İranın mövcud olduğu regiondan kənar ərazilərdə də dağıdıcı fəaliyyətlə məşğul olması yeni faktlar timsalında öz təsdiqini tapmaqdadır. İranın qonşu ərəb dövlətləri, həmçinin Azərbaycanla yanaşı, Ukraynada destruktiv əməlləri bunun təsdiqidir. Rəsmi Tehranın belə dağıdıcı fəaliyyəti müxtəlif formalarda özünü büruzə verir. Məsələn, Azərbayacna münasibətdə İran ən təhlükəli, terrorçu xarakterli addımlara əl atır.
Qeyd edək ki, bu xüsusda Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti (DTX) tərəfindən maraqlı məlumat yayılıb. Qurum müəyyən edib ki, İran xüsusi xidmət orqanları tərəfindən Azərbaycan vətəndaşlarının gizli şəkildə ölkə hüdudlarından kənarda hərbi təlimlərə cəlb olunması, onların maliyyələşdirilməsi və fəaliyyətlərinin istiqamətləndirilməsi, ölkəmizin dövlət təhlükəsizliyi maraqlarına zidd olaraq istifadə edilməsi məqsədilə şantaj və digər zorakı üsullarla təsir dairəsində saxlanılması halları davam edir. Əməliyyat-istintaq tədbirləri ilə müəyyən edilib ki, İran xüsusi xidmət orqanının nəzarəti altında, radikal-ekstremist dini ideyaların aşılanması yolu ilə Azərbaycan vətəndaşlarından ibarət gizli yaradılmış qanunsuz silahlı birləşməyə rəhbərlik analoji cinayət əməllərinə görə 2018-ci ildən barələrində məhkəmənin qərarı ilə həbs qətimkan tədbiri seçilərək beynəlxalq axtarışa verilmiş, hazırda İranda gizlənən İbrahimbəyli Tohid Alim oğlu, Əsədov Rövşən Elçin oğlu, Məmmədov Orxan Kəmran oğlu, Hacıyev Elşad Elçin oğlu (Əkrəm Hacızadə) və digərlərinə həvalə edildiyi müəyyən olunub. Ötən müddət ərzində qanunsuz silahlı birləşmə tərəfindən əsasən əvvəllər müxtəlif cinayətlərə görə məhkumluğu olan, özlərini “Müsəlman Birliyi Hərəkatı” adlandırdıqları təşkilatın üzvü hesab edən şəxslərin sırasından seçilmiş Azərbaycan vətəndaşları üçüncü ölkələrin ərazisindən keçirilməklə İranın Tehran şəhərinə, orada mobil telefon və pasportları götürülməklə, əlaqələrinin gizliliyinə və konspirasiya tələblərinə dair təlimatlandırılmaqla, dini ləqəblər verilərək, təqdim olunmuş saxta sənədlərlə hərbi yük təyyarələrində Suriyanın Dəməşq şəhərinə aparılıblar. Onlar Suriya ərazisində müxtəlif odlu silahlardan istifadə qaydaları və döyüş taktikasının öyrədildiyi hərbi təlimlərə cəlb edilib, təlimlərdə iştirak etmiş hər bir şəxsə təqdim olunan qəbzlərə imza etdirməklə müxtəlif məbləğlərdə pul vəsaitləri verilib. Həyata keçirilmiş əməliyyat-axtarış tədbirləri zamanı qanunsuz silahlı birləşmələrin hərbi təlimlərində iştirakı müəyyən edilən 19 nəfər Azərbaycan Respublikası vətəndaşı istintaqa cəlb olunub, qanunsuz silahlı birləşmə və onun tərəfindən təşkil edilmiş hərbi təlimlər barədə çoxsaylı dəlillər, qanunsuz yollarla Azərbaycana keçirilmiş müasir inkişaf, dünyəvi dövlət ideyalarına qarşı radikal, dini-ekstremist münasibəti təbliğ edən, yayılması Azərbaycanda qadağan edilmiş müxtəlif kitablar, videomateriallar aşkar edilərək götürülüb. Bütün bunlar İranın Azərbaycana qarşı məkrli siyasətinin növbəti faktiki təzahürüdür.
