Rusiyadan qoparaq Qərb orbitinə yuvarlanmaqda olan Ermənistanın Kremlin təsir dairəsindən tam azad olması məqsədilə indi ABŞ və Fransanın daha aktiv şəkildə hərəkətə keçməsi müşahidə olunur. Bunu Ermənistan rəsmiləri özləri də etiraf edir.
Məsələn, hakim Vətəndaş müqaviləsi” partiyasının üzvü Qaqik Melkonyan bildirir ki, Vaşinqton sıx əməkdaşlıq müqabilində Ermənistanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatından (KTMT) çıxmasını təklif edib: “KTMT-dən çıxsaq, ABŞ bizə silah satacaq. Bu onların ilkin şərtidir. Bəli, KTMT-dən çıxmağımızı istəyirlər”. Artıq “Vətəndaş Müqaviləsi” fraksiyasında Ermənistanın KTMT-dən çıxması və ya üzvlüyünün dayandırılması ilə bağlı müzakirələr başlayıb. Məhz bu durumda o da bəllidir ki, Ermənistan KTMT çərçivəsində Qazaxıstanda keçiriləcək hərbi təlimlərdə iştirak etmir. Sentyabrın 26-dan oktyabrın 8-dək Cambul və Almatı vilayətlərində KTMT-nin çevik reaksiya kollektiv qüvvələri ilə “Qarşılıqlı fəaliyyət-2022”, “Poysk-2022”, “Eşelon-2022” hərbi təlimləri keçirilir. Bununla bağlı KTMT-yə üzv ölkələrin hərbi qulluqçuları Qazaxıstana gəlib. Qoşunların hərəkəti zamanı komanda xidməti, zenit müdafiəsi və kompleks təminat məsələləri işlənir. Ermənistan KTMT-yə üzv olan yeganə ölkədir ki, yuxarıda qeyd olunan hərbi təlimlərdə iştirakdan imtina edib. Erməni politoloq Robert Gevondyanın fikrincə, bu, Ermənistanın demarşı deyil, daha çox İrəvanın müstəqil qərarlar qəbul etməyə qadir olduğunu digər tərəfdaşlara göstərmək üçün atılan siyasi addımdır: “KTMT-dən çıxmaq prosesinə hələlik başlanmasa da, KTMT-nin mane olacağı müəyyən imkanlar yaranarsa, Ermənistan da həmin prosesə başlaya bilər. Yəni bu, Ermənistana qarşı gözləmə mövqeyi tutmuş və ya kiçik addımlarla irəliləyən tərəfdaşlara bir mesajdır”. O vurğulayıb ki, bu yolla Ermənistan Rusiyadan asılı olmadığını göstərmək istəyir: “Ermənistanda hazırda kifayət qədər ciddi təhlükəsizlik təhdidləri var. Üstəlik bu, Rusiyanın Ukraynadakı münaqişəyə tam qarışdığı və diqqəti səfərbərliklə bağlı situasiyalardan yayındırdığı bir şəraitdə olduqca təhlükəlidir, bütün bunların kontekstində Ermənistana qarşı cəza tədbirlərini proqnozlaşdırmıram”. Erməni politoloq Ruben Mehrabyan Ermənistanın mövqeyini müsbət qiymətləndirir: “Bunun da müsbət nəticələri olacaq. Ümumiyyətlə, o təşkilat bizim heç nəyimizə gərək deyil”. Çox maraqlıdır ki, Rusiyaya yaxın olan Ermənistanın siyasi qüvvələri də Kremlə xəyanət yolu seçiblər. Ermənistanın ikinci prezidenti Robert Köçəryanın sonuncu mətbuat konfransında səsləndiridiyi fikirlər bunun konkret təzahürüdür. Onun sözlərinə görə, Rusiya bu gün Ukraynadakı vəziyyət, eləcə də müttəfiqi Ermənistanın məğlubiyyəti ilə sıxışıb. Sabiq prezident vurğulayıb ki, Rusiya Cənubi Qafqaz regionunda bundan sonra da təmsil olunacaq və onu Azərbaycanla münasibətlərdə öz maraqlarını müdafiə etməkdə ittiham etmək indi doğru görünmür: “Biz heç nə etmirik və sonra müttəfiqimizin Azərbaycanla fəal əlaqələr qurmasından şikayətlənirik. Biz də çalışmalıyıq Rusiyanı inandıraq ki, Ermənistan hələ də regionda nəyisə ifadə edir və belə siyasətlə Kreml bizi itirə bilər. Bununla belə, biz Rusiya Federasiyası ilə münasibətləri tam korlaya bilmərik”. Rusiya ilə müttəfiqlik yaratmaq tərəfdarı olaraq qalıb-qalmadığı sualını cavablandıran eks-prezident bildirib ki, indiki mərhələdə bu, Ermənistan üçün həll yolu deyil. Köçəryan eyni zamanda qeyd edib ki, anti-Rusiya əhval-ruhiyyəsini qabartmaq ilk növbədə Ermənistana zərər verəcək və bunu başa düşmək lazımdır.
Köçəryan onu da qeyd edir ki, KTMT-dən çıxmaq indiki halda Ermənistan hökumətinin daha bir axmaqlığı olardı: “Sadəcə, bu təhlükəsizlik sisteminə yeni komponentlər əlavə etmək lazımdır. Bunu Rusiya tərəfinə izah edə və ya İranın iştirakı ilə üçtərəfli format formalaşdıra bilərsiniz. Çünki bütün tərəflərin maraqları üst-üstə düşür”. Regionda Azərbaycanla yanaşı Türkiyənin qarşısının alınmasına gəlincə, Köçəryan əmindir ki, bu gün nə Rusiya, nə ABŞ, nə də Fransa bunu edə bilər. Eks-prezident qeyd edir ki, bu ölkələrin liderlərinin milli maraqların qorunmasında ustad dərsi nümayiş etdirən Türkiyə lideri Rəcəb Tayyib Ərdoğana heç bir təsiri yoxdur. Ermənistanın keçmiş müdafiə naziri David Tonoyan isə qeyd edir ki, ölkəsinin üzləşdiyi yeni problemlər fonunda Qərb və Ermənistan arasında əməkdaşlığın inkişafı ideyası da yeni deyil: “Praktiki baxımdan, 2020-ci ilin noyabrından sonra Qərb dövlətlərinin Ermənistan və Azərbaycana silah tədarükünə qoyulan siyasi məhdudiyyətləri aradan qaldırıb-qaldırmadığını bilmirəm. Əgər bu məhdudiyyətlər aradan qaldırılmayıbsa, o zaman qüvvədədir. KTMT-yə üzvlüyümüz heç vaxt Qərblə hərbi alqı-satqı aparmağa əsl maneə olmayıb, bu süni mifdir. Onu da qeyd edim ki, silah və sursat alqı-satqısı ictimai çıxışları deyil, susmağı xoşlayır”. Tonoyan qeyd edib ki, Ermənistanın KTMT-yə üzv olmasının Azərbaycan üçün çəkindirici amil olması da mifdir: “İndi onun da dağılmasının şahidi oluruq. Ermənistanın KTMT-yə üzvlüyü başqa çoxsəviyyəli təhlükəsizlik məqsədləri güdür. Üstəlik, KTMT Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin sərhədlərimizi qorumasına heç bir şəkildə mane olmur”.
Samirə SƏFƏROVA
