Bu gün Azərbaycanda xüsusi diqqət mərkəzində yer alan əsas məqamlardan biri əhalinin maddi rifah halının davamlı şəkildə yüksəlməsi, sosial durumunun daha yaxşı hala gəlməsidir. Qeyd edilən məqsədlə dövlət tərəfindən zəruri addımlar atılır. Elə gələn ilin dövlət büdcəsinin əsas vəzifələrindən biri də göstərilən hədəflərə çatmaqdır.
Dövlət-özəl sektor əməkdaşlığı uğurla inkişaf edir
Burada bir məqamı xüsusi vurğulamaq lazım gəlir ki, gələn ilin büdcəsi Azərbaycanın müstəqillik tarixində ən böyük büdcəsidir. Burada sosialyönümlü xərclər xüsusi çəkiyə malikdir. Belə ki, artıq Milli Məclisdə ikinci oxunuşda qəbul edilən büdcə layihəsində sosialyönümlü xərclər ümumilikdə 1 milyard 649 milyon manat artırılaraq 13 milyard 850 milyon manata və ya dövlət büdcə xərclərinin 46, 4 faizinə çatdırılıb. Burada təhsil xərcləri 606 milyon manat, səhiyyə xərcləri 118 milyon manat artırılıb. Ölkədə sosial ödənişlərin artırılması ilə bağlı prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamın icrası üçün layihədə 1 milyard 441 milyon manat vəsaitin təmin olunması nəzərə alınıb. Bütün bunlar bir daha təsdiq edir ki, 2022-ci il dövlət büdcəsi layihəsi ölkəmizin iqtisadi gücünün artırılmasına, əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəlməsinə xidmət edəcək.
Yuxarıda göstərilənlər bir daha təsdiq edir ki, əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, insanların gəlirlərinin artırılması dövlət siyasətində önəmli yer tutur. Elə bundan irəli gəlir ki, son illərdə sözügedən istiqamətdə ciddi irəliləyişlərə nail olunub, əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, sosial ödənişlərin, əməkhaqlarının artırılması istiqamətində davamlı işlər görülüb. Bu fonda müavinət və təqaüdlərin məbləğinin orta hesabla 92 faiz, əmək pensiyasının minimum məbləği 72 faiz, minimum əməkhaqqı 92 faiz, dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilən qurumlarda işləyənlərin əməkhaqlarının orta hesabla 50 faiz artırılması təmin edilib. digər tərəfdən prezident İlham Əliyevin 2021-ci il 16 oktyabr tarixli sərəncamına əsasən 2022-ci il dövlət büdcəsindən əməkhaqlarının, əmək pensiyalarının və sosial müavinətlərin, təqaüdlərin və digər sosial ödənişlərin məbləğlərinin artırılması nəzərdə tutulub. Eyni zamanda əhalinin maddi rifah halının yüksəldilməsində dövlət özəl sektora da xüsusi diqqət edir. Çünki məhz bu sektor maddi gəlirlər səviyyəsini daha sürətlə artırmağa imkan verir. Elə bundan irəli gələrək ölkəmizdə iqtisadi və sosial inkişaf konsepsiyasının əsas məqsədləri kimi makroiqtisadi sabitliyin qorunub saxlanılması, iqtisadiyyatın diversifikasiyası, qeyri-neft sektorunun, regionların dinamik inkişafı, əhalinin həyat səviyyəsinin daha da yaxşılaşdırılmasına xüsusi diqqət edilir. Dövlət bu məsələdə özəl sektorla əməkdaşlığa böyük önəm verir. Həmçinin yenə dövlət tərəfindən özəl sektor təmsilçiləri olan sahibkarların sayının atırıalması, onların maddi və digər ehtiyaclarının qarşılanması istiqamətində əməli addımlar atılır. Bu fonda dövlət-özəl sektor əməkdaşlığı uğurla inkişaf edir.
