Məlum olduğu kimi, Daşkənd şəhərində Azərbaycan, Türkiyə və Özbəkistan xarici işlər, iqtisadiyyat və nəqliyyat nazirlərinin birinci üçtərəfli görüşü baş tutub. Görüşdə Azərbaycandan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov, iqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov, rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat naziri Rəşad Nəbiyev iştirak edib.
Görüşdə xarici siyasət və regional əməkdaşlıq imkanları ilə bağlı məsələlər, üç ölkənin iqtisadiyyat, ticarət, investisiya və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığının tam potensialının həyata keçirilməsi üçün görülən işlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Həmçinin, energetika sahəsində, xüsusilə bərpa olunan enerji mənbələri sahəsində əməkdaşlıq imkanları nəzərdən keçirilib. Azərbaycan, Türkiyə və Özbəkistanın yüksək tranzit potensialından daha yaxşı istifadə etmək məqsədilə beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı üzrə əməkdaşlığın daha da möhkəmləndirilməsi imkanları müzakirə edilib. Bu xüsusda, Transxəzər Beynəlxalq Şərq-Qərb Orta Dəhlizinin və bu dəhlizin bir hissəsi kimi Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun əhəmiyyəti vurğulanıb. Zəngəzur dəhlizi də daxil olmaqla, regionda bütün kommunikasiyaların açılmasının beynəlxalq nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsinə xidmət edəcəyi qeyd edilib. Görüş nəticəsində üç dövlətin müvafiq sahələr üzrə məsul nazirləri tərəfindən Daşkənd bəyannaməsi imzalanıb. Bəyannamədə deyilir ki, Azərbaycan, Türkiyə və Özbəkistan effektiv, fasiləsiz və maneəsiz yük daşımalarının zəruriliyini vurğulayır. Bununla əlaqədar olaraq tərəflər nəqliyyat və logistika infrastrukturunun inkişaf etdirilməsini, nəqliyyat, gömrük və sərhəd proseslərinin rəqəmsallaşdırılması və elektron sənəd dövriyyəsinin - eTIR, ePermit, həmçinin eCMR, eCIM və eCIM/SMGS alətlərinin, BMT-nin Ticarət və elektron iş əməliyyatları prosedurlarının sadələşdirilməsi üzrə mərkəzinin multimodal daşımalar üçün qəbul etdiyi standartların lazımi səviyyədə tətbiqi hesabına əməliyyatların sadələşdirilməsini zəruri hesab edib: “Bundan başqa, ölkələrin ərazisindən keçən nəqliyyat marşrutlarının, o cümlədən “Orta dəhlizin” regional və çoxtərəfli forumlarda təşviqi üzrə regional əməkdaşlığın təşkili çərçivəsində ümumi mövqelərin formalaşdırılması üçün koordinasiyanı gücləndirmək lazımdır. Bakı-Tiflis-Qars və digər xəttlərin dəmiryolu potensialından istifadə etməklə Çin-Avropa marşrutu üzrə dəniz limanlarından əlavə yüklərin cəlb edilməsi vacib əhəmiyyət kəsb edir”. Sənəddə Özbəkistanın Termez-Məzari-Şərif-Kabil-Peşəvər dəmiryolu xəttinin tikintisi ilə bağlı təşəbbüsünün, həmçinin Özbəkistan-Qırğız Respublikası-Çin dəmiryolunun tikintisinin zəruriliyi vurğulanır. Dəstəklənən layihələr sırasında Cənubi Qafqazda kommunikasiya imkanlarını gücləndirməli olan Zəngəzur dəhlizinin açılması da var.
Bəyannamədə iqtisadiyyat, ticarət, investisiyalar və nəqliyyat sahəsində, o cümlədən bütün növ ticarət və tranzit əlaqələri üzrə əməkdaşlığın bütün poetensialığının həyata keçirilməsi üzrə birgə səylərin davam etdirilməsinə, həmçinin qarşılıqlı maraq kəsb edən sahələrdə bundan sonra investisiyaların təşviqinə hazırlığa, işgüzar dairələr, sənaye-ticarət palataları və digər strukturlar vasitəsilə bu istiqamətdə birbaşa əlaqələrin saxlanmasına qətiyyət ifadə olunub. Hesab edilir ki, bütün bunlar Mərkəzi Asiya-Cənubi Qafqaz-Türkiyə istiqamətində yeni əməkdaşlıq əlaqələri formalaşdırır, Avrasiyada mühüm nəqliyyat-tranzit marşrutunu ərsəyə gətirir. Nəticədə türk ölkələri arasında birlik və əməkdaşlıq səviyyəsi daha da artır. Eyni zamanda proseslər onu göstərir ki, Azərbaycan Türkiyə və Mərkəzi Asiya arasında əsas bağlayıcı halqaya çevrilir. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, bu gün Mərkəzi Asiya ölkələri üçün ümdə əhəmiyyət kəsb edən məsələlərdən biri öz məhsullarını yeni marşrutlar vasitəsilə dünya, o cümlədən Avropa bazarlarına çatdırmaqdır. Dünyada mövcud geosiyasi gərginliklər fonunda bu məsələ Mərkəzi Asiya ölkələri üçün artıq əsas planda yer almağa başlayıb. Qeyd edilənlərlə bağlı olaraq mövcud vəziyyətdə Mərkəzi Asiya dövlətlərinin diqqəti daha çox Azərbaycan üzərində fokuslanmağa başlayıb və bu da təsadüfi deyil. Azərbaycanın malik olduğu infrastuktur, digər tranzit imkanları Mərkəzi Asiya ölkələri üçün kifayət qədər cəlbedicidir. Elə bunun nəticəsidir ki, sözügedən regionda yer alan ölkələr Azərbaycan üzərindən daha çox həcmdə məhsul ixracı istiqamətində aktiv fəaliyyətə start veriblər. Bu gün Mərkəzi Asiya-Qafqaz-Avropa marşrutu getdikcə daha da populyarlaşır. Eyni zamanda bu kontekstdə görülən işlər belə qənaətə gəlməyə əsas verir ki, Azərbaycan mühüm beynəlxalq nəqliyyat qovşağı statusunu daha da möhkəmləndirəcək. Mövcud marşrutlarlarla yanaşı, Azərbaycan belə tranzit dəhlizlərinin yaradılması istiqamətində də intensiv iş aparır. Bu xüsusda Zəngəzur dəhlizi, eləcə də Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında reallaşdırılan müxtəlif istiqamətli layihələr indi daha çox diqqət cəlb edir.
Samirə SƏFƏROVA
