Ukraynada müharibənin nə zaman sonlanacağı ilə bağlı indi ən müxtəlif proqnozlar verilməkdədir. Lakin əsas qənaət bundan ibarətdir ki, savaş yaxın tezlikdə başa çatmayacaq və onun miqyasının daha da genişlənməsi qaçılmaz olacaq.
ABŞ rəsmilərinin bu xüsusda açıqlamalarından sonra NATO-nun baş katibi Yens Stoltenberq bildirib ki, Ukraynadakı münaqişənin həlli illər çəkə bilər. Almaniyanın “Bild” nəşrinə müsahibəsində Yens Stoltenberq qeyd edib: “Ukraynadakı hərbi münaqişənin nə qədər davam edəcəyini heç kim bilmir, lakin NATO uzun sürən müharibə qarşısında Kiyevə kömək etməyə hazır olmalıdır. Biz hazır olmalıyıq ki, bu, illər çəkə bilər. Xərclərin yüksək olmasına baxmayaraq, biz Ukraynaya dəstəyimizdən vaz keçməməliyik – təkcə hərbi yardım üçün deyil, həm də enerji və ərzaq qiymətlərinin artması səbəbindən”. Stoltenberqin fikrincə, müasir silahların Kiyevə tədarükü Ukraynanın Donbasa nəzarəti bərpa etmək şansını artıra bilər. Baş katib bir daha vurğulayıb ki, NATO Ukraynanı müdafiədə dəstəkləməyə davam edəcək, lakin alyans münaqişənin tərəfi deyil: “Biz ölkəyə kömək edirik, lakin NATO əsgərlərini Ukraynaya göndərmək fikrində deyilik”. Onun sözlərinə əsasən, NATO Rusiya prezidenti Vladimir Putinə nüvə müharibəsinə başlamamaqla bağlı xəbərdarlıq da edib: "Rusiyanın nüvə qüvvələrinin daha yüksək hazırlıq səviyyəsini görmürük. Bununla belə, Rusiya tərəfindən nüvə silahlarının cingildədilməsi təhlükəli və məsuliyyətsiz hərəkətdir. Putin bilməlidir ki, nüvə müharibəsində qalib gələ bilməz və heç vaxt bu müharibə aparıla bilməz. Rusiyaya açıq mesajımız budur: NATO bütün üzv dövlətləri müdafiə edir”. NATO baş katibi bir daha qeyd edib ki, Ukraynada müharibə illərlə uzana bilər, buna görə də ona dəstək dayandırıla bilməz. Bundan əvvəl Böyük Britaniyanın baş naziri Boris Conson da “The Sunday Times” qəzetindəki şənbə günü məqaləsində Ukraynadakı münaqişənin illərlə uzana biləcəyini istisna etməyib. Lakin Britaniya hökuməti başçısının vurğuladığına görə, Qərb Kiyevə dəstəyi dayandırmamalıdır: “Ukraynadakı münaqişə illərlə uzana bilər, lakin Qərbin Kiyevi dəstəkləmək əzmi zəifləməməlidir”. Britaniya hökuməti başçısının fikrincə, Rusiya hakimiyyəti “taqətdən salma kampaniyasına” əl atdığı üçün Qərb uzun müharibəyə hazır olmalıdır: “Böyük Britaniya və bizim dostlarımız olaylara Ukraynanın vəziyyətdən çıxmaq və zamanla qalib gəlmək üçün strateji gücə malik olacağına zəmanət verməklə cavab verməlidirlər”. Eyni zamanda o, Qərb dövlətlərinin Ukraynanı dəstəkləmə yollarından danışaraq, ölkənin dağılmış infrastrukturunun bərpası üzrə layihələrdə iştiraka diqqət çəkib: “Biz Ukrayna dövlətinin canlılığını saxlamalıyıq. Zelenski hökuməti maaşları ödəməli, məktəbləri saxlamalı, humanitar yardım çatdırmalı və mümkün olan yerlərdə yenidənqurma işlərinə başlamalıdır. Bunun üçün davamlı maliyyə və texniki yardım tələb olunacaq ki, biz bunu bir neçə il qabaqcadan planlaşdırmalıyıq”. Bu fonda Böyük Britaniya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi general Patrik Sanders ingilis qoşunlarının növbəti dəfə Avropada döyüşməyə hazır olmasını vacib