti də işğalçılıqdan yan keçmir. Avropa Birliyində belə siyasi məzmunlu bir ölkənin fəaliyyəti də sual altında olmalıdır. Digər tərəfdən isə, bu yanlış, düşüncəsiz qərarın verilməsində Fransa xalqının, ziyalı kütləsinin hamısının da eyni mövqedə olduğunu düşünmürəm. Prezident, senat öz şəxsi marağı və yanlış siyasəti ucbatından ölkəsini də, millətini də gözdən salır. İşğalçı dövlətin əməllərinə uyan, onun təsiri və təzyiqi ilə qərar verən heç bir dövlət humanist hesab edilə bilməz.
Lakin bu düşünülməmiş addımın qarşılığı olaraq Azərbaycanda fransız liseyinin, UFAZ-ın fəaliyyətinin dayandırılması və ya kölgə altına alınması fikrini də qəbul etmirəm. Fransa universitetləri ilə əməkdaşlıq əlaqəsinin, ikili diplom layihələrinin həyata keçirilməsi, mübadilə proqramları elmin və təhsilin inkişafı baxımından önəmlidir, Fransanın hakim mövqeyində duran bir-iki nəfərin qurbanına çevrilməməlidir. Makron bütünlüklə və ömürlük Fransa demək deyil.
Nəzərə alaq ki, Azərbaycanın bir çox fransızdilli mütəxəssisləri var, onlar Fransa universitetləri ilə əməkdaşlıq edir, qarşılıqlı şəkildə fransız-Azərbaycan dilinin, mədəniyyətinin inkişafı baxımından layihələrdə iştirak edir. Bir sıra tələbələrimiz var ki, Fransa universitetlərində təhsil alır, Fransa-Azərbaycan ədəbiyyatı, dili, tarixi və sair mövzular əsasında müqayisəli tədqiqatlar aparır. Bütün bunları Makronun məsuliyyətsiz siyasətinə qurban vermək, üstündən yalnız Makronun düşünülməmiş verdiyi qərar görə xətt çəkmək yanlışlıq olardı”.
Elçin Əfəndi: “Fransaya dirəniş göstərilməlidir, o liseydə, universitetlərdə, orta məktəblərdə fransız dilli dərslər də, şirkətlər də bağlanmalıdır”
Tanınmış təhsil eksperti Elçin Əfəndi isə fərqli düşünür. O hesab edir ki, Azərbaycana qarşı ədalətsiz mövqe tutan, ermənipərəstliyini hər addımda büruzə verən Fransa ilə bütün sahələrdə, o cümlədən də humanitar sahədə əlaqələri yenidən nəzərdən keçirmək lazımdır. E.Əfəndinin sözlərinə görə, Fransa ilə öz dilində danışmaq zərurətə çevrilib. “Fransa ilk dəfə deyil ki, Azərbaycana qarşı bu cür qərəzli addım atır, bu bizim əleyhimizə senat tərəfindən qəbul edilən üçüncü qətnamədir. Fransa prezidenti əgər senatın qəbul etdiyi qətnaməni təsdiq edərsə burada diplomatik əlaqələrin kəsilməsi kimi məsələlərin reallaşmasına səbəb olar. Hesab edirəm ki, bu, təhsil sahəsində də aktualdır. Ölkəmizdə fransız məktəbi, Fransa Azərbaycan Universiteti və sair var. Əlbəttə, Azərbaycan tərəf Fransa ilə təhsil sahəsində əməkdaşlığa yenidən baxmalıdır. Fransa senatının qəbul etdiyi qətnaməyə qarşılıq olaraq təhsil sahəsində əməkdaşlığı nəzərdən keçirməliyik. Burada söhbət həm o universitetin, həm liseyin, Fransa şirkətlərinin bağlanmasından gedir ki, Fransa səfirini çağırıb ona nota təqdim edilməlidir. Yəni Fransa yenidən belə bir bədnam qətnamə qəbul edərsə, yaxud Azərbaycan əleyhinə hansısa çağırışlar olarsa biz məcburuq ki, Fransa ilə təhsil sahəsində əlaqələri kəsək”.
E.Əfəndi qeyd etdi ki, Fransanın bu addımında həm erməni lobbisinin, erməni milyonçuların təsiri var, həm də Fransanın öz niyyətləri var, o, Azərbaycandan daha çox qaz almaq üçün bu qətnamələrdən təzyiq vasitəsi kimi istifadə edir: “Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonra Avropanın qaz təminatı məsələsində Azərbaycandan asılılığı yaranıb, Fransa da qazı daha çox və ucuz əldə etmək üçün bizə qarşı bu cür təzyiq vasitələrindən istifadə edir. Fransa bu cür bədnam əməllərini dayandırmasa, mütləq mənada bu ölkə ilə mədəni-humanitar, təhsil sahəsində olan əlaqələrə yenidən baxmalıyıq. Fransaya dirəniş göstərilməlidir, o liseydə, universitetlərdə, orta məktəblərdə fransız dilli dərslər də, şirkətlər də bağlanılmalıdır. Müvəqqəti də olsa bu addım atılmalıdır ki, Fransa səhvini anlayıb geriyə addım atsın. Onlara göz dağı verilməlidir. Biz mütləq bunu etməliyik. Fransaya qarşı adekvat addımlarımız var. O ölkəni başa salmalıyıq ki, sən edirsən, biz də qarşılığını verə bilərik”-deyə E.Əfəndi qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
