Ermənistanın birinci prezidenti Levon Ter-Petrosyan Ermənistan İctimai Televiziyasının efirində açıqlama verən zaman bildirib ki, Rusiya artıq “Qarabağ problemi”nin həllində söz sahibi deyil: “Qarabağ nizamlanmasının açarı bir vaxtlar Rusiyanın əlində idi, indi isə onu itirib.
Rusiyanın timsalında Ukrayna hadisələri olmasaydı, hər şey qat-qat konstruktiv olardı. Vaxtilə Qarabağ məsələsinin həllinin açarı Rusiya Federasiyasının əlində idi, amma indi Moskvanın mövqeyi o qədər çətindir ki, o bu açarı itirib”.
Onun sözlərinə görə, dünyada mövcud vəziyyət “Karib böhranı”ndan da pisdir.
Ermənistanın birinci prezidenti Rusiya, ABŞ və Aİ-nin “Dağlıq Qarabağ” münaqişəsinin həllində imkanlarını müqayisə edərək, Ukraynadakı vəziyyətə görə Moskvanın potensialının zəiflədiyini vurğulayıb.
Sabiq dövlət başçısının sözlərinə görə, ABŞ və Aİ-nin bu məsələdə iştirakı nəticəsində Ermənistan tərəfinin vəziyyəti daha da pisləşə bilər: “Amma hər şey Vaşinqton və Brüsselin Ukrayna məsələsində nə dərəcədə ciddi iştirak etməsindən asılıdır”.
Ter-Petrosyan onu da əlavə edib ki, hazırda İrəvanın “Dağlıq Qarabağ”ın işlərində iştirakı humanitar yardım və iqtisadiyyatın bərpası ilə məhdudlaşır: “Ermənistan artıq Qarabağ məsələsində ciddi rol oynamır, onun səsvermə hüququ yoxdur”.
Ermənistanın sabiq prezidenti nə dərəcədə haqlıdır, doğrudanmı Rusiya Qarabağ məsələsində söz sahibi olmaq haqqını itirib?
Politoloq Tofiq Abbasov " Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında bildirdi ki, bu məsələ ilə bağlı İvan Ter-Petrosyanın bir neçə diqqətçəkən fikri var. İctimai televiziyanın efirində o bu yanaşmaların hamısını səsləndirib. Və əsas məsələ ondan ibarətdir ki, Ermənistan vaxt itirmədən sülh sazişinin imzalanmasına diqqət etməlidir. Çünki Ermənistanın vəziyyəti daha da ağırlaşacaq bu zaman müddətində. O cümlədən, Rusiya ilə bağlı olan addımlarını da mən mübahisəli sayıram. Çünki Rusiyanın böyük diplomatik potensialı var. İstər Ukrayna istiqamətində, istərsə də Qərb istiqamətində, başqa yerlərdə və Qafqaz bölgəsində Rusiyanın diplomatiyası bütün ölkədə gedən proseslərin hamısını diqqət mərkəzində saxlamağı bacarır. İndi ola bilsin, Rusiya artıq Azərbaycan və Türkiyə ilə elə bir etibarlı münasibətlərə qatılıb ki, özünü Türkiyə ilə əlaqəli saymır bu proseslərdə. Türkiyə tarixin düz və ədalətli tərəfində olduğu üçün Rusiya erməni məsələsi ilə bağlı həm öz cəmiyyətində, həm də bölgədə sıxıntılar yaşayırdı. Və yaddan çıxarmaq olmaz ki, Rusiya siyasi qüvvələri uzun illər sırf ermənipərəst mövqe yürüdüb. Və indiki halda artıq Rusiyanın ermənipərəst mövqeyi onun üçün yeni baş ağrıları və yeni itkilər vəd edir. Ona görə də Ermənistanla bağlı artıq Azərbaycan, Türkiyə, Rusiya birlikdə hərəkət edir və həmahəng dəhliz siyasətinin tərəfdarı kimi çıxış edirlər. Ter-Petrosyanın özü də Qərb siyasətinin tərəfdarı kimi özünü qələmə verib. Ola bilsin ki, o əvvəllər bunu gizlədirdi. Ancaq sonradan bunu rahatliqla açıqladı. Nikol Paşinyanın özü də Ter-Petrosyanın yetişdirməsidir. Onlar həqiqətən də uzun illər Qərb siyasətinin ab-havasında olublar. Ancaq onların reallıqdan uzaqlaşaraq illüziyaları gerçəklik kimi qələmə verməsi düzgün deyil. Çünki ilk növbədə siyasi arenada olan hər bir kəs gərək özünü aldatmasın və öz imkanlarına uyğun gördüklərini olduğundan artıq şişirtməsinlər. Belarusun bölgəyə gəlməsi belə heç nəyi dəyişmədi. Aydın məsələdir ki, onlar Rusiyanı özləri üçün əsas rəqiblərdən biri sayırlar və çalışırlar ki, Rusiyanın yerini daraltsınlar. Məsələ ondadır ki, bu məsələlərin mənşəyini Rusiya daha yaxşı bilir. Bəli, ola bilsin ki, sovet illərində Azərbaycan rəhbərlərinin Ermənistanla bağlı bir çox səhvləri olmuşdu. Lakin Heydər Əliyev amili burada başlıca rol oynadı. Çünki bilirdilər ki, əgər o hakimiyyətdə olsaydı heç vaxt bu məsələlər ortaya çıxmazdı. 40-60-cı illərdə də erməni millətçiləri bu məsələni gündəmə gətirmişdilər ki, Qarabağ Ermənistana qayıtmalıdır. Halbuki, Qarabağ heç vaxt Ermənistanın tərkibində olmayıb. Ermənistan özü də Azərbaycan torpaqlarında yaranmış qondarma bir məmləkətdir. Odur ki, mən Rusiyanın burdakı rolunu görürəm. Və mən deyərdim ki, bizim həmahəng çıxış etməyimiz buna təsir edəcək. Artıq bir neçə illərdir ki, Azərbaycan-Turkiyə-Rusiya əməkdaşlıq formatı mövcuddur. Və biz bir-birimizi dərindən anlayırıq, çalışırıq ki, bir-birimizin maraqlarına zərər gətirməyək. Münasibətlərin kökündə duran əsas məsələ odur ki, nə edirsən et, elə et ki, əməkdaşlarına və qonşularına zərər dəyməsin. Belə olduğu halda etibarlı münasibətlərin qorunması təmin olunur. Və mən başa düşürəm. Ola bilsin ki, Qərbpərəst qüvvələr Ermənistanda eyforiya yaşayırlar, onlar bir qədər özlərini əmin hiss etməyə başlayıblar. Ancaq Pelosinin gəlişi, Fransa prezidentinin fəallığı hamısı sübut edir ki, Azərbaycanı itirmək olmaz. Rusiya nə qədər zəif olursa olsun, Qafqaz bölgəsində olan imkanlarını əldən verməyəcək. Bu kiçik formatda biz bir-birimizi anlayırıq və əməkdaşlığı davam etdiririk. Hətta bizim ölkənin də daxilində Rusiyanı qəbul etməyən qüvvələr var. Amma bütün bunlara baxmayaraq, bizim Rusiya ilə problemimiz olmayıb, olmayacaq da”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
