Ermənistanın birinci prezidenti Levon Ter-Petrosyanın bu ölkənin İctimai Televiziyasına müsahibəsində səsləndiridyi fikirlər erməni ictimai-siyasi dairələrində geniş müzakirə predmetinə çevrilib. Ter-Petrosyan Ermənistanın Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərinin sahmana salınmasının labüdlüyünü qeyd edib: “Bizi çətin, ağrılı və heç birimizin ürəyinə yatmayacaq qərarlar gözləyir. Azərbaycanla və Türkiyə ilə müqavilələr imzalanmalıdır. Lakin elə məqam olur ki, başqa yol yoxdur”.
Onun sözlərinə görə, əgər heç bir sənəd imzalanmazsa, barışığa gəlinməzsə, Ermənistan yenidən dövlət quruculuğuna başlamalı olacaq. Çünki indiki halda Ermənistan dövlətçiliyi məhv olacaq. O, müxalifətin Nikol Paşinyandan qurtulduqdan sonra Ermənistan üçün daha əlverişli şərtlərlə sülh sazişi imzalamağın mümkünlüyünə ümid etməsini sadəlövhlük adlandırıb. Xatırladaq ki, Ermənistanın 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsində məğlubiyyətindən sonra müxalifət Paşinyanın istefasını tələb edir. Müntəzəm olaraq etiraz aksiyaları, mitinqlər keçirilir. Müxaliflər deyirlər ki, məğlub olmuş ölkə rəhbəri Ermənistan adından bərabərhüquqlu danışıqlar keçirmək iqtidarında deyil və o yalnız kapitulyasiya sənədi imzalaya bilər. Ter-Petrosyan hesab edir ki, bu gün hakimiyyətə kim gəlirsə gəlsin, eyni və ola bilər ki, bundan daha pis şərtlərlə sənəd imzalamalı olacaq. Levon Ter-Petrosyan ölkədə yaranmış vəziyyətin ötən həftə bütün ermənilərin katolikosu II Qareginin Eçmiədzin iqamətgahında sabiq Ermənistan prezidentləri Robert Köçəryan, Serj Sarkisyan və “DQR-in prezidentləri” Arkadi Qukasyan, Bako Saakyanın iştirakı ilə müzakirə olunduğunu bildirib. Sabiq prezident hazırkı vəziyyətdə ümummilli birliyin vacibliyini qeyd edib. Onun sözlərinə görə, bu taleyüklü məqamda fikir ayrılığı, ziddiyyətləri, mübahisələri bir yana qoymaq və iqtidarla müxalifət arasında dialoq qurmaq tələb olunur: “Bütün qərarlar bizim üçün pis olacaq. Bütün bu pis seçimlərdən ən az ağrılısını seçməkdə çətinlik görürəm. Bu bizim gözləntimizdir və bunu başa düşmək üçün biz bu məlumatlara sahib olmalıyıq, indiki halda həmin məlumatlar yalnız Paşinyandadır. Mən daha çox deyəcəyəm və bundan qorxmuram, Paşinyan da bu sənədi imzalamaqdan qorxur. Hansı sənədi imzalayırsa, deyəcəklər: satqın, türk və sair. Fikrimcə, əgər birlikdə ən az ağrılı variantı seçsək, Paşinyana belə əlimizi uzadacağıq və beləliklə, bu razılaşmaların məsuliyyətini öz üzərimizə götürəcəyik”. Birinci prezident əmindir ki, bu gün də az-çox dözülən həll yolu tapıla bilər, lakin daxili iğtişaşlar davam edərsə, Ermənistan daha da zəifləyəcək, Azərbaycan və Türkiyənin tələbləri artacaq. Lakin indi bəlli olur ki, Serj Sarkisyan və Robert Köçəryanın rəhbərlik etdiyi qüvvələr Ter-Petrosyanın Nikol Paşinyanla dialoq təklifini mümkün saymır, onun istefasını tələb etməkdə davam edir. Paşinyanın başçılıq etdiyi “Vətəndaş müqaviləsi”nin isə müxalifətdən bir gözləntisi var: onların Ermənistanın dövlət maraqlarına xidmət etməsinə mane olmamaq.
