Rusiya prezidenti Vladimir Putin “Valday” beynəlxalq diskussiya klubunun plenar iclasında çıxış edərkən bildirdi ki, Rusiya Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsinin bağlanması ideyasını dəstəkləyir, amma İrəvanı buna məcbur edə bilməz:
“Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh sazişi lazımdır, amma biz İrəvanı məcbur və ya diqtə edə bilmərik. Əgər Ermənistan xalqı və rəhbərliyi hesab edirsə ki, sülh müqaviləsinin hansısa variantını seçmək lazımdır, başa düşdüyüm qədər, bu, Vaşinqton planıdır və Azərbaycanın Qarabağ üzərində suverenliyinin tanınmasını özündə əks etdirir. O zaman buyursunlar”.
Daha sonra Putin qeyd edib ki, Rusiya Ermənistana beş rayonu Azərbaycana verib, iki rayonu – Kəlbəcərlə Laçını Qarabağla əlaqə üçün saxlamağı təklif edib: “Biz uzun illər ərzində Ermənistan tərəfi ilə dialoq apardıq və Qarabağ məsələsinin nizamlanması ilə bağlı təklif etdik ki, gəlin münasibətlərin normallaşması ilə bağlı hərəkət edək. Axı Ermənistan faktiki olaraq Azərbyacanın yeddi rayonuna nəzarət edirdi. Təklif etdik ki, iki rayonu saxlasın. Hansısa mərhələdə Azərbaycan tərəfi ilə razılaşarıq. Beş rayonu verin. Onlar lazım deyildi. Saxlamaq mənasızdır. Onlar boş qalan rayonlardır, insanlar ordan gedib, faktiki olaraq həmin ərazilərdən qovulub. Onlar niyə saxlanılmalıdır? Bunun heç bir mənası yoxdur. Amma Qarabağla əlaqəsi olan iki rayon olduqca böyükdür. Hesab edirik ki, qaçqınların ora qaytarılması ədalətli olardı. Bu, ümumilikdə regionda vəziyyətin normallaşması üçün yaxşı addım olardı. Lakin Ermənistan rəhbərliyi öz yolu ilə getdi. Məlum olduğu kimi, bu da bugunki vəziyyətə gətirib çıxardı”.
Maraqlıdır, Putin niyə Ermənistana qarşı belə açıq danışır? Axı o heç vaxt belə açıq danışmazdı. Putin illər əvvəl Rusiyanın Ermənistana təklif etdiyi variantları indi niyə açır? Niyə 5 rayondan söhbət gedir? Axı bizim 7 rayonumuz işğal altında idi.
“Putin bununla qərbmeylli siyasi xəttinin qəbuledilməz olduğunu erməni ictimaiyyətinə dolayı yollarla çatdırmaq istəyir”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən AMİP-in sədr müavini Afsəddin Nəbiyev Putinin illər sonra belə danışmasını bir sıra faktorlarla əlaqələndirdi: “Görünən odur ki, dünyada baş verən gərginliklər fonunda Rusiya prezidenti Putin Ermənistanın qərbmeyilli siyasi xəttinin qəbuledilməz olduğunu erməni ictimaiyyətinə dolayı yollarla çatdırmaq istəyir. Çünki görür ki, ermənilər öz gələcəklərini Qərbə sığınmaqda görür. Putin bunun fərqində olduğu üçün incikliyini bu formada ifadə edir. Fikrimcə, əsas səbəb bununla bağlıdır. Belə baxanda, onun Ermənistanla bağlı dediklərində yeni nəsə yoxdu. Putin sublimativ mesajlarla erməni siyasi cameəsinə çatdırır ki, Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsidir. Bütün dünya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyır. Belə olan halda Putin erməni ictimaiyyətinə çatdırmaq istəyir ki, Qərb dövlətləri və yaxud Birləşmiş Ştatlar münaqişənin tamamlanma mərhəsində nəyi "kəşf" etmək istəyir. İndi çox aydın şəkildə görünür ki, Ermənistan sülhə yaxınlaşmaq istəyini ortaya çıxaran kimi, bir çox dövlətlər narahat olmağa başlayır. Ermənistan bu dövlətlərin əlində elə bir alətdir ki, bu alət olmadan bir çox dövlətlər Cənubi Qafqazda siyasi maraqlarını təmin edə bilmir. Ona görə də Ermənistan qapazaltı dövlət olaraq hansısa müstəqil qərar qəbul etmək imkanından tamamilə məhrumdur. O ki qaldı 5 rayon söhbətinə, münaqişə dövründə bu məsələ ara-sıra mətbuata sızan məlumatlar sırasında olub. Erməni diplomatları bu məsələni bir başqa cür təqdim edirdilər. Guya Azərbaycan tərəfi danışıqlar zamanı tələb edir ki, işğalda olan rayonları qaytarın, sonra Qarabağ məsələsini həll edərik. Biz də razılaşmırıq, Qarabağın "statusu" üçün zəmanət tələb edirik. 44 günlük savaşdan sonra məlum oldu ki, erməni diplomatlarının mətbuata sızdırdığı məlumatların heç bir əsası olmayıb. Yalan məlumatlar tirajlayıblar. Ən əsası, bütün dünyaya bəlli oldu ki, keçmişdə baş vermiş danışıqlar zamanı Azərbaycanın ərazi bütövlüyü müzakirə mövzusu olmayıb. Sadəcə, Azərbaycan dövləti bu münaqişənin dinc yollarla həll olunmasına çalışırdı. Müharibənin olmasını istəmirdi. Beynəlxalq güclər bu məsələdə haqq-ədalətin təmin olunmasına vecsiz yanaşdılar. Ermənistana heç bir siyasi təzyiq göstərilmədi, sanksiyalar tətbiq olunmadı. Azərbaycan dövləti beynəlxalq təşkilatların həll edə bilmədiyi məsələni uğurla sonlandırdı. İndi də belə açıqlamalar Ermənistan cəmiyyəti üçün nəzərdə tutulur. Açıq mətnlə olmasa da deyilir ki, ən münasib təklifləri geri çevirdikcə bütün şanslar itirillir. Ermənistan hazırda elə bir bataqlığa batıb ki, onu bu bataqlıqdan heç bir dövlət xilas edə bilməz. Necə deyərlər, "Qonşuya ümidli olan şamsız qalar". O da ola, okeanın o tayındakı "qonşu". Məsələnin məğzi ondan ibarətdir ki, Ermənistan bir dövlət kimi siyasi səhnədə qalmağı düşünürsə, bölgədə baş verən geosiyasi vəziyyəti düzgün qiymətləndirməli, sülhə imza atmalı, reallıqla barışmalıdır”.
Partiyanın sədr müavini hesab edir ki, əks halda bu ölkə uçurumun dibinə enməkdə davam edəcək.
Vidadi ORDAHALLI
