“Dayanıqlı sülh, inkişaf və tərəqqi Azərbaycanın gələcək vizyonunun əsasını təşkil edir və bu xüsusda üçtərəfli bəyanatların tam icrası mühümdür. Azərbaycan tərəfi bu istiqamətdə atılan addımlara Ermənistanın qarşılıq verməsini gözləyir”. Belə bir açıqlama ilə Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Baramov Avropa İttifaqının “Şərq Tərəfdaşlığı” ölkələrinin xarici işlər nazirlərinin görüşü zamanı çıxış edib.
Nazir bildirib ki, bölgədə bütün kommunikasiyaların açılması, Ermənistan və Azərbaycan ərazisindən keçməklə, həm bu iki ölkə, həm də bütün bölgə ölkələri, eləcə də tərəfdaşlarımızın xeyrinə ticarət və nəqliyyat daşımalarının artmasına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərəcək: “Bu xüsusda Zəngəzur dəhlizi önəmli təşəbbüsdür. Zəngəzur dəhlizi Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin önəmli tərkib hissəsi kimi Avropa İttifaqının “Şərq Tərəfdaşlığı” çərçivəsində və ondan kənarda etibarlı və təhlükəsiz logistik dəhizləri təmin etmək səylərinə töhfə verəcək”. Beləliklə, Azərbaycan növbəti dəfə rəsmən Ermənistana sülh və əməkdaşlıq mesajı göndərir. Indiki halda bu, Ermənistan üçün olduqca vacibdir. Noyabrın 14 və 15-də sərhəddə baş verənlər də əslində, Ermənistan üçün sülhün nə dərəcədə önəmli olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Məsələ burasındadır ki, sərhədlər müəyyən edilməyənə, sülh müqaviləsi imzalanmayana qədər Azərbaycan ona məxsus əraziləri güc yolu ilə geri qaytarmağa məcburdur. İrəvan isə bunu başqa formada qələmə verməyə can atır. Məsələn, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Təhlükəsizlik Şurasının iclasında iddia edib ki, noyabrın 14-də Azərbaycan qoşunları ölkə ərazisinə daxil olub. Məhz bu səbəbdən onun istəyi əsasında müdafiə naziri Arşak Karapetyan işdən çıxarılıb. Ermənistan “teleqram” kanallarının məlumatına görə, Azərbaycan Silahlı Qüvvələri ermənilərin dörd postunu tutub və texnikalarını ələ keçirərək, erməni hərbçiləri bu mövqelərdən çıxarıblar. Həmin mənbələrin məlumatına görə, ermənilərin Cermuk istiqamətində üç, Qaragöl ərazisində bir postu tərk edilib. Ermənilər yük maşınlarını və bir PDM-i orada qoyublar. Bu mövqelər Laçın və Ermənistanın Zəngəzur vilayəti sərhədindədir. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi baş verənləri şərh etməyib. Ancaq bir daha qeyd edək ki, iki ölkə arasında hələlik sərhədlər müəyyənləşdirilməyib. 30 illik işğal dövründə isə Ermənistan Azərbaycanla sərhədi özü istədiyi kimi müəyyən edib, postlarını Azərbaycana aid ərazilərdə qurub. İndi müzəffər ordumuz tərəfindən həmin postlardan ermənilər qovulur. Yəni əslində, Azərbaycana məxsus ərazilər ermənilərdən təmizlənir. Halbuki, sülh müqaviləsi imzalansaydı, bu kimi məsələlər danışıqlar yolu ilə həll edilər, erməni tərəfi, xüsusən də hakimiyyət rəzil duruma düşməzdi. Azərbaycanla normal danışıqlara gedəcəyi, sülh müqaviləsi imzalayacağı halda erməni hakimiyyəti belə problemlər yaşamaz, müxalif qüvvələr qarşısında da rəzil duruma düşməzdi. Indilikdə isə vəziyyət fərqlidir. Sabiq prezident Robert Köçəryanın rəhbərlik etdiyi və millətçi “Daşnaksütyun”un da daxil olduğu “Hayastan” bloku hökumətdən ölkənin cənub-şərq sərhədlərində baş verənlərlə bağlı izahat tələb edir, Paşinyanı və komandasını yeni aksiyalarla hədələyir. Blokun yayımlanan son bəyanatında Paşinyan hökuməti, həmişəki kimi, Azərbaycanla gizli sövdələşməyə getməkdə ittiham olunur. Paşinyan hökumətindən soruşulur ki, necə olub, Azərbaycan noyabrın 15-dən etibarən Qafan-Çakaten yolunda gömrük məntəqəsi yaradır, lakin hökumət susur və bu barədə erməni cəmiyyətinə əvvəlcədən heç bir xəbər verilmir? Xatırladaq ki, Azərbaycan tərəfinin Gorus-Qafan yolundan sonra Qafan-Çakaten yolunda da postlar qurduğuna dair Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidməti məlumat yayıb. Həm Köçəryanın bloku, həm də Qafanın təkrar seçilən meri bu postların quraşdırılmasından sonra bir neçə erməni kəndinin ölkənin qalan hissəsindən tam təcrid olunduğunu və onları birləşdirən alternativ yolun tamamilə yararsız vəziyyətdə olduğunu bildirib. 44 günlük müharibədə Azərbaycan ordusunun “səddini dağıtdığı” sabiq müdafiə naziri Seyran Ohanyan isə bildirib ki, Azərbaycan Naxçıvana birləşən ərazini mümkün qədər daraltmağa çalışır: “Həmin ərazi Zəngəzurun ən dar hissəsidir və məhz Qaragöl-Cermux istiqamətində cəmi bir neçə on kilometr təşkil edir”. O, həmçinin əlavə edib ki, Azərbaycanın məqsədi bu istiqamətdə təzyiqləri artırmaqla, İrəvan-Gorus-Qafan yolunu tam nəzarətdə saxlamaqdır. Hökumətə müxalifətin ünvanladığı ittihamlarda həmçinin göstərilir ki, Paşinyan hakimiyyəti təslimçilik siyasətini davam etdirir və Laçın istiqamətindəki sərhəd ərazisində baş verən son hadisələr bunun bariz göstəricisidir. O qeyd olunur ki, Azərbaycan tərəfinin davranışlarından hasil olan nəticəyə görə, sərhədlərin delimitasiyası, faktiki olaraq, Azərbaycan ordusu tərəfindən aparılır. Beləliklə, sərhəddə son baş verənlər sürətlə Ermənistan hakimiyyətinin əleyhinə işləyir. Məhz bu vəziyyətdə hakimiyyət üçün ən yaxşı çıxış yolu Azərbaycanla danışıqlar masası arxasında sərhədləri müəyyən etmək və sülh müqaviləsi imzalamaqdır. Əks halda bundan itirən ən böyük tərəf elə Ermənistan özü olacaq.
Nahid SALAYEV
