Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko, Bakı ilə İrəvan arasında münaqişənin sülh yolu ilə həlli variantlarını çoxdan təklif etdiyini söyləyib.
Bu barədə A.Lukaşenko Minskdə KTMT-nin baş katibi Stanislav Zas ilə görüşündə danışıb.
Onun sözlərinə görə, Ermənistan heç bir təkliflə razılaşmayıb və Azərbaycan prezidentinə güc tətbiqindən başqa çıxış yolu buraxmayıb: “Bir vaxtlar, məncə, biz yenidən KTMT-yə sədrlik edəndə mən bu məsələni qaldırmışdım. Mən İlham Əliyevin yanına getdim və onunla mehriban söhbət etdim. Söhbət təxminən beş-altı rayondan gedirdi. Ermənilər özləri etiraf edirdilər ki, Qarabağ xaric, buralar bizim torpaq deyil. "Yaxşı, onu geri qaytarın!" Mən bunu təklif edəndə bu ərazilər geri qaytarılsaydı, müharibə olmazdı. Rayonları geri versəydilər, bircə Qarabağın statusu məsələsi qalacaqdı. Onu da sakit rejimdə həll etmək olardı. Amma nə Serj Sarkisyan, nə də sonradan Nikol Paşinyan bununla razılaşmadı. Mən bu məsələni iki dəfə qaldırdım”.
Belarus prezidentinin açıqlamasından o da məlum olub ki, 10 il ərzində heç bir təklif həyata keçmədi: “Nə baş verdi. İlham Əliyevin güc tətbiq etməkdən başqa çarəsi yox idi. Belə davam etmək mümkün deyildi. Bir milyondan çox qaçqın gərginlik yaradırdı. Məsələ bundadır”.
Lukaşenko bir daha Azərbaycan və Ermənistanı problemin sülh yolu ilə həllinə gəlməyə çağırıb: “Naxçıvana yol açılmalıdır. Dağlıq Qarabağda bu məsələ həll olunub. İndi hansısa dağda hüdud müəyyənləşdirməyə görə bir-birini öldürməyə ehtiyac yoxdur”.
Bütün bunlar onu göstərir ki, Belarus Qarabağ məsələsinin həll olunduğunu qəbul edir. Eyni zamanda, sözügedən məsələdə rəsmi Minsk bundan sonra da Ermənistanın qaldırdığı təşəbbüsləri dəstəkləməyəcək. Yəni, Ermənistan yeri gəldi-gəlmədi KTMT-dən öz məqsədləri üçün istifadə edə bilməyəcək.
“Paşinyan istəyir ki, KTMT-dən bu məsələdə bir alət kimi istifadə etsin”
Məsələyə münasibət bildirən hərbi ekspert İbrahim Rüstəmlinin fikrincə, Lukaşenkonun səsləndirdiyi fikirlər reallığı əks etdirir: “Lukaşenko illər əvvəl bu barədə açıqlama vermişdi. Onun növbəti dəfə bunu gündəmə gətirməsi o deməkdir ki, Belarus Ermənistanın Qarabağla bağlı yeritdiyi siyasəti dəstəkləmir. Bu günlərdə Rusiya prezodenti Vladimir Putin də Valdayda çıxış edərkən bu məsələni gündəmə gətirdi. Qeyd etdi ki, bir vaxtlar Rusiya ətraf 5 rayonun boşaldılmasını Ermənistana təklif edib. Lukaşenko açıq dedi ki, Qarabağ məsələsi həll olunub və masa üzərində belə bir problem yoxdur. İndi artıq sərhədlərin delimitasiyası məsələsi gündəmdədir. Həmçinin, üçtərəfli razılaşmaya əsasən Ermənistanın öz üzərinə götürdüyü öhtəlikləri yerinə yetirməsi məsələsi gündəmdədir. Masada başqa müzakirə ediləsi məsələ yoxdur. Ermənistanın mövcud hakimiyyəti isə bütün vasitələrlə əvvəlki status-kvonu bərpa etmək istəyir. Paşinyan istəyir ki, KTMT-dən bu məsələdə bir alət kimi istifadə etsin. Belarus lideri də bəyan etdi ki, onlar buna getməyəcəklər. Nəinki Belarus, Qazaxıstan və KTMT-nin digər üzvləri də Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləyirlər. Çünki yaxşı bilirlər ki, Azərbaycan Ermənistan ərazisini işğal etməyib. Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa edib”.
Vidadi ORDAHALLI
