“Azərbaycan Konstitusiyası ölkədə yaşayan bütün etnoslar, o cümlədən ermənilər üçün bərabər hüquqlar yaradır”. Bunu Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev IX Qlobal Bakı Forumunun açılış mərasimində bildirib.
Dövlət başçısı qeyd edib ki, Azərbaycan çoxmillətli ölkədir: “Erməni əhali Azərbaycanda ən böyük milli azlıq deyil. Konstitusiyamız ölkədə yaşayan bütün etnoslar, o cümlədən ermənilər üçün bərabər hüquqlar yaradır. Lakin təəssüf ki, Ermənistan hökumətindən qondarma Dağlıq Qarabağın statusu barədə bəyanatlar eşidirik, bu isə həm səmərəli deyil, həm də Ermənistanın özü üçün təhlükəlidir. Ermənistan hökuməti tarixi yenidən yazmaq cəhdlərindən əl çəkməlidir. Tarix artıq yazılıb”. Bununla yanaşı, dövlət başçısı diqqətə çatdırıb ki, Qarabağ münaqişəsinin həlli regionda sülhün və əminamanlığın bərqərar olması üçün yeni imkan və fürsətlər yaradıb. Azərbaycanın münaqişədən sonrakı yanaşması barədə Forum iştirakçılarına məlumat verən prezident İlham Əliyev bildirib ki, bu müharibə ədalətin, beynəlxalq hüququn və milli ləyaqətin bərpasına yönəlmişdi: “Bu, dünyada unikal bir haldır ki, uzunmüddətli münaqişədən sonra bir dövlət işğalçını öz torpaqlarından qovub və ədaləti bərpa edib. Dünyada belə hallara heç də çox rast gəlinmir. Biz niyə sülh istəyirik?! Çünki biz sabit, dayanıqlı və inkişaf regionu yaratmaq istəyirik”. Beləliklə, Azərbaycan bir daha həm Ermənistana, həm də dünya ictimaiyyətinə konkret mesajlar verir ki, Qarabağ məsələsi ölkəmiz üçün bitib və burada qalan ermənilər Azərbaycan vətəndaşları kimi yaşamına davam edə bilər. Bu prosesdə Qarabağ ermənilərinin özləri də getdikcə maraqlı tərəfə çevrilir. Məsələ burasındadır ki, Qarabağdakı erməni icmasının hüquqları Ermənistan və işğalı dəstəkləyənlər tərəfindən davamlı şəkildə tapdanır. Həmin ermənilərin vətəndaşlıq pasportu yoxdur. Onlara ən yaxşı halda Ermənistan pasportları verilir. Bu da o deməkdir ki, həmin ermənilərin Qarabağa aidiyyəti yoxdur. Qarabağdakı erməni icmasının üzvlərinin hüquqlarının bərpası Azərbaycan vətəndaşlığından başlayır. Bu təmin olunmayanadək Qarabağ erməniləri müxtəlif problemlərlə üzləşməkdə davam edəcək.
İndilikdə Qarabağda Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin məsuliyyət zonasında qalan ermənilərin böyük problemlər məngənəsində boğulması da heç kimə sirr deyil. Təbii ki, Qarabağ ermənilərinin hazırkı səfalətdən çıxış yolu Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul edib arzu etdikləri layiqli həyatla təmin olunmaqdan keçir. Bu seçimin alternativi yoxdur. Qarabağ ermənilərini mövcud ağır vəziyyətdən yalnız Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul etmək xilas edə bilər. Bunu Ermənistan rəhbərliyinin də qəbul etməsi zəruri şərtdir. Amma görünür, bu xüsusda ermənilər hələ də lazımı nəticə çıxara bilmir. Məlumdur ki, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Qətərin “Əl Cəzirə” kanalına müsahibəsində Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh danışıqları prosesində mövcud olan problemlərdən danışıb. Bununla bağlı bir sıra məqamlar diqqəti cəlb edir. Belə görünür ki, daha əvvəl səsləndirilmiş bəyanatlara baxmayaraq, Ermənistan hökuməti faktiki olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü qəbul etmək istəmir və olmayan Qağlıq Qarabağın statusunu usanmadan gündəmə gətirir. Nikol Paşinyan parlamentin iclasında 2021-ci il dövlət büdcəsinin icrası ilə bağlı müzakirələr zamanı da bu məsələyə toxunub: “Qarabağın statusu məqsəd deyil, ordakı ermənilərin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün bir vasitədir”. Onun sözlərinə görə, əvvəllər danışıqların əsasını Qarabağın statusu təşkil edirdisə, indi əsas olan hüquq və təhlükəsizlikdir, status isə bundan yaranan bir məsələdir: “Bildiririk ki, bu vəziyyətdə status məqsəd deyil, bir vasitədir. O, Qarabağdakı ermənilərin hüquqlarını, azadlıqlarını və təhlükəsizliyini təmin etməlidir. Bu, beynəlxalq ictimaiyyət üçün başadüşülən münasibətdir. Amma çox mühüm bir məsələ də var. Ermənilərin təhlükəsizliyini, hüquq və azadlıqlarını həqiqətən təmin edən istənilən status bizim üçün real həll yolu hesab edilməlidir”. Hökumət başçısı əlavə edib ki, bu gün Ermənistan qonşuları ilə tam hüquqlu sülhün və regionda sabitliyin bərqərar olması yolu ilə getməyə çalışır. Ekspertlər isə hesab edir ki, bunun üçün İrəvan Qarabağın statusu məsələsini leksikonundan çıxarmalıdır. Çünki bu hal sərhədlərin müəyyən edilməsi ilə bağlı başlanan prosesə də xələl gətirə bilər. Məsələ burasındadır ki, hər iki tərəf sərhədlərin delimitasiyasının texniki tərəfləri barədə müzakirələr aparmağa müvəffəq olsa da, delimitasiya razılaşmasının əsasını qarşılıqlı olaraq ərazi bütövlüyü və suverenliyə hörmət təşkil edir. Bu prinsipə riayət olunmadan delimitasiyanı uğurla həyata keçirmək mümkün olmayacaq. Ermənistan Qarabağın statusu ilə bağlı təkid etməyə davam edərsə, bu, sülh prosesinə xələl gətirəcək. Qarabağ Azərbaycan torpağıdır və bu, beynəlxalq səviyyədə qəbul olunub, BMT Təhlükəsizlik Şurası və digər beynəlxalq institutlar tərəfindən bir daha təsdiqlənib. Azərbaycanda yaşayan ermənilərin hüquqlarına gəldikdə, bu, Azərbaycan Konstitusiyası çərçivəsində öz həllini tapmalıdır. Azərbaycan bunu ən yüksək səviyyədə bəyan edib.
Samirə SƏFƏROVA
