Oktyabrın 31-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putin və Ermənistan Respublikasının baş naziri Nikol Paşinyan ilə görüşü olub.
Görüş Rusiyanın Soçi şəhərində baş tutub. Bu görüş müharibənin bitməsindən sonra Rusiyada üçtərəfli çərçivədə təşkil edilən sayca 3-cü görüşdür. İki saatdan artıq davam edən danışıqlardan sonra liderlər tərəfindən birgə bəyanat qəbul edilib.
Adıçəkilən bəyanatı bir neçə aspektdən qiymətləndirmək olar. Azərbaycanın əldə etdikləri kontekstində bəyanatı qiymətləndirsək, Bakının maraqlarına zidd məqamların olmadığını qeyd edə bilərik. Digər görüşlərdə olduğu kimi Qarabağ və status anlayışlarından istifadə olunmadı. Bu anlayışların masaya gətirilməməsi həm Rusiyanın, həm də Ermənistanın Qarabağ məsələsinin Azərbaycanın daxili işi oluğunu qəbul etməsi deməkdir. Bununla yanaşı, keçirilən üçtərəfli görüşün yekunları ilə bağlı Soçi Bəyanatında belə bir məqam var: “Biz güc tətbiq etməkdən və ya onun tətbiqi ilə hədələməkdən çəkinməyə, bütün problemli məsələləri BMT Nizamnaməsinə və 1991-ci il Alma-Ata Bəyannaməsinə uyğun olaraq yalnız suverenliyin, ərazi bütövlüyünün və sərhədlərin toxunulmazlığının qarşılıqlı tanınması əsasında müzakirə edərək həllinə razılaşdıq”.
İstənilən halda Söçi Bəyanatında ərazi bütövlüyü məqamının olmasını ekspertlər necə dəyərləndirir?
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən politoloq Məhəmməd Əsədullazadə buna bir neçə aspektdən yanaşdı: “Soçi görüşündə Azərbaycan üçün müəyyən bir plan qurulmuşdu. Biz bunu Xankəndində mitinq və Nikol Paşinyanın anti-Azərbaycan çıxışlarında şahidi olduq. Ancaq Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli və prinsipial mövqeyi nəticəsində demək olar ki, Soçi görüşü Azərbaycanın istədiyi kimi oldu. Qəbul edilən Bəynnamə, indiyə qədər Ermənistanla Azərbaycan arasında qəbul edilən bəynnamələrə sadiqliyi təsbit edir. Burada Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün toxunulmazlığı qeyd edilir. Halbuki, Soçi görüşündə Qarabağdakı ermənilərə status məsələsini Rusiya tərəfi qaldiracaqdı. Lakin prezidentimizin dediyi kimi, münaqişə bitib və bu istiqamətdə danışılacaq hərhansı bir məsələ yoxdur. Göründüyü kimi, V. Putinlə və N. Paşinyan görüşün istənilən nəticəni vermədiyini qəbul etdilər. Ona görə də bu görüş sadəcə Rusiyanın Brüssel formatına qarşı bir proses kimi ortaya atılmışdı. Bu da nəticəsiz oldu. Azərbaycanın razılığı olmadan hərhansı bir sənəd qəbul edilə bilməz. Soçi görüşüdə məhz bu qəbildən idi. Demək olar ki, biz istədiyimiz şəkildə oldu”.
Politoloq onu da əlavə etdi ki, Rusiyanın vasitəçiliyi imitasiyadır.
Vidadi ORDAHALLI
