Ukraynanın qismən işğal olunmuş regionlarının Rusiya Federasiyasına birləşdirilməsi üzrə qondarma referendumlar başa çatıb. Bir çox hallarda seçki rəsmiləri səsvermə qutularını Rusiya hərbçilərinin müşayiətilə evlərə aparıblar.
“Səsvermə” Luqansk, Donetsk, Xerson və Zaporojye vilayətlərinin Rusiyanın nəzarətində olan hissələrində təşkil olunub. Ukrayna, Qərb və BMT bu referendumların beynəlxalq hüquqa uyğun olmadığını deyərək qurama, saxta adlandırıb. Ukrayna Baş Prokurorluğu tərəfindən isə “Donetsk Xalq Respublikası və “Luqansk Xalq Respublika”sının “Mərkəzi Seçki Komissiyalarının rəhbərləri” Vladimir Vısotski və Yelena Kravçenko barəsində cinayət işi başlanıb. Adıçəkilən şəxslərlə yanaşı, “DXR İctimai Palatası”nın rəhbəri Aleksandr Kofman və “LXR rəhbərinin məsləhətçisi” Marina Filipovaya qarşı da cinayət işi açılıb.
Qərb bu səsvermənin BMT xartiyasına zidd olduğunu deyir, nəticələri tanımayacağını bildirir. ABŞ prezidenti Co Bayden bildirir ki, səsvermə saxtadır: “Bu səsvermə Ukraynanın ərazilərini güclə ilhaq etmək cəhdi üçün saxta bəhanədir”. Referendumlarla bağlı nəticələr bilindikdən sonra Rusiyada deputatların dörd ərazinin ilhaqını səsverməyə çıxaracağı, bunun ardınca isə prezident Vladimir Putinin nəticələri imzalayacağı gözlənir. Britaniya Müdafiə Nazirliyinin bildirdiyinə görə, Putin sentyabrın 30-da parlamentə müraciətində Ukraynanın işğal olunmuş vilayətlərinin Rusiyaya ilhaqını elan edə bilər. Xatırladaq ki, bu il fevralın sonunda Ukraynaya hücuma başlayan Rusiya bu ay Ukraynanın həm şərqində, həm də cənubunda ciddi geriləmə yaşayıb. Müşahidəçilərin fikrincə, Putin bu səbəbdən əldə etdiyi mövqeləri möhkəmləndirməyə tələsir. Müşahidəçilər səsvermədən sonra gözləntilərin artıq bəlli olduğunu, 2014-cü ildə Krımın ilhaqı ssenarisinin təkrarlanacağını deyir. Rusiyanın “Vedomosti” qəzeti bu fonda yazır ki, Rusiyada tezliklə Krım federal dairəsi yaradıla bilər. Krım federal dairəsinə yarımadanın özü və “LXR”, “DXR”, referendumlar nəticəsində ilhaq edilmiş Zaporojye və Xerson vilayətləri daxil olacaq. Qəzet xəbər verir ki, yeni dairəyə “Roskosmos”un keçmiş baş direktoru Dmitri Roqozin rəhbərlik edə bilər. Yəni Roqozin Putinin Krım və Donbasdakı səlahiyyətli nümayəndəsi ola bilər. Bu halda Rusiya-Ukrayna müharibəsinin daha da uzanması qaçılmaz olacaq. Elə ABŞ-ın “Voll Strit Jurnal” nəşri də yazır ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsi uzanacaq və bundan bütün dünya ciddi zərər görəcək: “ Bu savaş gələn ilin sonuna qədər qlobal iqtisadiyyata 2,8 trilyon dollara başa gələcək. Sərt qış Avropada enerji normasının pozulmasına gətirib çıxaracaq. Müharibə tədarük zəncirlərini pozdu, ərzaq və digər zəruri əşyaların çatışmazlığına səbəb oldu. Qərb Putinin səfərbərlik və Ukraynanın işğal olunmuş ərazilərində “referendum”lara hazırlıqla bağlı göstərişinin müharibənin aylarla, hətta illərlə çəkə biləcəyindən ehtiyat edir”.
Finlandiya prezidenti Sauli Niinistö də vəziyyətin ağır olduğunu vurğulayır: “Vladimir Putin işğala həddən çox resurs sərf edib. O döyüşçüdür, ona görə də onun məğlubiyyəti qəbul etdiyini təsəvvür etmək çox çətindir. Bu, şübhəsiz ki, vəziyyəti çox kritik edir. Putin 2014-cü il hadisələrindən sonra Ukraynadakı vəziyyətdən məyusdur. Bu məyusluq getdikcə artırdı. Putin indi bu və ya digər şəkildə bunu həll etmək qərarına gəlib". Elə “The New York Times” qəzeti də ABŞ hökumətindəki mənbələrə istinadən yazır ki, savaşı qazanmaq üçün son həftələrdə Rusiya prezidenti Vladimir Putin Ukraynadakı hərbi əməliyyatlarda bəzi strateji qərarları öz üzərinə götürüb: “ABŞ kəşfiyyatının məlumatına görə, Putin komandirlərə hərbi əməliyyatların sonrakı gedişi ilə bağlı strateji qərarları məhz ozü verəcəyini bildirib ki, bu 44da yüksək rütbəli zabit heyətinin narazılığına səbəb olub. Məlumata görə, hərbçilər Kiyevin tez bir zamanda ələ keçirilməsi üçün ilkin strateji planın mümkünlüyünə də şübhə ilə yanaşırmış. Onlar hesab edirdilər ki, bunun üçün daha çox əsgər və texnika lazımdır. Elə Putin səfərbərliyin başlanması haqqında fərmanı da Rusiya ordu komandanlığının tövsiyəsi əsasında verib. ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Baş qərargah rəisi, general Mark Milley hazırda strateji təşəbbüsün ukraynalılara keçdiyini, lakin onların qarşıda “uzun bir yol”u olduğunu deyib”. Bu şəraitdə Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski qeyd edir ki, bu gün Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin bir nömrəli hədəfi Donetsk vilayətidir: “Ukrayna hərbçiləri işğalçıların fəaliyyətinin qarşısını almaq üçün hər şeyi edir. Əsas hədəfimiz indi oradır, çünki Donbas hələ də işğalçılar üçün bir nömrəli hədəfdir. Ukrayna ordusunun bütün aktiv hərəkətləri yüksək dəqiqlikli silahların istifadəsi ilə sinxronlaşdırılmalıdır. Bu, əsas prioritetlərdən biridir". Beləliklə, Zelenski Rusiyanın qondarma referendumlarla özünə birləşdirdiyi əraziləri hərb yolu ilə azad edəcəyini bildirir. Bu da Rusiyaya Ukraynanın “ onun ərazisinə” təcavüz etdiyini bildirməyə əsas verəcək. Nəticədə Rusiya Ukrayna müharibəsinə daha çox şəxsi heyət və hərbi texnika cəlb etmək imkanı qazanacaq.
Samirə SƏFƏROVA