Müxalifətin “Hayastan” fraksiyasının deputatı Qeqam Manukyan birinci prezidentin Paşinyanla dialoq təklifinə toxunaraq, Ter-Petrosyanın indiki baş nazirə qarşı əvvəllər səsləndirdiyi tənqidi fikirləri xatırladıb: “Levon Ter-Petrosyan özü ilə ziddiyyət təşkil etməyə başlayıb. Bir neçə ay əvvəl o, Nikol Paşinyanı yalançı elan etdi. Dedi ki, ona hətta sənəd təqdim oluna bilər, amma o bunun nə ilə bağlı olduğunu, nədən söhbət getdiyini başa düşməyəcək. İndi Levon Ter-Petrosyanın sözlərinə görə, hansı təkliflərin səsləndiyini anlamayan yalançı Nikol Paşinyan masa arxasına əyləşsə, ona dəstək vermək lazımdır”. Manukyan Ter-Petrosyanın Ermənistanın alternativi olmadığını və təslim müqaviləsi imzalamalı olduğunu deməsini qəbuledilməz hesab edir: “Levon Ter-Petrosyan deyir: Qarabağ bitdi, Artsaxı unudun, ondan sonra deyir: yaxşı, təslim oluruq, Azərbaycanın dediyini qəbul edək. Ter-Petrosyan heç bir bəyanatla çıxış etmədi, özünütəşkilat, müqavimət, ictimai birləşmə çağırışları etmədi. Levon Ter-Petrosyanın səsləndirdiyi tezislər bir cümlədən ibarətdir: Azərbaycan nə tələb etsə, onu qəbul etməyə hazır olmalıyıq. Sadəcə, indi onun təklif etdiyi düstur, dialoq düsturu “Nikolu xilas et” düsturudur”. “Şərəf duyuram” müxalifət fraksiyasının rəhbəri, respublikaçı Hayk Mamicanyanın sözlərinə görə, onlar Paşinyanla dialoq aparmağı mümkünsüz hesab edirlər. Mamicanyanın fikrincə, Paşinyanla yalnız onun istefa mətnini müzakirə etmək olar: “Qarşınızdakı insanın sizi aldadacağına, satacağına az qala əmin olduğunuz halda dialoqu necə aparmaq olar? Ter-Petrosyanın dediyi kimi, indiki vəziyyəti nəzərə alaraq bütün fikir ayrılıqlarını bir kənara qoymaq, oturub əslində nə baş verdiyini anlamaq lazımdırsa, Paşinyan niyə xalqı aldadır? 44 günlük müharibə boyu Paşinyan yalnız yalanlar danışdı. Bu adamla necə dialoq apara bilərsiniz?.. Təxminən bir il əvvəl mən parlamentdə demişdim ki, onun istefa mətnini Paşinyanla müzakirə edə bilərəm”. Hakimiyyətdə olan “Vətəndaş müqaviləsi” fraksiyasının katibi Artur Hovhannisyan parlament müxalifətinin iş üslubunu nəzərə alaraq qeyd edir ki, onlar müxalifətdən yalnız bir şey gözləyirlər: bu, müxalifətin Ermənistanın dövlət maraqlarına xidmət etməyə mane olmamasıdır. Hakim fraksiya deputatı Ermənistanın xeyrinə işləyən, xarici gündəmə xidmət etməyən istənilən qüvvə ilə dialoqa hazır olduqlarını vurğulayır: “Parlament müxalifətinin hərəkətləri birmənalı olaraq Ermənistan Respublikasının maraqlarına deyil, digər ölkələrin maraqlarına xidmət edirdi. Çünki hərbi əməliyyatlar zamanı, 44 günlük müharibə zamanı onların bütün hərəkətləri Ermənistanın maraqlarına uyğun deyildi. Ona görə də bizim təhlil edib başa düşməkdən başqa çarəmiz yoxdur ki, bu insanlar ya kordur və yalnız öz hakimiyyətlərini bərpa etmək haqqında düşünürlər, ya da xarici təsir agentləridir”. “Ter-Petrosyanın dialoq təklifinin iflasa uğradığını söyləmək olarmı” sualına Ovannisyan belə cavab verib: “Mən bu qədər pessimist olmaq istəmirəm, çünki Ter-Petrosyanın onsuz da nikbin olduğunu gördüm. Ümid edirəm ki, beş keçmiş prezidentin və katolikosun iştirakı ilə keçirilən bu görüşlər dövlətimizə müəyyən fayda verəcək”.
Nahid SALAYEV
