Məlum olduğu kimi, bu günlərdə ABŞ Senatı Dövlət Departamentini Çeçenistan, Gürcüstan, Suriya və Ukraynadakı müharibələrə görə Rusiyanı terrorçuluğa sponsorluq edən dövlət olaraq tanımağa çağıran qətnamə qəbul edib. Sənəddə Rusiya hakimiyyəti terror kampaniyası aparmaqda, ikinci Çeçenistan müharibəsində mülki vətəndaşlara qarşı güc tətbiq etməkdə, Suriyaya havadan zərbə endirməkdə, 2014-cü ildən Ukraynanın Donbas bölgəsində separatçılığı dəstəkləməkdə ittiham olunur.
Qeyd edilir ki, ABŞ Senatı Rusiya prezidenti Vladimir Putinin tapşırığı əsasında Rusiya hakimiyyətinin atdığı addımları terror aktlarına sponsorluq olaraq dəyərləndirir. Qətnamədə Senatın ABŞ dövlət katibinə Rusiya Federasiyasını terrorizmə sponsorluq edən dövlətlər siyahısına daxil etməyə çağırışı da yer alıb. Bu hal Ermənistanda da ciddi təlaş yaradıb. Belə ki, ABŞ Rusiyanı terrora dəstək verən ölkə kimi tanısa, onun mütəffiqi Ermənistan da hədəfə çevriəcək. Erməni siyasi şərhçi Qalust Qriqoryan hətta bildirir ki, Ermənistanın sonu yaxınlaşır. Onun sözlərinə görə, yaxın bir necə ay ərzində ABŞ hərbi-hava qüvvələri Ermənistan ərazisində yerləşən Rusiya hərbi bazasını məhv edə bilər: “Hər şey, bütün hadisələr Ermənistana qarşı cərəyan edir. ABŞ Rusiyanı terrorizmi maliyyələşdirən ölkə kimi tanımaq istəyir. Bu baş versə, ABŞ və NATO Rusiyanı məhv etməyə çalışacaq. Rusiya ilə birgə biz də məhv ola bilərik. Çünki Rusiya bizim müttəfiqimizdir. Düzdür, Azərbaycan da bu ölkə ilə müttəfiqdir, amma Bakının Avropa İttifaqı ilə, ABŞ-la yaxın münasibətləri var. Yəni Azərbaycanın “qalxanı” var. Regionda ən böyük təhlükə İrəvanın başında dolanır. Rusiya zərbələrə, sanksiyalara dözür, biz isə ümumiyyətlə məhv ola bilərik”. Hesab edilir ki, qarşıdakı dövr ərzində Ermənistanı daha çətin günlər gğzləyir. Çünki Qərb-Rusiya çəkişməsi Ukraynada daha da dərinləşəcək və bunun təsirləri Ermənistanda özünü daha qabarıq formada hiss etdirəcək. Rus ekspert Modest Kolerov da vurğulayır ki, Ukrayna ilə bağlı hadisələr daha kəskin məcrada inkişaf edcək: “Krımı, Azov dənizini qorumaq üçün biz Xerson və Zaporojye bölgələrinə sahib olmağa məcburuq. Yaxın vaxtlarda Xerson, Zaporojye, Donetsk və Luqanskda referendumlar keçiriləcək və bu vilayətlər Rusiyanın tərkibinə qatılacaq. Buna heç bir şübhə yoxdur. Bundan əlavə, Rusiyanın Odessa və Nikolayevi tutub, Dnestryanı ilə quru əlaqəsi əldə edəcəyinə də əminəm. Ən təmiz rusca danışan şəxslər Dnestryanıdadır, ona görə də ora bizim torpağımızdır. Beləliklə də keçmiş Ukraynanın yerində yeni xəritə belə formalaşdırılır və burada Qərbə ehtiyac yoxdur”. Onun sözlərinə görə, reallıqda Ukraynada gedən mübarizədə Rusiyanın tərəfində yalnız Belarus durur: “Postsovet məkanında, demək olar ki, Rusiya tək qalıb. Lakin dünyada dövlətlərin bir çoxu Qərbin Rusiyaya qarşı sanksiyalarını dəstəkləmir. Rusiya Çinin gücü sayəsində özünü yenidən alternativ ittifaqda tapıb. Zaman bizim tərəfimizdədir, həm də qış gəlir. Və bu şərtlər altında Qərbin bütün danışıq cəhdləri Rusiyanın Ukraynada təslim olmasına yönəlib. Son məqamda Ukrayna Krımın, Luqansk və Donetsk bölgələrinin bizim olmasına razılaşmalı olacaq”.
