Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində artan rolu ABŞ-da da yüksək qiymətləndirilir. Eyni zamanda indi ABŞ-da belə yanaşma müşahidə edilir ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazda Vaşinqtonun əməkdaşlıq etdiyi əsas tərəfdaş ola bilər. Elə bundan irəli gəlir ki, ABŞ Azərbaycanla əlaqələri daha da dərinləşdirməyi düşünür. Bu məsələ ABŞ Senatının xarici əlaqələr komitəsində keçirilən dinləmələr zamanı özünü bir daha qabarıq büruzə verib.
ABŞ dövlət katibinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə köməkçisi Karen Donfrid həmin dinləmələr zamanı qeyd edib ki, ölkəsi Azərbaycanla ikitərəfli əlaqələrin təhlükəsizlik, iqtisadi böyümə, demokratiya və insan haqları kimi prioritet istiqamətlərinin inkişaf etdirilməsinə sadiqdir. O bildirib ki, Azərbaycan 11 sentyabr hadisəsinə erkən reaksiya verərək ABŞ-ın Əfqanıstandakı əməliyyatlarına maliyyə və hərbi qüvvə dəstəyi göstərib: “Azərbaycan maliyyə və qoşun dəstəyi ilə erkən addım atdı. 2021-ci ildə geri çəkilənədək, son günədək Əfqanıstanda Kabil Beynəlxalq Hava Limanının mühafizəsinə yardım etdi. Azərbaycanla təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq bizim milli təhlükəsizlik prioritetlərimizdəndir”. O əlavə edib ki, Azərbaycanla bu sahədə əməkdaşlıq Xəzərin enerji infrastrukturunun təhlükəsizliyini gücləndirir: “Biz Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyinə artan dəstəyini alqışlayırıq. ABŞ administrasiyası hesab edir ki, Azərbaycanın Avropa ölkələrinə enerji ixracı onların Rusiya təchizatından asılılığını azaltmağa kömək edəcək. Biz çoxdan enerji təchizatının şaxələndirilməsinin tərəfdarıyıq. Və biz görürük ki, Rusiyadan həddən artıq asılı olan bütün ölkələr başqa mənbələr axtarırlar. Və bu kontekstdə Azərbaycan mühüm rol oynayır. Və düşünürəm ki, çox mühüm rol oynamağa davam edir. Biz Rusiyadan tədarükdən uzaqlaşdıqca Azərbaycandan Avropaya neft və qaz tədarükünün həcminin artdığını müşahidə etdik”. Karen Donfrid Azərbaycanı “Azadlıq Aktı”na 907-ci düzəlişdən azad etmək qərarından da danışıb. Bu zaman komitə sədri, ermənipərəstliyi ilə tanınan Bob Menendes ABŞ-ın Azərbaycana təhlükəsizlik sahəsində yardım göstərməsinin və bu düzəlişdən azad edilməsinin qəti əleyhinə olduğunu bildirib: “Demək olarmı ki, Azərbaycan ona göstərdiyimiz yardımdan hərbi vədlər baxımından Ermənistana açıq-aşkar üstünlük verəcək şəkildə faydalanmır? Mümkün deyil. Siz burada oturub bunu deyə bilməzsiniz”. Lakin Donfrid bildirib ki, Dövlət Departamenti bu məsələlərə böyük ehtiyatla yanaşır: “Biz bu proqramlarda iştirak edən hər kəsdən soruşduq ki, onlar Ermənistan və Azərbaycan arasında aparılan danışıqlara təsirləri necə dəyərləndirirlər? ABŞ-ın yardımı Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh yolu ilə nizamlanmaya nail olmaq səylərini hər hansı şəkildə pozduğu və ya maneə olduğu barədə qiymətləndirmə varmı? Hər hansı göstərdiyimiz yardım Ermənistana qarşı hücum məqsədilə istifadə oluna bilməz. Mən açıq şəkildə bildirmək istəyirəm və hesab edirəm ki, Azərbaycana yardım ABŞ-ın milli təhlükəsizliyinin maraqlarına uyğundur, ona görə də biz sərhəd mühafizəsi üçün qeyri-öldürücü avadanlıq təqdim edirik ki, bu da İrandan gələn transmilli təhdidlərin qarşısının alınmasında əhəmiyyətli təsir göstərir. Buna görə də inanıram ki, bu, sərhəd təhlükəsizliyini dəstəkləyəcək”.