Özəl sektorun ölkənin iqtisadi tərəqqisində rolu daha da artacaq
Hazırda sahibkarlarınüzləşdiyi problemlərin aradan qaldırılması, onlara fərqli formalrda dəstək verilməsi də əsas diqqət mərkəzində yer alır. Özü də bu o səpkidə həyata keçirilir ki, həm sahibkarın, həm ə bütünlükdə insanların maddi rifah halı müsbətə doğru dəyişməkdə davam etsin. Bu xüsusda diqqət çəkən əsas məqamlardan biri isə gələn il Azərbaycanda minimum əmək haqqının 50 manat və yaxud 20% artırılaraq 250 manatdan 300 manata çatdırılmasıdır.
Sözügedən rəqəm onu göstərir ki, gələn il gələn il özəl sektor təmsilçiləri də öz işçilərinə 300 manatdan aşağı əmək haqqı verə bilməzlər. Ölkədə maaşların mimimum həddinin artırılması əhaliyə və biznesə mühüm yeniliklər vəd edir.bununlabağlı iqtisadçı ekspert Mehdi Babayev bildirir ki, minimum aylıq əmək haqqının gözlənilən artımı ixtisassız işçilərin, aztəminatlı ailələrin həyat şəraitini yaxşılaşdıracaq: "Bu artım dolayısı ilə yoxsulluq səviyyəsinin aşağı düşməsinə xidmət edəcək, eyni zamanda əhalinin gəlirlərini və pensiya kapitalının artımını nisbətən inflyasiyaya uyğunlaşdıracaq". Onun sözlərinə görə, bu artımın fərdi sahibkarlıq subyektlərinə müəyyən təsirləri olacaq: "İri, orta və kiçik sahibkarlıq subyektlərinin sosial sığorta üzərindən və minimum əməkhaqqına bağlı xərclərinin ciddi artmasını gözləmirəm. Çünki onsuz da statistik göstəricilər elə müəssisələrdə aylıq minimum əmək haqqının 300 manatın üzərində və daha çox olduğunu göstərir. Lakin burada başqa bir məqama diqqət etmək lazımdır. "Sosial sığorta haqqında" qanunda aşağı gəlirli fərdi sahibkarlara tətbiq olunan məcburi sosial sığorta haqqının hesablanması metodologiyasına dəyişiklik edilməsi məqsədəuyğundur. Mövcud qanun 100 min manat aylıq gəliri olan fərdi sahibkarın 500-1 000 manat gəliri olan fərdi sahibkarla eyni məbləğdə sosial sığorta haqqı və digər məcburi ödənişlər etməsini nəzərdə tutur. Bu isə müəyyən mənada ədalətsiz görsənir və uyğunsuzluq yaradır. Ona görə sonunculara tətbiq olunan məcburi sosial sığorta haqqının hesablanması metodologiyasına dəyişiklik edilməsi məqsədəuyğun olardı. Belə ki, dünya təcrübəsində adətən sahibkarlar məcburi sosial ödəmələrə gəlirlərinə nisbətdə cəlb olununlar”. Hesab edilir ki, dövlət özəl sektora dəstəyi fonunda bunu nəzərə alacaq. Belə vəziyyət və atılan digər addımlar özəl sektorun ölkənin iqtisadi tərəqqisində rolunun daha da artmasına gətirib çıxaracaq. Eyni zamanda öəl sektorun maliyyə ehtiyaclarının qarşılanması da diqqət mərkəzindədir. Belə ki, Azərbaycanda sahibkarlıq subyektlərinin vergi yükünün azaldılması və sahibkarlıq fəaliyyətinin təşviq edilməsi üzrə Vergi Məcəlləsinə təklif olunan dəyişikliklərdən biri bankların vergi yükünün azaldılması ilə bağlıdır. Bu halda banklar sahibkarlara daha sərfəli şəkildə kreditlər təklif edəcək ki, bu da iş adamlarının maliyyə əlçatanlığınıə daha da asanlaşdıracaq. Təbii ki, belə vəziyyət özəl sektorun iqtisadiyyatda fəallıq dərəcəsini daha da yüksəldəcək.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentiyinin maliyyə dəstəyi ilə çap olunur.