ABŞ-ın Müharibə Tədqiqatları İnstitutu qeyd edir ki, Rusiya qüvvələri İzyumun şimal-qərbində və cənub-qərbində lokallaşdırılmış quru hücumlarını bərpa edib: “Xarkova doğru hücum əməliyyatları üçün yeni şərait yaradıla bilər. Rusiya qüvvələri Çepil, Şçurivka və Husarivkaya istiqamətlərində kəşfiyyat cəhdlərinə başlayıb. Son günlər İzyumun cənub-şərqində hücumlar bərpa olunub. Lakin Rusiya ordusunun Xarkovu ələ keçirməsi çox çətindir. Bununla belə, Rusiya qüvvələri Ukraynanın əks-hücumlarının qarşısını almaq üçün dağıdıcı hücumlara başlaya bilər”. Bütün bunlar Ukrayna savaşının miqyasının genişlənəcəyini gösərir. Erməni siyasi analitik Hakob Bədəlyan bildirir ki, baş verənlər Qafqazda ən çox Ermənistana təsir edəcək: “Ümumiyyətlə, region dünyanın geniş şəkildə yenidən bölüşdürülməsi prosesindən təsirlənməkdə davam edir. Və təbii ki, həm bilavasitə regional oyunçular (Türkiyə, Rusiya, İran), həm də qlobal oyunçu ABŞ Cənubi Qafqazda maksimum təsir üçün mübarizə aparmağa çalışır. Onların hər birinin özünəməxsus yanaşması var, lakin İran, Rusiya və Türkiyə, müxtəlif məsələlərdə ciddi fikir ayrılıqlarına və strateji rəqabətə baxmayaraq, hələ də problemləri öz aralarınada həll etmək, Qərbin müdaxiləsini və birbaşa təsirini məhdudlaşdırmaq üçün ümumi dil tapırlar. Eyni zamanda, Türkiyə Qərbin maraqlarının moderatoru olmaq istəyir ki, bu da Qafqazla bağlı məsələlərdə Qərblə işləməyə gətirib çıxaracaq. Regiondakı hər bir əsas oyunçunun (İran, Rusiya, Türkiyə, ABŞ) Ermənistandan öz gözləntiləri var. İran, Rusiya və Türkiyə regionda əsas yeri tutmaq üçün oyun oynayır. Bu reallıqları nəzərə almaq və öz fəaliyyət planımızı hazırlamaq vacibdir. Biz qarşıdurmaya gedə bilmərik, çünki bu bizə çox baha başa gələcək. Yeganə yol odur ki, biz Qərblə münasibətləri qorumaq və dərinləşdirmək üçün əlimizdən gələni edək. Ümumiyyətlə götürəndə, bu oyunçular bizdən heç nə tələb etmir. Bütün məsələləri öz aralarında koordinasiya edirlər, sonra artıq düşünürlər ki, bu qərarları bizə necə sırıyacaqlar. Sadəcə fərqli gözləntiləri var. Rusiya bizdən onun idarə etdiyi meydanda oynamağımızı və onun bütün ssenarilərinə boyun əyməyimizi gözləyir. Onun üçün Ermənistanın başqa oyunçularla heç bir addım atmaması vacibdir. Qərblə qarşıdurma və ona qarşı tətbiq edilən sanksiyalar fonunda Rusiya Qafqaza onun üçün həyati vacib logistika mərkəzi kimi baxır, burada dominant rola sahib olmaq istəyir. Ermənistandan da onun bu oyununu oynayacağını gözləyir. Burada Ermənistan üçün həm imkanlar, həm də risqlər var, çünki Türkiyə və Azərbaycan vəziyyətdən istifadə edib Rusiyaya Ermənistan məsələsində daha çox güzəştə getməyi təklif edə bilərlər ki, digər məsələlərdə onun maraqlarına loyal olsunlar. Türkiyə və Azərbaycan bu yolda heç bir nəzarətin, o cümlədən Rusiyanın nəzarətinin olmasında maraqlı deyil, əks halda bir çox məsələlər çoxdan həll olunardı. Azərbaycan həmişə Avropa ilə münasibətlərimizə müdaxilə etməyə çalışacaq, ona görə də biz prosesə effektiv diplomatiya və siyasi düşüncəni daxil etməliyik. Biz Qərbi maraqlandıra biləcək siyasi ideyalar tapmalı və onlarla bu istiqamətdə işləməliyik. Eyni zamanda, biz başa düşməliyik ki, Azərbaycan və Türkiyə heç vaxt Avropa və ABŞ üçün Ermənistandan az əhəmiyyət kəsb etməyəcək. Ona görə də bizim üçün nəinki Rusiya ilə tək işləmək, eyni zamanda Rusiyaya qarşı Qərblə işləmək də arzuolunmazdır. Təbii ki, Rusiya Ermənistanın Qərbə doğru atdığı ən kiçik addımlara belə çox qısqanclıqla yanaşır. Amma bizim başqa seçimimiz yoxdur. Rusiyaya bəyan etsək ki, Qərblə münasibətlərdən tamamilə imtina edirik, bu da bizim üçün fəlakətlidir”.
Samirə SƏFƏROVA