İran qonşuluğunda yerləşən digər ölkələrə qarşı da bədnam niyyətə söykənən siyasət yürüdür. Məsələn, Səudiyyə Ərəbistanına İran bu gün böyük təhdid yaradır. Bu, ABŞ-da da ciddi narahatlığa yol açıb. “Reuters” agentliyi ABŞ Milli Təhlükəsizlik Şurasının (MTŞ) sözçüsünə istinadən məlumat yayıb ki, ABŞ İrandan Səudiyyə Ərəbistanına qarşı təhdidlərdən narahatdır və lazım gələrsə, cavab verməyə hazırdır. O, ABŞ-ın bölgədəki maraqlarını və tərəfdaşlarını çəkinmədən müdafiə etmək niyyətində olduğunu vurğulayıb: “Biz təhdidlərdən narahatıq və səudiyyəlilərlə hərbi və kəşfiyyat kanalları vasitəsilə daim əlaqə saxlayırıq”. İran bu gün Ukrayna üçün də ciddi təhdid mənbəyidir. Qərb dövlətlərindən birinin rəsmilərinə istinadla CNN telekanalı bildirir ki, İran Rusiyaya Ukraynada istifadə üçün 1000 vahid silah göndərməyə hazırlaşır. Bildirilir ki, Tehran Moskvaya yaxınmənzilli “yer-yer” tipli ballistik raketlər və əlavə olaraq zərbə dronları verəcək. İranın Rusiyaya göndərdiyi iddia olunan son partiyaya 450 PUA daxil idi. Rusiya bu dronlardan Ukraynanın enerji və mülki infrastrukturuna ağır zərbələr vurmaq üçün istifadə edib. CNN xatırladır ki, bu hücumlar zamanı mülki əhali arasında da itkilər olub. Kanalın mənbələri bildirirlər ki, silahların yeni partiyası Rusiyaya bu ilin sonlarına qədər göndərilməlidir.Kiyev hesab edir ki, Rusiya böyük bir ehtimalla sözü gedən raketləri Ukraynanın şimal sərhədində yerləşdirəcək. “Ukrainskaya pravda” qəzeti Ukrayna Müdafiə Nazirliyinə istinadla yazır ki, bu raketlərə qarşı effektiv müdafiə yoxdur. Bu da qeyd olunur ki, İran raketləri Rusiyanın “İskəndər-M” raketlərinə bənzəyir. Ukrayna Müdafiə Nazirliyi iddia edir ki, Rusiyanın bu tip raketləri tükənməkdədir. Kiyev Moskvanı İran dronları ilə mülki onbyektlərə zərbə endirməkdə ittiham edir. Ukrayna tərəfi bildirir ki, indiyədək İran istehsalı olan 300-dən çox PUA vura bilib. İran rejimi ölkə daxilində də fəaliyyətini zorakılıq üzərində qurub. Rejimə etiraz edənlərə divan tutulması bunun təsdiqidir. Almaniya kansleri Olaf Şolts bu fonda qeyd edir ki, Avropa İttifaqının İrana qarşı sanksiyaları vacibdir. O, İrandakı etirazlarda dinc nümayiş keçirən insanların öldürülməsindən narahatlığını bildirib: “Biz təhlükəsizlik qüvvələrinin güc tətbiqini pisləyirik”. Şolts İran xalqının yanında olduqlarını söyləyib. Xatırladaq ki, İran əxlaq polisi sentyabr ayında 22 yaşlı Məhsa Əminiyə hicab qaydalarına riayət etmədiyinə görə təzyiqlər göstərib və onu qətlə yetirib. Bundan sonra ölkədə kütləvi etirazlar başlayıb. Rəsmi Tehran etirazları amansızlıqla yatırıb, eləcə də internetin bağlanması da daxil olmaqla digər məhdudlaşdırıcı tədbirlərə əl atıb. Yerli hüquq müdafiəçiləri ən azı 300 nəfərin öldürüldüyünü bildirirlər.
Tahir TAĞIYEV
