Məlum olduğu kimi, oktyabrın 6-da Praqada keçirilən görüşdə Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsindən sonra İrəvan ilk dəfə olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün tanıdığını bəyan etdi. Bununla yanaşı, Praqa bəyanatında Dağlıq Qarabağın adı çəkilmədi. Buradan belə çıxır ki, o, tərəflərin pərdə arxasında artıq başlatdıqları Ermənistan-Azərbaycan dialoqunun ayrıca istiqaməti olaraq ayrılır.
Praqada Prezident İlham Əliyev Cənubi Qafqazda sülhü və sabitliyi təmin etmək üçün Bakı, İrəvan və Tbilisinin iştirakı ilə üçtərəfli platforma yaratmağı təklif edib. Platforma bir sıra məsələləri əhatə edir. İlham Əliyev Cənubi Qafqazda sülh və sabitliyin təmin olunması baxımından Azərbaycan-Gürcüstan-Ermənistan, yəni üçlü formatda vahid müzakirə platformasının yaradılmasının vacibliyini qeyd edib. Deyib ki, burada da enerji, kommunikasiya və qarşılıqlı maraq doğuran digər məsələlər müzakirə edilə bilər. Diqqəti çəkən məqam odur ki, İkinci Qarabağ müharibəsi başa çatdıqdan sonra Türkiyə Azərbaycanla birlikdə Qafqaz Sülh Platforması yaradılması ideyasını təklif edib, amma bu təklif İrəvan və Tbilisidə dəstəklə qarşılanmadı. Söhbət Rusiya və İranın da iştirakının nəzərdə tutulduğu 6-lıq formatından gedir. Məsələn, Ermənistanı formatda Türkiyənin iştirakı, Qarabağın ermənilər məskunlaşan ərazisinin statusunun qeyri-müəyyənliyi qane etmirdi. Gürcüstan isə formatda Rusiyanın iştirakını istəmirdi. Bu dəfə isə Əliyevin üç Cənubi Qafqaz dövlətini əhatə edən kompromisli ideyası İrəvan və Tbilisinin etiraza səbəb olmadı.
O baxımdan, Praqa görüşündə Prezident İlham Əliyevin üçtərəfli platforma yaratmaq təklifinin qəbul olunması önəmli məqamdır.
“Belə formada qarşılıqlı müzakirələrin aparılması daha əlverişlidir, nəinki hansısa digər dövlətlərin prosesə ortaq olması”
Məsələyə münasibət bildirən Aydınlar Partiyasının sədri Qulamhüseyn Əlibəyli hesab edir ki, bir sıra məsələlərdə Cənubi Qafqaz ölkələrinin ortaq razılığa gəlməsi müsbət haldır: “Çünki regionun problemlərini, təhlükəsizlik, inkişaf məsələlərini həmin region dövlətləri özləri həll etməlidir. Altılıq formatı müəyyən geosiyasi və digər səbəblərdən baş tutmadı. Ancaq biz nəzərə almalıyıq ki, Cənubi Qafqazda 3 dövlət yerləşir. Tərəflər ortaya iradə qoymalıdır. Bu, xüsusən Ermənistana aiddir. Ermənistan müstəqil siyasi iradə ortaya qoymalıdır. Azərbaycana qarşı ərazi iddialarına son qoymalıdır. Münasibətlərin nizamlanması ilə bağlı real addımlar atmalıdır. Bu da daha çox üzbəüz oturmaqdan keçir. Belə formada qarşılıqlı müzakirələrin aparılması daha əlverişlidir, nəinki hansısa digər dövlətlərin prosesə ortaq olması. Türkiyə onsuz da Azərbaycanla bağlı məsələlərdə hər zaman ədalətli mövqe tutub. Ona görə də hesab edirəm ki, Prezident İlham Əliyevin təklifi əsasında Bakı, İrəvan və Tbilisinin iştirakı ilə üçtərəfli platformanın yaradılması problemlərin daha tez həllinə təkan verəcək”.
Bir sözlə, partiya sədri sözügedən platformanın səmərəli fayda verəcəyi qənaətindədir.
Vidadi ORDAHALLI