Bu arada bir maraqlı məqamı da qeyd edək ki, ermənilərin Konqresdə tərəfdarı olan Menendesin barəsində federal cinayət təhqiqatı aparılır. Nyu-Cersidən olan siyasi məsləhətçisi Maykl Solimanın sözlərinə görə, Menendesin onun barəsində təhqiqat başlanmasından xəbəri var, lakin təhqiqatın nə ilə bağlı olduğunu bilmir. Xatırladaq ki, federal prokurorluq hələ 2015-ci ildə Menendesin işini təhqiq edib. O vaxt Menendesə rüşvətxorluq barədə ittiham təqdim edilib, lakin o cəzalandırılmayıb. 2015-ci ilə aid məhkəmə sənədlərindən görünür ki, bir nəfər göz həkimi kontraktlar bağlamaqda Menendesin köməyi müqabilində ona şəxsi təyyarədə uçuşlar və başqa güzəştlər təqdim edirmiş. 2017-ci ildə Nyu-Cersidə növbəti məhkəmə prosesi ləğv edilib, çünki andlı iclasçılar yekdil qərar çıxara bilməyiblər. Yeni təhqiqatın federal orqanlar tərəfindən analoji ittihamlarla bağlı olub-olmaması hələ məlum deyil. Lakin erməni və yunan lobbi təşkilatları ilə sıx əməkdaşlıq edən Menendesin ənənəvi fəaliyyətini nəzərə alsaq, belə güman etmək olar ki, Nyu-Cersidən olan senator bu dəfə də özünün erməni ağalarından rüşvət alıb. Xatırladaq ki, Menendes Nadina Arslanyan ad-soyadlı etnik erməni qadınla evlidir. Amerika Erməni Milli Komitəsi Menendesin erməni lobbisinə xidmətini, həmçinin Türkiyəyə və Azərbaycana qarşı “layiqli” işini yüksək qiymətləndirib. İndi Menendes və onun tərəfdarlarının Konqresdə anti-Azərbaycan təşəbbüsləri əvvəlki kimi keçərli deyil. Bu, Karen Donfridin Azərbaycana yanaşması fonunda özünü göstərir. İndi ABŞ-da hesab edilir ki, Azərbaycanın İkinci Qarabağ münaqişəsindən sonrakı sülh təşəbbüsləri dəstəklənməlidir. ABŞ Dövlət Departamentinin Qafqaz üzrə baş məsləhətçisi Filip Riker Senatın xarici əlaqələr komitəsində keçirilən dinləmələrdə Ermənistanı məyus edən açıqlamalar verib. O bildirib ki, artıq ATƏT-in Minsk Qrupu mexanizmi işləmir və Vaşinqton Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh yolu ilə nizamlanmanı təmin etmək üçün yalnız Bakı və İrəvanla birbaşa qarşılıqlı əlaqə prosesində çalışır: “Mənə elə gəlir ki, o, konsensus yolu ilə bu mandata son qoya biləcəyimiz həddə çatıb. Buna baxmayaraq, mandatın özü kifayət qədər faydalıdır. Hərçənd, Minsk Qrupunun həmsədrləri arasında qarşılıqlı fəaliyyət prosesi artıq fəaliyyət göstərmir. Biz tərəflərlə onların sülh prosesində birbaşa iştirak edirik”. Qeyd edək ki, Azərbaycan da Minsk Qrupunun artıq tarixə qovuşduğunu bildirib. İndi bu yanaşmanı ABŞ da dəstəkləyir. Bu vəziyyətdə ABŞ-ın dövlət katibi Entoni Blinken Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə telefon danışığı zamanı qeyd edib ki, Bakı və İrəvan arasında münasibətlərin normallaşdırılması və sülh müqaviləsinin imzalanması üçün tarixi imkan yaranıb. Dövlət katibi ABŞ-ın bu istiqamətdə səylərini davam etdirəcəyini söyləyib. Telefon danışığı əsnasında Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsi üzrə növbəti görüşün keçirilməsi və etimad quruculuğu tədbirlərinə dair fikir mübadiləsi aparılıb. Beləliklə, bütün bunlar ABŞ-ın yanaşmasının Azərbaycanın mövqelərinə uyğun gəldiyini göstərir.
Nahid SALAYEV