sayıb. Baş Qərargah rəisi postunda Mark Karleton Smiti əvəzləyən Patrik Sanders əsgərlərə Ukraynadakı müharibə fonunda yeni çağırışların yarandığını bildirib. Patrik Sanders deyib ki, indi güclü ordu yaratmaq və müttəfiqlərlə birgə Rusiyaya qarşı döyüşərək qalib gəlməyə böyük tələbat var: “Bizim nəsil ordunu yenidən Avropada döyüşmək üçün hazırlamalıdır. Mən 1941-ci ildən sonra Avropada dövlətlərin iştirakı ilə müharibənin fonunda orduya komandanlığı qəbul edən ilk Baş Qərargah rəisiyəm. Rusiyanın Ukraynaya hücumu bizim qarşımızda məqsəd qoyur ki, Böyük Britaniyanı müdafiə edək, gələcəkdə döyüşməyə və quruda qalib gəlməyə hazır olaq”. Elə ABŞ prezidenti Cozef Bayden də qeyd edir ki, Vladimir Putin yalnız Ukrayna ilə kifayətlənməyi planlaşdırmır. Onun sözlərinə görə, siyasi risqə və ABŞ iqtisadiyyatına zərbəyə baxmayaraq, Amerika Rusiyanın Ukrayna ərazisinə təcavüzünə qarşı çıxış etməli idi: “Heç bir iş görülməsəydi, daha pis olardı. Əgər o, Ukraynaya müdaxilə edib onu Belarus kimi nəzarət altına alsaydı, NATO üçün təhlükə yaranardı. Belədə hər şey bizim üçün daha pis ola bilərdi”. Bayden deyib ki, Rusiya hərbi təcavüzü Avropanı xaosla təhdid edərdi: “Siz artıq onların Belarusda etdiklərini görmüsünüz. Qonşu ölkələrlə nə baş verərdi? Diqqət edin, Polşa, Çexiya və NATO-ya üzv başqa dövlətlərin başına nələr gələrdi. Yeri gəlmişkən, Vladimir Putin bunların başlanması səbəblərindən birini deyib, o, Ukraynanın NATO-ya üzv olmasını istəmirdi. O, NATO-nun Finlandiyalaşmasını istəyirdi. Ancaq Finlandiyanın NATO-laşmasına gətirib çıxardı”. Rusiyalı senator Olqa Kovitidi isə bunları təsadüf hesab etmir. O bildirir ki, ABŞ-ın dəstəyi ilə Böyük Britaniya keçmiş tərəfdaşlarından imtina edərək Avropada imperiya planlarını həyata keçirmək niyyətindədir: "Biz başa düşürük ki, Böyük Britaniya London, Varşava və Kiyev arasında yeni üçtərəfli ittifaq yaradır. Aydındır ki, Ukrayna bu böyük geosiyasi intriqada qanlı yem rolu alıb. Təsadüfi deyil ki, bütün bəyanatlar Ukraynada uzun, çoxillik müharibəyə istiqamətlənib”. Hələlik isə ABŞ və Qərb dövlətləri İkinci Dünya müharibəsindən sonra ilk dəfədr ki, bir cəbhədə, indiki şəraitdə Ukraynaya münasibətdə belə həmrəylik nümayiş etdirirlər. Hadisələr göstərir ki, Ukraynanın ərazi bütövlüyü və suverenliyini müdafiə edənlərin sayı çoxdur. Daha doğrusu bu müharibədə heç bir dövlət Rusiyaya haqq qazandırmır. Onun müttəfiqləri sayılan Çin və İran belə NATO-nu, Qərbi vəziyyətin bu yerə gəlib çatmasında qınasalar da, Rusiyanın haqlı müharibə apardığını açıq-aşkar bəyan etməyiblər. Bu fonda ABŞ və NATO-nun müttəfiq qüvvələrinin keçmiş baş komandanı Uesli Klarkın sözlərinə görə, Rusiyanın Ukraynaya təcavüzünü dayandırmaq üçün NATO qüvvələrinin birbaşa müdaxiləsi lazımdır: “NATO-nun birbaşa hücumu olmadığı təqdirdə heç nə əldə edilməyəcək. Artıq öyrəndiyimiz dərslərə qayıtmağın vaxtıdır. NATO müdaxilə etməlidir. Gəlin bunu rəsmiləşdirək və ruslara atəşi dayandırmağı əmr edək. NATO müdaxiləsi olmadan müharibə dayandırıla bilməz”. Bu halda Ukrayna savaşının yeni dünya müharibəsinə çevrilməsi qaçılmaz olacaq.
Nahid SALAYEV
